Έχουν έδρα τους το Βερολίνο, όμως οι συντελεστές του Merlin Puppet Theater είναι δύο Έλληνες, η Ντέμη Παπαδά και ο Δημήτρης Στάμου. Παρουσιάζουν με μεγάλη επιτυχία τη δουλειά τους στην Ευρώπη, αλλά και σε άλλες ηπείρους, ενώ η παράστασή τους Clowns' Houses μέχρι σήμερα έχει παρουσιαστεί σε πολλά διεθνή φεστιβάλ και έχει συγκεντρώσει αρκετές διακρίσεις. Τώρα επιστρέφουν για λίγο στην Αθήνα, για να παρουσιάσουν για πρώτη φορά την παράσταση κουκλοθεάτρου για ενήλικο κοινό Clowns' Houses. Ήρωές της έξι κωμικοτραγικοί χαρακτήρες και η συμβατική καθημερινότητα τους μέσα σε ένα σκοτεινό κλειστοφοβικό περιβάλλον. Φόβοι, εμμονές, μοναξιά τους συνοδεύουν. Η ομάδα «παίζει» με τις εμμονές αυτές, τις δαιμονοποιεί και, με τον πιο βίαιο τρόπο, τους τιμωρεί αλλά και τους λυτρώνει. Οι Merlin παρουσιάζουν το Clowns' Houses, καλεσμένοι του Ελληνικού Κέντρου της Διεθνούς Ένωσης της Κούκλας Unima, για τρεις παραστάσεις στις 22-23 Φεβρουαρίου στο Θέατρο Olvio (Φαλαισίας 7, Βοτανικός). Με την ευκαιρία αυτή, ο Δημήτρης Στάμου μίλησε στην Αυγή για το κουκλοθέατρο για ενήλικες, για την αντιμετώπισή του από το διεθνές κοινό, αλλά και για την παράσταση του σαββατοκύριακου.
Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη
* Μιλήστε μας λίγο για την παράσταση που πρόκειται να παρουσιάσετε και τις τεχνικές που χρησιμοποιείτε σε αυτήν.
Είναι μια μαύρη κωμωδία που παρουσιάζει τη συμβατική καθημερινότητα έξι χαρακτήρων μέσα στα σκοτεινά, κλειστοφοβικά τους διαμερίσματα. Τους φόβους, τη μοναξιά και τις εμμονές τους. Κλεισμένοι στη «ασφάλεια» των τειχών τους, απομακρυσμένοι από τα όνειρά τους. Εμείς, ως κουκλοπαίκτες, εισβάλλουμε στον «ασφαλή» μικρόκοσμό τους και μετατρέπουμε την καθημερινότητά τους σε εφιάλτη. Το Clowns' Houses είναι μια παράσταση αναφορά στον σύγχρονο τρόπο ζωής και στις μικρές καθημερινές επαναστάσεις που δεν κάνουμε. Για να ζωντανέψουμε τον κόσμο αυτόν χρησιμοποιούμε τεχνικές κούκλας, θεάτρου σκιών και αντικειμένων.
* Από τις μέχρι τώρα συνεργασίες σας, δείχνετε μια ιδιαίτερη τάση προς τις μουσικοθεατρικές παραστάσεις και τα θεάματα τύπου καμπαρέ. Πιστεύετε πως είναι ο τύπος του θεάματος που ταιριάζει στη δική σας κουκλοπαικτική τέχνη;
Δεν μπορούμε να πούμε ότι έχει να κάνει με το είδος. Τις συνεργασίες μας κυρίως τις καθορίζουμε βάσει αισθητικής, αλλά και βάσει ενός δικού μας ποιοτικού κριτηρίου. Τόσο με τους Tiger Lillies όσο και με τους Dirty Granny Tales και τους Opera Chaotique αυτό που μας ώθησε να συνεργαστούμε είναι η κοινή αισθητική γραμμή, αλλά και ότι τους εκτιμούμε πολύ ως καλλιτέχνες για την αυθεντικότητα και τον τρόπο που προσεγγίζουν αυτό που κάνουν. Αυτά για μας είναι τα βασικά συστατικά για να μοιραστείς το κοινό όραμα μιας παράστασης. Στις δικές μας κουκλοθεατρικές παραγωγές κυριαρχεί πάντα μια συγκεκριμένη αισθητική γραμμή, που δύσκολα αλλάζουμε. Είναι η καλλιτεχνική μας ταυτότητα. Αυτό που σίγουρα πάντως μας έμεινε από αυτές τις συνεργασίες είναι ότι ανακαλύψαμε νέα πεδία που μπορούμε να εφαρμόσουμε αλλά και να ερευνήσουμε την κουκλοθεατρική τέχνη.
* Εδώ και αρκετά χρόνια έχετε επιλέξει να ζείτε και να δημιουργείτε στο εξωτερικό. Τι σας ώθησε σε αυτήν την απόφαση;
Μια ανάγκη για περισσότερη πνευματική επικοινωνία. Καλλιτεχνική ελευθερία. Να μοιραστούμε γνώση και εμπειρία με ανθρώπους απ' όλο τον κόσμο. Να δοκιμάσουμε τη δουλειά μας μακριά από τη στενή ελληνική νοοτροπία. Στην Ελλάδα παλεύουμε ακόμα για τα αυτονόητα. Να πείσουμε το κοινό, τα μέσα ενημέρωσης αλλά ακόμα και τους ίδιους τους ανθρώπους του θεάτρου ότι το κουκλοθέατρο δεν είναι μια «φτηνή» τέχνη και, κυρίως, ότι δεν είναι μόνο για παιδιά. Στην Ευρώπη οι ταμπέλες αυτές έχουν πέσει προ πολλού. Συναντήσαμε ανθρώπους που εμπιστεύθηκαν και στήριξαν τη δουλειά μας από την αρχή, χωρίς κανενός είδους προκατάληψη. Κυρίως όμως συναντήσαμε ένα κοινό ανοικτό αλλά και εκπαιδευμένο στο να βλέπει καινούργια πράγματα. Η συνέχεια έχει να κάνει καθαρά με την ποιότητα της δουλειάς σου.
* Πράγματι, οι παραστάσεις θεάτρου κούκλας για ενήλικο κοινό δεν είναι πολύ συνηθισμένες στην Ελλάδα.
Δεν είναι συνηθισμένες, αλλά δεν είναι και ανύπαρκτες. Σίγουρα οι περισσότερες παραστάσεις κουκλοθέατρου στην Ελλάδα απευθύνονται σε παιδιά. Αυτό έχει να κάνει βέβαια και με λόγους καθαρά επιβίωσης των ομάδων. Ακόμη κι αν αγνοήσει κανείς την άποψη των κουκλοπαικτών ότι το κουκλοθέατρο είναι για όλους, θα διαπιστώσει και μόνος του ότι υπάρχουν πολύ αξιόλογες δουλειές μόνο για ενήλικες. Το πρόβλημα είναι αυτό που σου είπα παραπάνω. Να τις εμπιστευτεί ο κόσμος. Να ξεπεράσει κάποιες νοοτροπίες και να τους δώσει μια ευκαιρία.
* Στις χώρες όπου παρουσιάζετε τη δουλειά σας είναι διαφορετικά; Τι ανταπόκριση έχετε από το κοινό;
Η δική μας παράσταση από την αρχή αντιμετωπίστηκε σαν οποιαδήποτε παράσταση παραστατικών τεχνών. Δεν χρειάστηκε να δώσουμε εξηγήσεις για το αν είναι για παιδιά ή για ενήλικες, αν είναι κουκλοθέατρο ή όχι. Αυτό που ενδιαφέρει είναι το περιεχόμενό της και τίποτα άλλο. Όχι το εκφραστικό μέσο, που για εμάς είναι η κούκλα. Προβάλλεται και κρίνεται ως αυτό που είναι. Αυτό μπορείς να το καταλάβεις αν παρατηρήσεις και τις διοργανώσεις που συμμετέχουμε. Δεν είναι κουκλοθεατρικές μόνο. Είναι διοργανώσεις που καλύπτουν όλο το φάσμα των παραστατικών τεχνών, φεστιβάλ θεάτρου, μουσικά φεστιβάλ, αυτοδιαχειριζόμενες δράσεις. Το κοινό, όπως είπα, μας έδωσε πριν δύο χρόνια την ευκαιρία και μας αποδέχτηκε και μας στηρίζει σταθερά μέχρι σήμερα. Αυτό το κοινό έχει δώσει την ώθηση και την αναγνώριση στο Clowns' Houses και στην ομάδα μας. Βάσει, λοιπόν, την ελληνικής νοοτροπίας είναι πρωτόγνωρο, ακόμα και για μας, ότι γεμίζουμε θεατρικές αίθουσες σε όλη την Ευρώπη με μια παράσταση κουκλοθέατρου.
* Βλέποντας από κάποια απόσταση το ελληνικό κουκλοθέατρο, πώς θα το χαρακτηρίζατε σε σχέση με τους συναδέλφους σας στη διεθνή σκηνή;
Δεν μπορώ να δω το ελληνικό κουκλοθέατρο και τους ανθρώπους του από απόσταση, γιατί κι εμείς είμαστε κομμάτι του. Θα σου μιλήσω γι' αυτό όπως θα σου μίλαγα και πριν φύγουμε για το εξωτερικό. Θεωρώ την ελληνική κουκλοθεατρική οικογένεια ένα από τα πιο υγιή και δημιουργικά κομμάτια αυτής της χώρας. Όλοι οι Έλληνες κουκλοπαίκτες δουλεύουμε σκληρά τόσα χρόνια, με μόνο εφόδιο τη μεγάλη μας αγάπη γι' αυτό που κάνουμε και τη μεταξύ μας αλληλεγγύη. Χωρίς επιχορηγήσεις, χωρίς προβολή, χωρίς σχολές και ακαδημίες για να διδαχτείς την κουκλοθεατρική τέχνη, σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους συναδέλφους μας. Παρόλα αυτά, οι ελληνικοί θίασοι εκπροσωπούν τη χώρα μας σε διεθνείς διοργανώσεις για περισσότερα από 30 χρόνια τώρα και αυτό που μπορώ να σου πω πια με σιγουριά είναι ότι οι περισσότερες ελληνικές παραγωγές είναι υψηλού επιπέδου και μπορούν να σταθούν επάξια στη διεθνή σκηνή.
info
CLOWN'S HOUSES. Σκηνοθεσία: Δημήτρης Στάμου. Σκηνικά - κούκλες - φωτισμοί - εμψύχωση: Ντέμη Παπαδά, Δημήτρης Στάμου. Μουσική: Αχιλλέας Χαρμπίλας. Αφήγηση: Χρήστος Ανδροβιτσανέας. Παραγωγή: Merlin Puppet Theatre - No Sponsors. Διοργάνωση: Unima-Ελλάς. ΘΕΑΤΡΟ OLVIO (Φαλαισίας 7, Βοτανικός), 22-23/2.
