Το πρόσφατο «διάγγελμα» κάποιων έφεδρων καταδρομέων δεν μου φαίνεται τόσο αστείο. Υπάρχει ένας δόκιμος διεθνής όρος για να το χαρακτηρίσουμε και είναι η λέξη «προνουντσιαμέντο». Σημαίνει και την επίδειξη στρατιωτικής δύναμης, για να εξαναγκασθεί μια νόμιμη κυβέρνηση να υποκύψει στη θέληση ένοπλων στασιαστών. Το πράγμα θα μπορούσε να περιοριστεί στο πλαίσιο μιας ανοησίας, αν δεν υπήρχε η Χρυσή Αυγή. Φέρνω στον νου μου κάποιες άγνωστες πτυχές της νεότερης πολιτικής Ιστορίας μας.
Στην ταραγμένη περίοδο 1894 - 1897, δρα στην Ελλάδα μια παρακρατική, παραστρατιωτική και παραπολιτική οργάνωση, η «Εθνική Εταιρεία», που σπέρνει τον διχασμό και επιδιώκει με κάθε τρόπο να διοικεί από τα παρασκήνια. Ανάμεσα στα δεινά που προκάλεσε ήταν ο καταστροφικός ελληνοτουρκικός πόλεμος του '97. Παράλληλα, στην Αθήνα κυριαρχεί ένα πλατύτατο, μαχητικό αντιμοναρχικό κίνημα, στο οποίο πρωτοστατούν οι φοιτητές. Αναφέρω μια χαρακτηριστική, αθησαύριστη, πρώιμη επιστολή του νεαρού τότε Βασιλείου Μαρκεζίνη (πατέρα του Σπύρου), δημοσιευμένη στον «Ραμπαγά» στις 6 Μαρτίου του 1886. Ο Μαρκεζίνης, που είχε μόλις λάβει το πτυχίο της νομικής, δηλώνει ότι αρνείται να δώσει τον νενομισμένο όρκο στον βασιλιά, επειδή είναι δημοκρατικός: «Ουδέ κατ' ελάχιστον εννοώ να εκκλίνω των δημοκρατικών αρχών, των οποίων θιασώτης ειμί και υπέρμαχος».
Η «Εθνική Εταιρεία» κινείται συνωμοτικά, κάτω από τη σκέπη μιας αόρατης, αινιγματικής «Ανωτάτης Αρχής». Μεσούντος του Κρητικού ζητήματος, εκμεταλλεύεται το γενικό αντιβασιλικό αίσθημα, μονοπωλεί τον πατριωτισμό και εκβιάζει τον βασιλιά Γεώργιο Α', ζητώντας του να κηρύξει αμέσως τον πόλεμο στην Τουρκία. Απευθύνει ένα διάγγελμα στις 23 Ιανουαρίου 1897, όπου τον καλεί να συμμορφωθεί στις απαιτήσεις της. Πράγματι, του ζητά να αναλάβει αυτός τον ρόλο της «Ανώτατης Αρχής» και να την καλύψει. Αλλιώς, τον απειλεί με εκθρόνιση. Ο Γεώργιος, που εύρισκε από τότε, ανελλιπώς, κάθε πρωί, πάνω στο γραφείο του ανάλογα συνοπτικά «μηνύματα», εν τέλει υπέκυψε και έδωσε το «πράσινο φως» για τον τυχοδιωκτικό πόλεμο. Ήταν ένα πετυχημένο προνουντσιαμέντο, ένα κανονικό πραξικόπημα.
Στις απόψεις της «Εθνικής Εταιρείας» προσχώρησε όψιμα ο Δημήτριος Ράλλης, γενάρχης της γνωστής πολιτικής δυναστείας, παλαιός τρικουπικός, κατόπιν Δηλιγιαννικός, που ανέλαβε πρωθυπουργός μετά την ήττα του '97. Θα δούμε στη συνέχεια με ποιον τρόπο «έπεισε» ο Ράλλης τον βασιλιά να του αναθέσει την κυβέρνηση.
Όλα αυτά η επίσημη ιστοριογραφία τα ωθεί στο περιθώριο. Τα μαθαίνουμε, όμως, από το ελληνικό θέατρο του 19ου αιώνα, που με τις ευαίσθητες κεραίες του πιάνει αμέσως τη σημασία των γεγονότων. Ο Γεώργιος Η. Ησαΐας είναι ένας παραγνωρισμένος θεατρικός συγγραφέας του 19ου αιώνα. Ξέρουμε ελάχιστα βιογραφικά στοιχεία του. Κατέχουμε όμως τρεις έξοχες πολιτικές κωμωδίες του, γραμμένες ανάμεσα στα χρόνια 1897 - 1900. Οι τίτλοι τους, αντίστοιχα, είναι «Ειρήνη», «Η Τιμή του Σούντερμαν» και «Ο έλεγχος».
Στην άπαιχτη «Ειρήνη» παρακολουθούμε τις ταπεινώσεις που υπέστη η Ελλάδα από τις «Μεγάλες Δυνάμεις», προκειμένου να την «ελεήσουν» με ένα τοκογλυφικό δάνειο, ώστε να μπορέσει να πληρώσει την τεράστια πολεμική αποζημίωση που απαιτούσε η Τουρκία. Βλέπουμε, επίσης, τα έργα και τις ημέρες ενός ανίκανου πρωθυπουργού, ονομαζομένου «Μήτσου», που λέει ναι σε όλα, όσα του ζητούν οι διεθνείς τοκογλύφοι, και μιας δοτής κυβέρνησης ανδρεικέλων. Αποκαλύπτεται ο τρόπος με τον οποίο κατέλαβε ο Δημήτριος Ράλλης («Μήτσος») την εξουσία: με τη βοήθεια ροπαλοφόρων τραμπούκων, που αποτελούν τον «χορό» αυτού του έργου. Το αναφέρει ακροθιγώς και ο Σπύρος Μαρκεζίνης, σε υποσημείωση, στην «Πολιτική Ιστορία της νεοτέρας Ελλάδος». Παραθέτει ένα τηλεγράφημα του Ιωάννη Μεταξά από τη στρατιωτική μονάδα του, στο οποίο ο μετέπειτα δικτάτωρ ζητά να τον πληροφορήσουν «εάν αληθεύουν αι διαδόσεις ότι ο Ράλλης ανήλθεν εις το Πρωθυπουργικόν αξίωμα με την συμβολήν ροπαλοφόρων και με διαρπαγάς οπλοπωλείων». Το τηλεγράφημα του Μεταξά και η «Ειρήνη» είναι οι μόνες πηγές που μας παρέχουν την πληροφορία.
Κεντρικό θέμα της «Ειρήνης», είναι, πράγματι, το άτυπο «προνουντσιαμέντο» του Δημητρίου Ράλλη, που, επισείοντας τον κίνδυνο διασάλευσης της τάξης από αναρχικά στοιχεία, απέσπασε απ' τον βασιλιά, με τη βοήθεια δικών του, έμμισθων, οπλισμένων τραμπούκων, την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης... για να σώσει τη χώρα. Σημειώνω ότι συναντάμε εδώ, στην «Ειρήνη», μια απ' τις πρώτες μνείες της λέξης «κομμουνιστές»... Ακολουθούν όσα κωμικοτραγικά μας διηγείται το έργο.
Ο « Έλεγχος» (παίχτηκε για πρώτη φορά το 2010 από το Θέατρο Τέχνης), είναι η συνέχεια της «Ειρήνης». Σε αυτήν την κωμωδία παρακολουθούμε... το «success story» της δοτής κυβέρνησης Ράλλη, που κατόρθωσε να δέσει τη χώρα με επαχθέστατους δανειακούς όρους. Όπου καταφθάνουν οι ξένοι ελεγκτές, ο Γάλλος Λε Φαγάν και ο Γερμανός Φον Γδάρε, για να εποπτεύσουν την πιστή εφαρμογή των υπεσχημένων. Και η συνέχεια... σήμερα.
Μας λένε τίποτε όλα τα πιο πάνω; Και βέβαια μας λένε! Ότι δεν πρέπει να ησυχάζουμε. Ότι τα «Μνημόνια» τρέχουν, ότι η ανεργία καλπάζει, ότι η προσχηματικά αντιμνημονιακή, εγκληματική (κατά τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου) Χρυσή Αυγή ενεδρεύει, ότι οι προβοκάτσιες καραδοκούν, ότι ο κίνδυνος ανοιχτής εκτροπής είναι υπαρκτός. Το «τέρας» δεν νικήθηκε ακόμη. Καλούμαστε να μείνουμε σταθεροί στις θέσεις μας και να σώσουμε απ' τα νύχια του όση Δημοκρατία απομένει.
