Η απρόσμενη συνάντηση δύο μοναχικών ανθρώπων, ολότελα διαφορετικών μεταξύ τους, ενός ομοφυλόφιλου αντιφασίστα διανοούμενου και μιας απολίτικης νοικοκυράς, θαυμάστριας του Ντούτσε, στη φασιστική Ρώμη του Μεσοπολέμου, βρίσκεται στο επίκεντρο της παράστασης Μια ξεχωριστή μέρα, που βασίζεται στην ομώνυμη ταινία του Έτορε Σκόλα. Πρόκειται για μια συνάντηση καταλυτική, καθώς το άνοιγμά τους προς τον "άλλο", η βίωση της μεταξύ τους σχέσης θα τους μεταμορφώσει. Γι' αυτήν την έξοδο του καθένα από τις περιχαρακώσεις του, προκειμένου να μπορέσει να αλλάξει τους ανθρώπους και την κοινωνία, αλλά και τον εαυτό του, μιλά η πρωταγωνίστρια του θεάτρου μας Κάτια Γέρου, που μαζί με τον Νίκο Νίκα κρατούν τους δύο ρόλους του έργου...
Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη
* Τι σας παρακίνησε να επιλέξετε το συγκεκριμένο έργο;
Πριν από αρκετά χρόνια μου το είχε προτείνει ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης. Σήμερα, που η πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα γύρω μας πύκνωσε κι η ζωή μας άλλαξε, θεωρήσαμε πως το Μια ξεχωριστή μέρα δεν είναι απλώς ένα θεατρικό έργο, αλλά ότι μπορεί να μιλήσει για όσα επείγοντα αντιμετωπίζουμε σήμερα, όπως η καταδίωξη της διαφορετικότητας ή το πώς ένας μέσος άνθρωπος μπορεί να πιαστεί στην παγίδα του φασισμού.
* Έχω την εντύπωση ότι στον πυρήνα του δεν βρίσκεται τόσο η ιστορική εμπειρία, όσο ο καθημερινός φασισμός, αυτός που ακόμη και σήμερα διεισδύει στα μύχια της ζωής μας...
Έχετε δίκιο, αυτό είναι το βασικό θέμα του έργου. Η Αντονιέτα είναι μια σύζυγος, μητέρα έξι παιδιών. Ο άντρας της δεν κάνει τίποτε άλλο από το να διατάζει, τα παιδιά της θαυμάζουν τον Ντούτσε... Δεν υπάρχει καμία πνευματικότητα, καμιά σύμπραξη ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας. Είναι σαν να ζει μόνη της σε ένα κελί. Αυτός είναι ένας καθημερινός φασισμός. Αλλά το ίδιο και ο Γκαμπριέλε, πριν χάσει τη δουλειά του ζούσε τον ιδιότυπο φασισμό να είναι δακτυλοδεικτούμενος επειδή οι ερωτικές του επιλογές δεν μοιάζουν με των διπλανών του... Αυτό το δάχτυλο που δείχνει είναι σαν να κρατά τη σκανδάλη...
* Όμως η μη αποδοχή της διαφορετικότητας δεν λείπει κι από τις σημερινές, υποτίθεται φιλελεύθερες, κοινωνίες...
Ούτε σήμερα μπορεί να επιβιώσει η ιδιαιτερότητα. Εδώ και χρόνια μας κατακλύζει ένα λάιφ στάιλ με τρομερή ελευθεριότητα, όπου υποτίθεται ότι τα πάντα επιτρέπονται, που πηγαίνει χεράκι-χεράκι με έναν απίστευτο συντηρητισμό, έναν φονταμεταλισμό σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Η κοινωνία μας είναι βαθιά συντηρητική.
Θυμηθείτε εκείνο το καίριο κείμενο για τον φασισμό που έγραψε το 1992 ο Μάνος Χατζιδάκις: Έβλεπε το τέρας που έσκαγε μύτη εκείνη την εποχή και το φοβήθηκε. Αληθινά θαυμάζω τους ανθρώπους που έχουν τις κεραίες της ευαισθησίας τους τεντωμένες και έγκαιρα, σε «καιρό ειρήνης», καταλαβαίνουν τι έρχεται.
Η νηνεμία που νομίζουμε ότι υπάρχει μας αφαιρεί την αίσθηση του επείγοντος. Έτσι πέφτουμε στην παγίδα και ζούμε εν υπνώσει: όπως η ηρωίδα της παράστασης περνά τη ζωή της σαν αυτόματο. Είναι σαν να μη δουλεύουν πια ούτε οι μύες του σώματος ούτε οι μύες της ψυχής και του μυαλού και μας βρίσκουν οι καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης πλαδαρούς. Έτσι νιώθω, ότι πιαστήκαμε στον ύπνο...
* Όμως η ηρωίδα του Σκόλα δεν «ξυπνά», όχι μέσα από μια αντιφασιστική ρητορεία, αλλά βιώνοντας αυτή τη συνάντησή της με το διαφορετικό;
Οι δύο ήρωες είναι άνθρωποι που, σε κανονικές συνθήκες, δεν θα γύριζαν να κοιτάξουν ο ένας τον άλλον, ένας διανοούμενος και μια αγράμματη νοικοκυρά. Όμως μέσα σε αυτήν την «ξεχωριστή μέρα», η μοναξιά τους οδηγεί σε μια απίστευτη υπέρβαση: Η ερωτική προτίμηση του Γκαμπριέλε για μια μέρα καταργείται κι η Αντονιέτα βάζει μέσα στο σπίτι της έναν ομοφυλόφιλο και αντιφασίστα που την τρομάζει. Κάνουν κι οι δύο μια αναπάντεχη επανάσταση: βγαίνουν από τον στενό κύκλο της συνήθειας, ακόμα και της ιδεολογίας.
Αποτελεί ένα ωραίο παράδειγμα και για το δικό μας κλείσιμο. Ζούμε όλοι μέσα σε μικρούς και συνήθως ομογενοποιημένους κύκλους, με κοινό τρόπο σκέψης, χωρίς να επιτρέπουμε τις ρωγμές. Αυτός, πιστεύω, είναι ένας από τους βασικούς λόγους που σταθήκαμε ανέτοιμοι να αντιμετωπίσουμε όσα έγιναν. Όμως πρέπει να συνδιαλαγούμε ακόμα και με ανθρώπους που μας εξοργίζει ο τρόπος που σκέφτονται. Αλλιώς μιλάμε μεταξύ μας, οι πεισμένοι με τους πεισμένους...
* Αυτό δεν απαιτεί ένα άνοιγμα στον «άλλο», την αποδοχή των ρωγμών για τις οποίες μιλήσατε;
Το «προστατευμένο» περιβάλλον δεν είναι αποτελεσματικό και η ιδεολογία κάποτε γίνεται επιθετική. Κανείς δεν θέλει να του κάνουν μάθημα κουνώντας του το δάκτυλο. Αντίθετα, μας λείπει ένας λόγος που να μην είναι «ξύλινος», πιο πνευματικός, με περισσότερη κατανόηση. Κι αυτό, ξέρετε, μας το μαθαίνει το θέατρο. Όταν πρέπει να παίξεις τη Μήδεια, για παράδειγμα, πρέπει πρώτα να την κατανοήσεις. Αν ακούσεις στην τηλεόραση για μια μάνα που έσφαξε τα παιδιά της, κλείνεσαι και αναθεματίζεις, είναι πολύ σκληρό για να το αντέξεις. Όμως για να την ενσαρκώσεις στη σκηνή, πρέπει να την κατανοήσεις βαθιά.
Αφού λοιπόν έχουμε να ζήσουμε μέσα σε μια κοινωνία, πρέπει να ανοίξουμε τα μάτια μας και τα αυτιά μας και να την καταλάβουμε: πού είναι το πρόβλημα, πώς φτάσαμε μέχρις εδώ, σε αυτήν τη μεσαιωνική κατάσταση. Να γίνουμε δηλαδή συνειδητοί πολίτες. Ο καθένας, με τις μικρές του δυνάμεις, όποιος κι αν είναι...
* Πιστεύετε ότι σήμερα οι πνευματικοί άνθρωποι το κατανοούν αυτό; Βρίσκονται σε μια τέτοια πορεία συνάντησης με τον «άλλο»;
Σήμερα συναντάμε συχνά ανθρώπους που συνεχίζουν τη δουλειά τους αθόρυβα και παράγουν πολύ ωραία πράγματα, ενώ, παράλληλα, έχουν το θάρρος της γνώμης τους, ακόμη κι όταν είναι δυσάρεστη για την εξουσία. Ο λόγος τους άλλοτε έχει αυτήν την κατανόηση που λέτε, άλλες φορές πάλι όχι...
Σε ό,τι με αφορά προσωπικά, κάνω κριτική στον εαυτό μου γιατί κλείστηκα στον στενό μου κύκλο. Από τη στιγμή όμως που το παραδεχόμαστε, μπορούμε και να το αλλάξουμε, για να περάσουμε μια πιο ουσιαστική και ενεργή ζωή, ως καλλιτέχνες και ως πολίτες. Θα μου πείτε, έπρεπε να γίνει όλος αυτός ο χαμός για να ξυπνήσουμε; Έτσι φαίνεται...
info
ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΜΕΡΑ του Έτορε Σκόλα. Μετάφραση: Γιάννης Διαμαντόπουλος. Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαΐδης. Σκηνικός χώρος - κοστούμια: Κυριάκος Κατζουράκης - Χρύσα Βουδούρογλου. Μουσική: Λεωνίδας Μαριδάκης. Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ. Ερμηνεία: Κάτια Γέρου, Νίκος Νίκας. SKROW THEATER, κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή έως 5 Ιανουαρίου.
