Της Ελευθερίας Ράπτου*
Η νέα παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για παιδιά, με τον τίτλο Προσοχή! Ο πρίγκιπας λερώνει, αποτελεί όχι μόνο διασκευή αλλά και επανεγγραφή πάνω σε μοντέρνα πλατφόρμα του παραμυθιού του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν «Ο πρίγκιπας χοιροβοσκός». Την όπερα για παιδιά σκηνοθετεί-διασκευάζει ο Θωμάς Μοσχόπουλος, ενώ τη μουσική έχει συνθέσει ο Νίκος Κυπουργός.
Στη σκηνική εκδοχή του παραμυθιού ο πρίγκιπας ενός μικρού βασιλείου είναι ερωτευμένος με την πριγκίπισσα της γειτονικής επικράτειας. Για την ακρίβεια είναι ερωτευμένος με την εικόνα της. Ωστόσο, γι' αυτήν την εικόνα είναι αποφασισμένος να γίνει ακόμα και χοιροβοσκός. Οι χαρακτήρες των δύο νέων, όμως, είναι πολύ διαφορετικοί. Όταν συναντιούνται όλη η μαγεία χάνεται. Ρομαντικός, επίμονος και ταπεινός ο πρίγκιπας, χειριστική, κακομαθημένη και με στρεβλή εικόνα της πραγματικότητας η πριγκίπισσα. Οι δύο ήρωες του παραμυθιού πλαισιώνονται από τον βασιλιά και πατέρα της πριγκίπισσας, τις φίλες-συνοδούς και φυσικά από τρία γουρούνια που η παρουσία τους «λερώνει» την εικόνα που έχει η «υψηλή κοινωνία» του παραμυθιού για τον κόσμο της εργασίας. Ο πρίγκιπας βρίσκει την αληθινή αγάπη στην πιο σεμνή από τις ακολούθους της πριγκίπισσας, ενώ η πρώην αγαπημένη του, διωγμένη από τον βασιλιά γιατί τόλμησε να συγχρωτιστεί με τα γουρούνια, αποφασίζει να δώσει τα φιλιά της σε ένα από αυτά, με την κρυφή προσδοκία ότι είναι μαγεμένος πρίγκιπας, αλλά και αν δεν είναι πάλι, τι έχει να χάσει;
Η φετινή παραγωγή της ΕΛΣ για παιδιά είναι μια θεατρική ιστορία με ανοικτό τέλος, αντισυμβατική ως προς τη δραματουργική εκδίπλωση και τη μουσική. Η μουσική, ενώ έλκει την καταγωγή της από τον κλασικό οπερατικό τρόπο, λειτουργεί ως σύγχρονο μουσικό διακείμενο. Αποκρυσταλλώνει ακουστικά τους σκηνικούς χαρακτήρες και την ομιλία τους, ενθέτοντας μελωδικές χροιές σε σύγχρονο περικείμενο. Πραγματικά, νομίζω ότι είναι δύσκολο να γράψεις μουσική για λιμπρέτο στην ελληνική γλώσσα και να μην απάδει από την όπερα και τα γνωστά τουλάχιστον μοτίβα της. Ο Νίκος Κυπουργός αφουγκράζεται τις ανάγκες του νεαρού κοινού που αρχίζει να έχει επαφές με τον κόσμο του λυρικού θεάτρου, χωρίς να επιβάλλει άκαμπτες πειθαρχίες. Ευρηματικό το στοιχείο της μουσικής ροκάνας, από την οποία ακούγονται «οι μουσικές του κόσμου», δηλαδή κομμάτια από γνωστές όπερες και μουσικές (Μπαχ, Μότσαρτ, Τσαϊκόφσκι, Μπετόβεν κ.ά.) που κεντρίζουν τον μέσο θεατή.
Ευφάνταστο είναι και το εύρημα με την κατσαρόλα, την οποία κατασκευάζει το πριγκιπόπουλο-χοιροβοσκός προκειμένου να πάρει μερικά φιλιά από την ακατάδεκτη πριγκίπισσα. Με την καταιγιστική αναφορά σε φαγητά και γεύσεις δίνεται η ευκαιρία για κωμικό παιχνίδι με γρήγορους ρυθμούς. Στην παράσταση το ρομαντικό ύφος διαλέγεται με τη σάτιρα και τη λεπτή ειρωνεία. Τα γουρούνια αναλαμβάνουν να είναι σχολιαστές των τεκταινομένων, αλλά και οι πληθωρικοί χαρακτήρες που μαζί με τις χαριτωμένες και αστείες συνοδούς απομυθοποιούν τα στερεότυπα.
Το σκηνικό είναι μινιμαλιστικό (Ε. Θεριανού) και τα κοστούμια της Κλαιρ Μπρέισγουελ έχουν χρωματικές και σχεδιαστικές ευαισθησίες που αποτυπώνονται κυρίως στα ρούχα των ευγενών, ενώ επιλέγει να ντύσει τα γουρούνια με τέτοιο τρόπο ώστε να σημαίνεται διπλά ο χαρακτήρας τους. Μόνη ένσταση το κοστούμι του πρίγκιπα, που μάλλον δεν κολακεύει τον σωματότυπο του ερμηνευτή, ενώ αποκλίνει από τη συνειδητά εκπεφρασμένη χρωματική αρμονία, η οποία άλλωστε συναρμόζει και με τους φωτισμούς (Λ. Παπαδόπουλος).
Συμπερασματικά, οι προσδοκίες όσων περιμένουν να παρακολουθήσουν μία ακόμη γλυκερή ιστορία για βασιλικές αγάπες δεν θα επαληθευτούν. Η «πραγματικότητα» της παράστασης ανατρέπει αντιπαιδαγωγικά στερεότυπα, ενώ το λυρικό σκέλος με τη συνδρομή της Ορχήστρας της Παιδικής Σκηνής ίσως παρακινήσει πολλούς γονείς να σκεφτούν θερμότερα τη μουσική παιδεία που χρειάζονται τα παιδιά τους.
* Η Ελευθερία Ράπτου είναι θεατρολόγος, υποψήφια διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ
