"Είναι, πράγματι, αδύνατο να κατανοηθούν σε βάθος οι διεργασίες που μεταλλάσσουν την κινεζική κοινωνία, τα αδιέξοδα και οι προκλήσεις που χαρακτηρίζουν την ιλιγγιώδη εξέλιξή της στις μέρες μας, αν δεν έχουμε, συνεχώς, υπόψη το ιστορικό της συνάντησής της με τον κόσμο της Νεωτερικότητας".
Η καταγραφή αυτής της συνάντησης, αναγκαστικής ως το επακόλουθο της δυτικής επεκτατικότητας, και, ταυτόχρονα, εισαγωγικής σε ένα ξεχωριστό ερευνητικό πεδίο, καθώς αναφέρεται στις δύο κατεξοχήν κοινωνίες θεμελιωδών κειμένων, αποτελεί τον βασικό άξονα του βιβλίου "Παράδοση και Νεωτερικότητα στην Κίνα: το χρονικό μιας αναπάντητης πρόκλησης" του Σωτήρη Χαλικιά (στον οποίο και ανήκουν τα παραπάνω λόγια), το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις "Ίνδικτος".
Όπως αναφέρει ο συγγραφέας στον πρόλογο του βιβλίου, πρόκειται για δύο ξεχωριστές κοσμοθεωρήσεις, για δύο θεμελιωδώς διαφορετικούς κόσμους, του σινικού και του δυτικού, οι οποίοι (διόλου τυχαία) βρέθηκαν σε τροχιά μιας σύγκρουσης που αναγκαστικά θα έβγαζε μονάχα έναν νικητή: στις σχεδόν 600 σελίδες του βιβλίου περιγράφονται, μεταξύ άλλων, οι συγκεκριμένοι, ιστορικοί λόγοι για τους οποίους νικημένος δεν μπορούσε παρά να είναι ο κόσμος της Κίνας.
Το βιβλίο παρουσίασε πριν από λίγες μέρες (το Σάββατο 9.11) ο ίδιος ο συγγραφέας, στην Πρέβεζα, σε ένα "μεικτό" κοινό από την περιοχή και τη γειτονική Λευκάδα, από την οποία άλλωστε ο ίδιος κατάγεται. Μελετητής των αρχαίων κινεζικών, ο Σωτήρης Χαλικιάς έχει, ανάμεσα σε άλλα, μεταφράσει στα ελληνικά τον κύριο κορμό της κομφουκιανικής γραμματείας (τα Ανάλεκτα του Κομφούκιου, το Βιβλίο του Μέγγιου, Μεγάλη Μάθηση, Το Μέσον ως Οικεία Αρμονία), όπως επίσης έργα του Λευκάδιου Χερν αλλά και ταξιδιωτικό κείμενο για τον Δρόμο του Μεταξιού.
Από τον "Πρώτο Πόλεμο του Οπίου" το 1842 (με μια πρώτη στάση στο "αποτυχημένο εγχείρημα των Ιησουιτών να ριζώσουν στον σινικό κόσμο", δύο αιώνες πρωτύτερα), το νέο του βιβλίο φθάνει μέχρι τα γεγονότα της Τιεν Αν Μεν και τις ιδεολογικές διεργασίες τη δεκαετία του '90, με αναφορές στο σήμερα. Αρχής γενομένης δηλαδή από μια Κίνα η οποία "τόσο για τους ηγέτες της όσο κυρίως για τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων της δεν ήταν μία απλή πολιτική κοινότητα, αλλά πάνω απ' όλα μία πολιτιστική οικουμένη, καθώς το κύριο συνδετικό στοιχείο της κινεζικής κοινωνίας εξακολουθούσε να είναι ο τελετικός τρόπος του βίου των μελών της, ενσάρκωση με τη σειρά του των βασικών ηθικών και πνευματικών αξιών της κομφουκιανικής παράδοσης".
Μέχρι σήμερα, που "ο ‘Μεγάλος Ασθενής' στο δεύτερο ήμισυ του 19ου και στο πρώτο του 20ού έχει πια καταστεί αποφασιστικός παράγοντας της παγκόσμιας τάξης".
Το βιβλίο, λοιπόν, αποτελεί ένα ιστορικό της δραματικής αυτής ανασυγκρότησης, ένα χρονικό της βίαιης εισβολής της Δύσης αλλά και της αναπάντητης πρόκλησης: Δύο αιώνες μετά τον "Πρώτο Πόλεμο του Οπίου" και την ταπεινωτική ήττα που υπέστη η Αυτοκρατορία από τις βρετανικές δυνάμεις, η Κίνα εξακολουθεί την αντίσταση ή/και την προσαρμογή, αναλαμβάνοντας πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στις παγκόσμιες εξελίξεις. "Ρόλος που αποτελεί έτσι -όπως αναφέρεται στο Επίμετρο- τη σαφέστερη ένδειξη του αίσιου τέλους της πορείας που υποχρεώθηκε να ακολουθήσει -από το αναγκαστικό της άνοιγμα στον υπόλοιπο κόσμο έως τις μέρες μας- κι όπου στη διάρκειά της πολλές φορές έφτασε στη διάλυση."
Ωστόσο, σε αντίθεση με τις αισιόδοξες εκτιμήσεις που συμμερίζονται πολλοί για την προοπτική της, ο Σωτ. Χαλικιάς, κληθείς να εκτιμήσει τη θέση της Κίνας στον 21ο αιώνα, αναφέρθηκε στα εκρηκτικά εσωτερικά της προβλήματα (τεράστιες ανισότητες, ενεργειακή εξάρτηση, διαφθορά κ.ο.κ.), για να σημειώσει χαρακτηριστικά: "Ελπίζω όχι να κυριαρχήσει, αλλά να συνεχίσει να υπάρχει".
ΔΑΦΝΗ ΣΦΕΤΣΑ
