Της Ελευθερίας Ράπτου*
Η φετινή σεζόν για το παιδικό και εφηβικό θέατρο θα είναι για μια ακόμη χρονιά πληθωρική και ετερόκλιτη. Στο παιχνίδι της παράστασης και της αναπαράστασης, της θεατρικότητας και της θεατρικής μεταφοράς θα πάρουν μέρος τα κρατικά μας θέατρα (Εθνικό, Λυρική, Κρατικό Βορείου Ελλάδας, κάποια από τα εναπομείναντα ΔΗΠΕΘΕ), μεγάλα ιδρύματα πολιτισμού (όπως η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, το Ίδρυμα Θεοχαράκη, το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, το Μουσείο Μπενάκη, το Ευγενίδειο κ.λπ.), μουσεία, θεατρικοί οργανισμοί, θίασοι και ομάδες με ποικίλο προσανατολισμό και ενδιαφέρουσες προτάσεις. Το πυκνό δίκτυο των παραστασιακών δραστηριοτήτων θα καλύψει χωροταξικά και καλλιτεχνικά όλη την πόλη, τον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο. Ωστόσο, το σκοτεινό σημείο στον χάρτη του παιδικού θεάτρου, η αναστολή της λειτουργίας της Μικρής Πόρτας, εκεί όπου η Ξένια Καλογεροπούλου με τους συνεργάτες της μύησαν γενιές μικρών και μεγάλων θεατών στο καλό θέατρο, αφήνει να διαφανεί και η άλλη όψη των πραγμάτων.
Η θεατρική «ευωχία» που προοικονομείται από τα δελτία τύπου μπορεί να προάγει, σε πρώτη ανάγνωση, την αισιόδοξη άποψη ότι ο πολιτισμός στη χώρα μας είναι «το βαρύ χαρτί» ή «το κατεξοχήν εξαγώγιμο προϊόν», ωστόσο χρήζει πιο προσεκτικής κριτικής και ερμηνείας. Σε μια χειμαζόμενη έως και καθημαγμένη οικονομία και κοινωνία, το θέατρο θα μοιάζει φέτος για πολλούς μακρινό όνειρο και ασυγχώρητη πολυτέλεια, παρά τις προσπάθειες για μείωση του κόστους και των τιμών σε πολλές παραγωγές. Διαγράφεται σταδιακά ένα θέατρο δύο ταχυτήτων, που θα καθρεφτίσει αναπόφευκτα την ταξική υπονόμευση της μεσαίας τάξης, αυτής που παραδοσιακά γεμίζει τα θέατρα και φροντίζει ώστε τα παιδιά της να αποκτήσουν πλούσια αισθητική παιδεία. Από αυτήν την εξέλιξη θα πληγούν τόσο οι ακριβές παραγωγές όσο και οι εναλλακτικές προτάσεις για ένα «φτωχό», σε μέσα, θέατρο. Διότι εκείνο που πρωτίστως διακυβεύεται δεν είναι η τιμή του εισιτηρίου, είναι ίσως περισσότερο, αλλά πιο ύπουλα, η επιθυμία για τη θεατρική αισθητική. Με τα καλλιτεχνικά μαθήματα (θέατρο, μουσική, εικαστικά) να εξοβελίζονται από τα σχολεία, με τα ειδικά σχολεία (μουσικά και καλλιτεχνικά γυμνάσια - λύκεια) να είναι κυριολεκτικά υπό διωγμό, αναρωτιέμαι τελικά ποια θα είναι η μελλοντική κρίσιμη μάζα που θα αναζητήσει, τουλάχιστον ως θεατής, τη θεατρική, μουσική και γενικά καλλιτεχνική αισθητική πλησμονή και όχι την αισθητική κατανάλωση.
Ποιοι θα είναι οι νέοι θεατές οι οποίοι θα γεμίσουν τις μεγάλες σκηνές των ιδρυμάτων, που εμφανίζονται στον πολιτιστικό και πολεοδομικό χάρτη, ή θα αναζητήσουν τη δημιουργία μικρότερων σχημάτων, όταν με συστηματικό τρόπο αποψιλώνεται η καλλιτεχνική παιδεία; Για πόσο ακόμα οι γονείς θα μπορούν να δίνουν τη χαρά του θεάτρου στα παιδιά τους, όταν, αφενός, θα δυσκολεύονται να την προσφέρουν και, αφετέρου, τα παιδιά δεν θα την επιθυμούν, γιατί δεν θα έχουν πλέον το απαραίτητο εκπαιδευτικό ερέθισμα; Μήπως βαδίζουμε προς ένα θέατρο για λίγους, όπως άλλωστε και σε μια παιδεία για λίγους; Οι υπόλοιποι, η κρίσιμη μάζα θα πνιγεί άραγε στις αναθυμιάσεις των εμπορικών κέντρων και των ευτελών τηλεοπτικών εκπομπών;
Ίσως όμως υπάρχει ελπίδα. Φορείς της είναι όλοι εκείνοι που με πείσμα και αγάπη θα δώσουν και φέτος τον αγώνα για καλό θέατρο, για ποιοτικό παιδικό και εφηβικό θέατρο. Αυτούς θα προσπαθήσουμε με τη σειρά μας να αναδείξουμε ή να παροτρύνουμε για το καλύτερο.
* Η Ελευθερία Ράπτου είναι θεατρολόγος, υπ. διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ
