Του Δημήτρη Λυπουρλή
Λέω, αγαπημένοι φίλοι του Νίκου Χουρμουζιάδη, να σας διαβάσω ένα κείμενο που τις τελευταίες τόσες ημέρες γυρίζει και ξαναγυρίζει στο μυαλό μου. Εισαγωγικά λοιπόν:
«Όταν πέθανε ο Αριστοτέλης, οι κάτοικοι των Σταγείρων έστειλαν στη Χαλκίδα και έφεραν πίσω στην πατρίδα τους τη στάχτη του, την τοποθέτησαν σε μια μπρούτζινη υδρία και ύστερα πήγαν και απέθεσαν την υδρία αυτή σε μια τοποθεσία που την ονόμασαν Αριστοτέλειον. Κάθε φορά που είχαν να σκεφτούν πάνω σε σημαντικές υποθέσεις τους, κάθε φορά που ήθελαν να λύσουν δύσκολα προβλήματα που τους απασχολούσαν, καλούσαν σ' αυτόν τον τόπο τη συνέλευσή τους. Στον ίδιο αυτό τόπο πήγαιναν και όταν ήθελαν να βρουν την ψυχική τους γαλήνη και του πνεύματός τους την ηρεμία. Κάθε φορά που συναντούσαν μια δυσκολία αξεπέραστη στην περιοχή της μάθησης ή, γενικότερα, της φιλοσοφίας, πήγαιναν σ' εκείνη την τοποθεσία. Μιλούσαν εκεί μεταξύ τους για το θέμα που τους απασχολούσε, ώσπου αυτό που τους φαινόταν ώς τότε δυσκολοξεδιάλυτο και ασαφές γινόταν σαφές και ολοκάθαρο, και αποκτούσαν βεβαιότητα γι' αυτό που ήταν ώς τότε το αντικείμενο των συζητήσεών τους. Γιατί πίστευαν ότι ο ερχομός τους στον τόπο όπου ήταν θαμμένα τα λείψανα του Αριστοτέλη τούς καθάριζε τον νου, τους έκανε οξύτερη την κρίση και τους βοηθούσε να καταλαβαίνουν με μεγαλύτερη ευκολία. Πήγαιναν όμως εκεί και για έναν άλλο λόγο: για να απονείμουν στον Αριστοτέλη τιμή. Για να του δείξουν πόσο μεγάλη ήταν η θλίψη τους που τον είχαν χάσει από ανάμεσά τους και ακόμη για να του δείξουν πόσο θεωρούσαν τον εαυτό τους δυστυχισμένο που έχασαν την πηγή της σοφίας που ήταν γι' αυτούς ο Αριστοτέλης».
Εδώ κλείνουν τα εισαγωγικά. Είναι προφανές, πιστεύω, γιατί το κείμενο αυτό, μια παράγραφος στην ουσία από μια βιογραφία του Αριστοτέλη αραβικής προέλευσης, γυρίζει και ξαναγυρίζει, όπως είπα, τις τελευταίες τόσες μέρες στον νου και στην ψυχή μου. Οι Σταγειρίτες της παλιάς μαρτυρίας μπορούσαν, φυσικά, να κάνουν τη στάχτη από το σώμα του Αριστοτέλη αντικείμενο λατρείας και πηγή έμπνευσης. Για μας σήμερα πηγή έμπνευσης είναι τα ίδια τα έργα του Αριστοτέλη, η διδασκαλία του.
Έτσι και στην περίπτωση του Νίκου: τα έργα τού αληθινά εμπνευσμένου δασκάλου που ήταν ο Νίκος είναι ένα πολυτιμότατο εργαλείο δουλειάς για όλους μας, ιδίως για τους νέους που θέλουν να μάθουν ασφαλή πράγματα για την τραγωδία, για το σατυρικό δράμα, για τη λειτουργία του Χορού στο αρχαίο ελληνικό δράμα. Το σύνολο, επίσης, των βιβλίων του για τον αγαπημένο του ποιητή, τον Ευριπίδη (δεν είναι, θαρρώ, δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο Νίκος διάλεξε αυτόν τον τραγικό ποιητή για να αφιερώσει στη μελέτη και στην ερμηνεία του τις φιλολογικές του δυνάμεις) θα είναι πια μια πολύτιμη βοήθεια στην κατανόηση των τραγωδιών αυτού του μεγάλου ποιητή. Η χρήση των έργων του Νίκου θα είναι η καλύτερη απόδοση τιμής στη μνήμη του.
* Το παραπάνω κείμενο διάβασε πριν λίγες μέρες σε συγκέντρωση οικείων, φίλων και συνεργατών του Νίκου Χουρμουζιάδη ο συνάδελφος και φίλος του Δημήτρης Λυπουρλής, ομότιμος καθηγητής της Κλασικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ
