Οι Αστερισμοί, το έργο του Βρετανού δραματουργού Νικ Πέιν, που παρουσιάζεται εδώ και λίγες μέρες στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, οφείλει την ύπαρξή του σε μια ιδέα που προέρχεται από τη σύγχρονη αστροφυσική, εκείνη της ύπαρξης παράλληλων συμπάντων. Σε αυτά τα παράλληλα σύμπαντα, η εξέλιξη της ιστορίας της Μάριαν και του Ρόλαντ, που ενσαρκώνουν η Στεφανία Γουλιώτη και ο Μάκης Παπαδημητρίου, διαδραματίζεται σε παράλληλες εκδοχές, τόσες όσες και οι αποφάσεις που κάθε φορά παίρνουν ή απορρίπτουν...
Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη
Αν ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία, να είστε βέβαιοι ότι δεν είναι καθόλου. Άλλωστε, όπως μας λέει ο Μάκης Παπαδημητρίου, "Η φαντασία της φύσης είναι πολύ ανώτερη από τη φαντασία των σκηνοθετών ή των ηθοποιών", συμπληρώνοντας: "Αυτό που συμβαίνει στον πραγματικό κόσμο είναι κάτι που δεν μπορούμε να το συλλάβουμε".
Μιλώντας μαζί του, ρωτάμε αν είχε κάποια "προϋπηρεσία" σπουδών στις θετικές επιστήμες. "Ναι", λέει χαμογελώντας, "αλλά με κέρδισε το θέατρο πριν πάρω το πτυχίο..." Πάντως επισημαίνει αμέσως ότι για τον ηθοποιό ή τον θεατή η εξοικείωση με τις έννοιες της σύγχρονης φυσικής "δεν είναι απαραίτητη συνθήκη. Οι Αστερισμοί είναι θεατρική παράσταση, όχι επιστημονική διάλεξη. Δεν χρειάζεται λοιπόν κάποια επιστημονική προϋπηρεσία για να αντιμετωπίσει κανείς το έργο. Ένας καλλιτέχνης μπορεί να προσεγγίσει μια επιστημονική ιδέα και να δουλέψει με τέτοιον τρόπο που, παραστασιακά, θα έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την απλή απεικόνιση μιας θεωρίας".
Στην παρατήρηση ότι, τουλάχιστον στο πεδίο της σύγχρονης φυσικής η δημιουργική φαντασία της επιστήμης συναγωνίζεται αυτήν της τέχνης, ο Μ. Παπαδημητρίου "προσγειώνει" τη συζήτηση: "Τα ανώτερα μαθηματικά προσπαθούν να εξηγήσουν τον φυσικό κόσμο μέσα από εξισώσεις και απειρισμούς. Οι θεωρίες έχουν προκύψει μέσα από τις συγκεκριμένες λύσεις που δόθηκαν σε αυτές. Η θεωρία για τα παράλληλα σύμπαντα, που βρίσκεται στον πυρήνα των Αστερισμών, προέκυψε μέσα από μαθηματικές εξισώσεις, οι οποίες δημιούργησαν στους επιστήμονες έναν νέο τρόπο σκέψης".
Το πεδίο του θεάτρου είναι άπειρο...
Δεν φοβάται μήπως με τον τρόπο αυτό απειλείται το μονοπώλιο της τέχνης στη φαντασία; Μήπως παραβιάζεται με κάποιον τρόπο το πεδίο της; "Οι Αστερισμοί δεν είναι το μόνο έργο που αντλεί την έμπνευσή του από τη σύγχρονη φυσική ή τα μαθηματικά", μας λέει, θυμίζοντας για παράδειγμα το έργο Τι απέδειξε ο κύριος Φάινμαν που είχε ανεβάσει ο Γιώργος Κοτανίδης, με ήρωα τον νομπελίστα φυσικό που εργάστηκε πάνω στην κβαντική ηλεκτρομηχανική. "Έτσι κι αλλιώς, δεν νομίζω πως παραβιάζεται κάτι, γιατί το πεδίο του θεάτρου είναι... άπειρο!"
Μιλώντας για την επαναληπτικότητα που διακρίνει την παράσταση, ο Μ. Παπαδημητρίου επισημαίνει πως "δεν είναι σκηνοθετικό εύρημα ή κάτι που προέκυψε στις πρόβες. Απλώς, ακόμη κι αν φανταζόμαστε ότι μπορεί να υπάρχουν σε κάποια παράλληλα σύμπαντα αντίγραφα του εαυτού μας, υπάρχει ένας περιορισμός: Ο συγγραφέας επέλεξε ένα ζευγάρι, που το βάζει να επαναλαμβάνει σκηνές, ελαφρά διαφοροποιημένες κάποια στιγμή, προκειμένου να δώσει στον θεατή την έννοια του ταυτόχρονου, όχι του ενδεχόμενου. Ότι δηλαδή όλα αυτά που παρακολουθούμε είναι πραγματικότητες που συμβαίνουν σε κάποιο άλλο σύμπαν. Ελπίζω ότι αυτό λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και για τον θεατή".
Το θέμα του θανάτου αποτελεί κεντρικό άξονα στο έργο αυτό του Νικ Πέιν. Οι Αστερισμοί γράφτηκαν αμέσως μετά τον θάνατο του πατέρα του και, όπως έχει παραδεχτεί, "η ιδέα πως κάπου σε κάποιο σύμπαν ο πατέρας μου δεν έχει πεθάνει ακόμα ήταν ταυτόχρονα και παράξενα χωρίς λογική αλλά και γαληνευτικά παρηγορητική". Ρωτάμε τον Ρόλαντ του έργου αν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και γι' αυτόν: "Έχω από παλιά συμβιβαστεί με την ιδέα ότι η ανθρώπινη ζωή έχει μια αρχή και ένα τέλος, όπως όλα τα πράγματα. Δεν πιστεύω πως το ανθρώπινο είδος είναι κάτι το τόσο ξεχωριστό, που θα έπρεπε να μην πεθαίνει ποτέ ή ότι θα έπρεπε να εφεύρω μια θρησκεία για να με κάνει αθάνατο. Ίσως να είναι ελπιδοφόρο το ότι σε ένα παράλληλο σύμπαν δεν θα πεθάνω στα 75, αλλά στα 85... Αλλά τι σημασία έχει; Μπορεί σε κάποιο άλλο σύμπαν να μην είχα γεννηθεί καν. Πάντα φανταζόμαστε το καλύτερο, αλλά για φανταστείτε και το χειρότερο... ".
Να θέτεις άλλα ερωτήματα
Ο τρόπος με τον οποίο η σύγχρονη επιστήμη περιγράφει την πραγματικότητα απεικονίζει έναν κόσμο απόλυτης ελευθερίας, όπου τίποτε δεν είναι προκαθορισμένο και οι άνθρωποι μπορούν να ορίζουν τις τύχες τους. Κι όμως, όλο και εντονότερα στις μέρες μας ακούμε να γίνεται λόγος για "μονόδρομους", για έλλειψη εναλλακτικών λύσεων κ.λπ. "Στην επιστήμη ένα πρόβλημα υφίσταται από τη στιγμή που το αντιλαμβάνομαι ως τέτοιο. Τότε θα πρέπει να αποφασίσω αν η λύση θα είναι α ή β. Αν όμως δεν το αντιλαμβάνομαι ως πρόβλημα, τότε θα αποφασίσω κάτι διαφορετικό. Αν μου θέτουν ερωτήματα για πράγματα που δεν με ενδιαφέρουν, τότε προφανώς και δεν με ενδιαφέρει να απαντήσω...", παρατηρεί ο Μ. Παπαδημητρίου.
"Μας έχουν κάνει να σκεφτόμαστε ότι τα πράγματα είναι ή άσπρο ή μαύρο. Ένας ολόκληρος μηχανισμός μοιάζει να έχει θέσει εκ των προτέρων τα διλήμματα και να σου επιβάλλει να απαντήσεις πάνω σε αυτά. Αν όμως αρνηθείς το δίλημμα που σου βάζουν, φτιάχνεις κάτι καινούργιο, θέτεις άλλα ερωτήματα, που προκαλούν με τη σειρά τους διαφορετικές απαντήσεις".
* Το Θέατρο του Νέου Κόσμου διοργανώνει σήμερα στις 9.15 μ.μ. μία επιπλέον παράσταση του έργου Αστερισμοί, όλα τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν για τα ιατρικά έξοδα του Γαβριήλ Α. που έχασε την όραση από το ένα του μάτι από ευθεία βολή δακρυγόνου στην αντιφασιστική πορεία για τον Παύλο Φύσσα στο Κερατσίνι.
Πάμε θέατρο με την "Αυγή"
Η "Αυγή" προσκαλεί τους αναγνώστες της να παρακολουθήσουμε μαζί, την Τετάρτη 11 Δεκεμβρίου, στις 9.00 μ.μ., την παράσταση Αστερισμοί του Νικ Πέιν, στο Θέατρο του Νέου Κόσμου (Αντισθένους 7 και Θαρύπου). Η εφημερίδα προσφέρει δύο εισιτήρια στην τιμή του ενός, με τα κουπόνια που θα βρείτε από σήμερα στις σελίδες της. Μετά την παράσταση οι συντελεστές συζητούν με το κοινό. Συντονίζει η Ελευθερία Ράπτου. Aπαραίτητη η κράτηση στο τηλ.: 210-92.12.900.
info
ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΙ, του Νικ Πέιν. Μετάφραση: Δημήτρης Κιούσης. Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος. Σκηνικά-κοστούμια: Παντελής Μάκκας. Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος. Επιμέλεια κίνησης: Αγγελική Στελλάτου. Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης. Ερμηνεύουν: Στεφανία Γουλιώτη, Μάκης Παπαδημητρίου. ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.
