Ο ΄Ιψεν μεγάλωσε σε ένα ασφυκτικό πουριτανικό οικογενειακό περιβάλλον, με έναν πατέρα που είχε πτωχεύσει, θανάσιμο τότε αμάρτημα για την προτεσταντική νορβηγική κοινωνία, που θεοποιούσε το χρήμα, έβλεπε τη χρεοκοπία σαν απιστία κατά του Θεού!
Όλα αυτά τον σφράγισαν βαθιά. Στα έργα του προτείνει πάντα ως πρότυπο έναν πρωτοπόρο ήρωα, έναν «ιππότη», που μάχεται τα μέσα και τα έξω σκοτάδια μόνος. Στα νεανικά, μεγάλα επικά του έργα, τέτοιοι είναι ο Μπραντ και ο Γκυντ με ανάστημα πελώριο. Στα λεγόμενα αστικά του δράματα πρωταγωνιστούν ήρωες καθημερινοί, που όμως κρατάνε κάτι από τη φύτρα των μεγάλων επικών μορφών. Ο γιατρός Στόκμαν από τον «΄Εχθρό του λαού», που τα βάζει με το πολιτικό παρασκήνιο και με τα δημιουργημένα συμφέροντα θέλοντας να ξυπνήσει τους υποταγμένους στο ψέμα συμπολίτες του... έχει ως φιλολογικό του πρόδρομο τον «ιππότη» Δον Κιχώτη.
Πίσω από τον Στόκμαν κρύβεται ο ίδιος ο Ίψεν, που αγωνιζόταν σε όλη του τη ζωή να αφυπνίσει με την τέχνη του την κοινωνία της χώρας του χωρίς να εισακούεται. Το έργο τελειώνει με ένα ανοιχτό ερωτηματικό, αν μόνο η ατομική πάλη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.
Στο ιστορικό θέατρο «Άλφα», σε σκηνοθεσία και απόδοση του βετεράνου Στέφανου Ληναίου, με πρωταγωνιστή τον ίδιο, με ωραία σκηνικά – κοστούμια της Εριέττης Τσεκούρα, με ορθόδοξους φωτισμούς του Αλέκου Γιάνναρου, και με αρμόζουσα διακριτική μουσική επιμέλεια του Σωτήρη Ζερβάκη, δίνεται η παράσταση του ιψενικού «Εχθρού του λαού». Ένα πραγματικό παράδειγμα αφοσίωσης, για μια ολόκληρη ζωή, του σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή στην τέχνη που διακονεί πιστά, με αυταπάρνηση, όχι για ατομικό σκοπό αλλά θέτοντάς την στην υπηρεσία της κοινωνίας.
Ο Ληναίος δεν υποδύεται με την κλασική έννοια του όρου, αλλά ενδύεται κυριολεκτικά τον Στόκμαν και, χωρίς να αφίσταται του πραγματικού, τον παίζει υπερβατικά, ομοιοπαθητικά και διαχρονικά, απαντώντας θετικά στην πρόκληση του ποιητή. Είναι ο ρόλος της ζωής του, που μας αφηγείται επί σκηνής «δείχνοντάς» τον, κρατώντας μια απόσταση ασφαλείας από το εικονιζόμενο πρόσωπο, σκιαγραφώντας τον σε κιαροσκούρο ως ελαφρώς δονκιχωτική φιγούρα, δίχως να φοβάται και να αγγίξει λίγο το χιούμορ. Δίπλα του η σύντροφός του μιας ζωής Έλλη Φωτιου, διυλίζει με φως τη μορφή της συντρόφου του ήρωα... Τους άλλους ρόλους αποδίδουν ισοδύναμα, ανάγλυφα, ρεαλιστικά, σωστά, με μέτρο και πειθώ ως μορφές του υπαρκτού, οι καλοί Στάθης Σαμαρτζής, Χρήστος Καλαντώνης, Γιώργος Χαλεπλής και επίσης οι Κατερίνα Ζαχαριουδάκη, Δημήτρης Κατσώνης.
***
Μελετητής του έργου και του βίου του Καβάφη, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γρηγόρης Χαλιακόπουλος υπογράφει ένα θεατρικό έργο που αφηγείται τη ζωή του Καβάφη μέσα από την ποίησή του, με ένθετα καβαφικά ποιήματα που παρεμβάλλονται στη δράση χωρίς να τη διασπούν. Η Αλεξάνδρεια κυριαρχεί παντού.
Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται το έργο: μύθος και ιστορία, φως και σκοτάδι, πλεγμένα. Η παράσταση του Θεάτρου «Κνωσός», σε σκηνοθεσία του Λάμπρου Τσάγκα (παραγωγή «Κνωσός» - «Εν θεάτρω έκφρασις») δίνει ομόλογα, ως δράμα φιλοσοφικό, αλληγορικό, την προαιώνια διαλεκτική του χρόνου και του έρωτα, με έπαθλο την ιδεατή ομορφιά. Μια εικαστική και μουσική παράσταση, με δυνατές εικόνες, με δουλεμένους, καλούς ηθοποιούς, με ορχήστρα επί σκηνής. (Σωτήρης Κάργας, Μιχάλης Δανιάς, Μαρία Λαμπράκη, Πασχάλης Τσέρνας, Γιώργος Παχής, Φίλιππος Περιστέρης - ενορχήστρωση) και με το ωραίο τραγούδι της Ιωάννας Φόρτη.
Ο Λάμπρος Τσάγκας δίνει μπρεχτικά, αφαιρετικά, με άκρα λιτότητα τον ρόλο του γυρολόγου - αφηγητή. Έξοχος ο Γιάννης Σταματίου, δίνει με κινήσεις ακριβείας τον μεγαλοαστό Εμμανουήλ Μπενάκη και τον καβαφιστή Τίμο Μαλάνο. Ο Γιάννης Ζημιανίτης ως Γεώργιος Αβέρωφ και… σκιά του Καβάφη ενώνει τα δυο άκρα του νήματος. Την αιώνια Αλεξάνδρεια προσωποποιεί με τέχνη η Δανάη Παπουτσή, και η Δάφνη Μωρόγιαννη δίνει μορφή στο σκεπτόμενο, σύγχρονο κορίτσι. «Διαμαντάκι» της παράστασης η μικρή, πεντάχρονη Δήμητρα Τσάγκα.
Τα σκηνικά - κοστούμια (Λάμπρος Τσάγκας, Χριστίνα Οικονόμου) πλούσια και άρτια αισθητικά. Το ίδιο τα video, εξελιγμένης, πρωτοποριακής τεχνολογίας, της πολυτάλαντης Χριστίνας Οικονόμου. Οι λειτουργικοί φωτισμοί είναι του Δημήτρη Παπαδόπουλου. Εικόνα και ήχος άριστα επεξεργασμένα του Γιώργου Τσάγκα.
