"Διαβάζοντας την Έλενα Πονιατόφσκα πιστεύεις ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε για γυναίκες σαν κι αυτήν ή τη Φρίντα Κάλο...", έλεγε ο Κάρλος Φουέντες για τη δημοσιογράφο και συγγραφέα της Αριστεράς. Ο χρόνος τον δικαίωσε και από χθες η Έλενα Πονιατόφσκα είναι κάτοχος του βραβείου Θερβάντες, της μεγαλύτερης λογοτεχνικής διάκρισης στον ισπανόφωνο κόσμο, με την οποία είχε και ο ίδιος τιμηθεί το 1987.
Η πολωνικής καταγωγής, πολιτογραφημένη Μεξικανή, συγγραφέας, "μια από τις ισχυρότερες φωνές της ισπανόφωνης λογοτεχνίας" κατά την επιτροπή βράβευσης, βραβεύτηκε για τη "λογοτεχνική της διαδρομή σε διάφορα είδη, κυρίως στο διήγημα και κυρίως για την υποδειγματική αφοσίωσή της στη δημοσιογραφία, από το χρονικό στο δοκίμιο", σύμφωνα με το σκεπτικό της επιτροπής, το οποίο ανακοίνωσε ο Ισπανός υπουργός Πολιτισμού Χοσέ Ιγκνάθιο Βερτ.
Η ίδια στις δηλώσεις της, μετά το άκουσμα της είδησης, αντί για το έργο της αναφέρθηκε στη χώρα της. "Το Μεξικό βιώνει μια δύσκολη περίοδο. Είμαστε διχασμένοι από τις εσωτερικές πολιτικές συγκρούσεις και από τη βία των καρτέλ των ναρκωτικών", είπε η Πονιατόφσκα, η οποία το 2006 υποστήριξε τον υποψήφιο της Αριστεράς Αντρες Μανουέλ Λόπες Ομπραντόρ.
Γεννημένη στο Παρίσι στις 19 Μαΐου του 1932 από αριστοκράτη πατέρα πολωνικής καταγωγής και Μεξικανή μητέρα, η Πονιατόφσκα βρέθηκε στο Μεξικό σε ηλικία 10 χρόνων, όταν η οικογένειά της μετανάστευσε εκεί λόγω του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Σπούδασε στις ΗΠΑ και με την επιστροφή της στο Μεξικό το 1954 άρχισε να σταδιοδρομεί στη δημοσιογραφία, την οποία θεωρεί λειτούργημα, και παράλληλα να γράφει τα βιβλία της, μυθιστορήματα, διηγήματα, δοκίμια, θεατρικά έργα.
Το πρώτο της μυθιστόρημα "Hasta no verte Jesus mio" εκδόθηκε το 1969 και βασιζόταν στις διηγήσεις του Χεσού Παλάνκο, ενός εργάτη γης που είχε συμμετάσχει στον μεξικανικό εμφύλιο πόλεμο, στις αρχές του 20ού αιώνα. Το 1971 βραβεύτηκε για το βιβλίο της "La noche de Tlatelolco", μια συλλογή χρονικών και μαρτυριών για τη σφαγή των φοιτητών στις 2 Οκτωβρίου του 1968 στην Πόλη του Μεξικού, που σημάδεψε μια ολόκληρη γενιά Μεξικανών.
Η Πονιατόφσκα ακολούθησε την ίδια θεματική και σε άλλα βιβλία της, επικεντρώνοντας σε θέματα όπως ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος ή ο αγώνας των Ζαπατίστας στην επαρχία Τσιάπας του Μεξικού. Ανάμεσα στα έργα της συγκαταλέγονται τα μυθιστορήματα "Querido Diego, te abraza" (1978), βασισμένο σε υποθετικές επιστολές που κάποια γυναίκα στέλνει στον ζωγράφο Ντιέγκο Ριβέρα, και "Tinisima", βασισμένο στη ζωή της Ιταλίδας φωτογράφου Τίνας Μοντότι, που έζησε στο Μεξικό το πρώτο ήμισυ του 20ού αιώνα (1998), "Moletiques y pasiones" (1982), "La flor de lis" (1988), τα διηγήματα "La casa de la tierra" (1980), το δοκίμιο "El ultimo guajalote" (1982) και το πιο πρόσφατο "Leonora" (2011). Στα ελληνικά κυκλοφορεί "Το δέρμα του ουρανού" (εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες).
