Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Η διαδρομή της Κρίστης Στασινοπούλου δεν είναι από τις συνηθισμένες στην ελληνική μουσική σκηνή. Με λαμπρές σπουδές υποκριτικής και έχοντας ντεμπουτάρει στο θέατρο πριν ακόμα τις ολοκληρώσει (1981), έλαβε μέρος στους πρώτους Αγώνες Τραγουδιού στην Κέρκυρα που διοργάνωνε ο Μάνος Χατζιδάκις για να ακολουθήσει μια εμφάνισή της δίπλα στην Αλίκη Βουγιουκλάκη στην καθ' ημάς εκδοχή του μούζικαλ «Evita» αλλά και - την ίδια επίσης χρονιά - η συμμετοχή της στον διαγωνισμό της Eurovision εκπροσωπώντας την Ελλάδα! Δεν άργησε όμως να επιλέξει οριστικά τον χώρο της μουσικής και να πάρει έναν πολύ πιο συγκεκριμένο δρόμο, ο οποίος μετά από δύο albums έγινε απόλυτα προσωπικός, από το '89, όταν γνωρίστηκε με τον έκτοτε μόνιμο όχι απλά συνεργάτη αλλά κυριολεκτικά συνοδοιπόρο της, τον Στάθη Καλυβιώτη.
Αν και είχε ξεκινήσει ως κιθαρίστας ενός από τα πρώτα ελληνικά punk συγκροτήματα (Ανυπόφοροι), ο Σ. Καλυβιώτης εξελίχθηκε σε έναν λίαν προικισμένο συνθέτη και πολυ-μουσικό, με τον οποίο η Κρίστη Στασινοπούλου έχει μέχρι στιγμής κυκλοφορήσει άλλους πέντε δίσκους που όλοι λίγο - πολύ εστιάζουν σε μια σύγχρονη «επεξεργασία» της παραδοσιακής μας μουσικής, διαμέσου είτε δικών τους τραγουδιών είτε ανάλογων διασκευών. Με νωπές ακόμα τις αναμνήσεις της τόσο θερμής αποδοχής και αναγνώρισης σε αρκετές χώρες του πλέον πρόσφατου δίσκου τους, του περσινού «Greekadelia» (μια σειρά διασκευών δημοτικών τραγουδιών με τις χαρακτηριστικές ακουστικοηλεκτρονικές ενορχηστρώσεις του Σ. Καλυβιώτη και φυσικά με την κρυστάλλινη φωνή της) η Κ. Σ. μας μίλησε για τη συμμετοχή τους στο Athens World Music Festival που θα πραγματοποιηθεί στην «Τεχνόπολη» τη Δεύτερα 15 Ιουλίου αλλά και πολλά άλλα εξαιρετικά επίκαιρα ζητήματα, μουσικά τε και μη.
* Συνδέεται η θεατρική παιδεία σας με την ερμηνευτική τεχνική και τη συνολική προσέγγισή σας στη μουσική και, αν ναι, κατά πόσο;
Η μαθητεία μου στις σχολές του Κουν και του Κατσέλη σίγουρα αρχικά είχε επηρεάσει την ερμηνευτική τεχνική μου. Όμως πολύ νερό έχει κυλήσει στο αυλάκι από εκείνα τα χρόνια... Μετά από μακρόχρονη πορεία στο τραγούδι και ιδίως από τότε που γνώρισα και συνεργάζομαι αποκλειστικά με τον Στάθη -με τον οποίο μας ένωσαν τα ίδια σχεδόν μουσικά γούστα και όνειρα- και φτιάχνουμε μαζί τους δίσκους μας γράφοντας εγώ τους στίχους και εκείνος τη μουσική, σχηματίζουμε τις μπάντες μας, διοργανώνουμε τις περιοδείες μας κ.λπ. δεν νιώθω πλέον ότι είμαι αυτό που λέμε «ερμηνεύτρια». Γιατί δεν ερμηνεύω κάτι ξένο, αλλά «αφηγούμαι» μουσικά δικές μου καταστάσεις και εμπειρίες, δικά μου βιώματα μα και συγκινησιακές δονήσεις.
* Πόσο δύσκολο ήταν το πέρασμα από μια μπάντα στο πλέον όχι μόνο συνθετικό αλλά και εκτελεστικό ντουέτο σας με τον Στάθη Καλυβιώτη και πόσο άλλαξε τον τρόπο που δίνετε συναυλίες, αλλά ίσως ακόμα και ηχογραφείτε τους δίσκους σας;
Το ντουέτο μας ήρθε με φυσικό τρόπο, γιατί είχαμε αρχίσει να νιώθουμε ότι βαλτώναμε κι ότι επαναλαμβανόμασταν με τα ίδια όργανα και σχεδόν τους ίδιους μουσικούς επί χρόνια. Δεν ήταν δύσκολο μουσικά επειδή, έτσι κι αλλιώς, οι δυο μας παίζουμε και πειραματιζόμαστε συνεχώς με τον ήχο μας. Βγάζοντάς το αυτό προς τα έξω νιώσαμε ανανεωμένοι καλλιτεχνικά αλλά και πιο ελεύθεροι από τις πολλές «οργανωτικές» ευθύνες μιας μεγάλης μπάντας, η οποία μας έτρωγε πολύ δημιουργικό χρόνο από την ίδια τη μουσική.
* Η "Greekadelia" είναι προφανώς ελληνική. Είναι όντως, όμως, σε κάποιο βαθμό και ψυχεδέλεια;
Παίζουμε τα δημοτικά τραγούδια με τον δικό μας τρόπο, αναδεικνύοντας κυρίως τα στοιχεία «ψυχεδέλειας» που περιέχουν, δηλαδή την επίμονη, εκστασιακή επανάληψη μουσικών μοτίβων, τους σαμανιστικά χορευτικούς ρυθμούς, τα ισοκρατήματα κ.λπ. Στοιχεία δηλαδή που, πολύ πριν τα χρησιμοποιήσουν τα ροκ συγκροτήματα που μας σημάδεψαν, προϋπήρχαν στις παραδοσιακές μουσικές των λαών και φυσικά και στην ελληνική.
* Πώς σχολιάζετε την απήχηση, τόσο από δισκογραφικής όσο και από συναυλιακής πλευράς, του «Greekadelia» στο εξωτερικό;
Φοβάμαι ότι η απάντησή μου σε αυτό δεν θα ακουστεί «σεμνή», όμως είναι απλά η αλήθεια και σε ευχαριστώ που μου δίνεις την ευκαιρία να την πω. Tο «Greekadelia» δεν είχε μεγαλύτερη απήχηση στο εξωτερικό απ' όσο οι προηγούμενοι δίσκοι μας. Το «Τα Μυστικά Των Βράχων» το 2003 είχαν επίσης πάει στο νούμερο 1 των ευρωπαϊκών ραδιοφωνικών σταθμών και είχαν παραμείνει για έξι μήνες (χρόνο ρεκόρ) στο top 10, όχι μόνο της Ευρώπης αλλά και πολλών αμερικανικών και καναδικών ραδιοσταθμών.
Το «Ταξιδοσκόπιο», επίσης, ήταν το 2008 για δύο μήνες στο νούμερο 2. Ακόμα πιο πριν, το 1999, το «Ηχοτρόπια» ήταν ο πρώτος ελληνικός δίσκος που είχε φτάσει στην έκτη θέση και τα δικαιώματά του για κυκλοφορία είχαν ζητηθεί μέχρι και απ' τη Βραζιλία! Εν ολίγοις, όλοι οι δίσκοι που έχουμε κάνει μαζί με τον Στάθη έχουν πάει απρόβλεπτα καλά στο εξωτερικό και μας έχουν ανοίξει πόρτες που δεν τις περιμέναμε και δεν τις φανταζόμασταν σε σημαντικότατα διεθνή φεστιβάλ, ανάλογης σοβαρότητας ραδιοσταθμούς και άλλα media όλου του κόσμου, σε πολλές γωνιές του πλανήτη. Απλά, όλα αυτά τα χρόνια που δουλεύουμε σεμνά και αθόρυβα, χωρίς την παραμικρή οικονομική βοήθεια και όποιου είδους διαπλοκή με οποιονδήποτε φορέα. Οι περισσότεροι εδώ μας είχαν για... γραφικούς! Τελευταία, για ευνόητους λόγους, έχει αρχίσει να γίνεται ευρύτερα γνωστή η πορεία μας. Τώρα, γιατί αρέσει τόσο η δουλειά μας στο εξωτερικό, σίγουρα δεν είμαστε εμείς αρμόδιοι να το πούμε...
* Πόσο βοηθούν τη world/ethnic, με άλλα λόγια τις -εκσυγχρονισμένες ή μη- παραδοσιακές μουσικές από όπου κι αν προέρχονται αυτές, εκδηλώσεις όπως η προσεχής στην «Τεχνόπολη»; Έχει κάτι το ξεχωριστό ή έστω το απλά διαφορετικό αυτή η συναυλία για εσάς;
Το φεστιβάλ της «Τεχνόπολης» επικεντρώνεται εφέτος σε σχήματα από εκείνες τις ευρωπαϊκές χώρες που πληγώθηκαν περισσότερο και πιο άμεσα από την οικονομική κρίση, άρα συμβολίζει την ενότητα και την αλληλεγγύη, ένα ομαδικό «εδώ είμαστε» των λαών τους.
* Πιστεύετε ότι το να παίζεται και να ακούγεται μουσική από άλλους πολιτισμούς και χώρες στην Ελλάδα βοηθάει στην καταπολέμηση του ρατσισμού, που τόσο εμφυλοχωρεί τα τελευταία χρόνια στην ελληνική κοινωνία;
Φυσικά και το πιστεύω ακράδαντα! Η μουσική δείχνει τις ιδιαιτερότητες κάθε λαού αλλά κυρίως τις ομοιότητές του με τους άλλους και ότι όλοι τελικά έχουμε τα ίδια προβλήματα, τα ίδια πάθη, τις ίδιες ανησυχίες και τις ίδιες αγάπες, άρα οφείλουμε να έχουμε και τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ευκαιρίες.
* Πώς νιώθετε σαν μουσικός (αλλά και σαν άνθρωπος) τα χρόνια αυτά που ζούμε υπό «μνημονιακό καθεστώς»; Τι συνέβη κατά τη γνώμη σας συνολικά στον χώρο του πολιτισμού και του πνεύματος κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας;
Ο πολιτισμός και το πνεύμα δυστυχώς ανθίζουν πιο πολύ στις δύσκολες καταστάσεις και όχι τόσο σε εποχές ευημερίας. Μπορεί στη λεγόμενη «κεντρική λεωφόρο» να μη γίνονται πολλά, αλλά στις γειτονιές, στα μικρά μαγαζιά, στα υπόγεια «προβάδικα» στούντιο των νέων και ανεξάρτητων μουσικών σκηνών γεννιούνται πράγματα που ούτε καν τα φανταζόμαστε.
* Ποια και πόσο βαρύνουσα πιστεύετε ότι ήταν πολιτισμικά -αλλά ακόμα και πολιτικά...- η σημασία της βίαιης διακοπής της λειτουργίας της ΕΡΤ;
Πολιτισμικά χάσαμε κάποιους -παρ' όλα τα προβλήματά τους- από τους καλύτερους και πλέον ποιοτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς και τηλεοπτικά κανάλια που διαθέταμε. Πολιτικά τώρα... απλά ελπίζω αυτό να μην είναι αυτό η αρχή κάποιων γενικότερων «αποφασίζομεν και διατάζομεν»!
* Βλέπετε κάποια διέξοδο στην πολύμορφη κρίση που βιώνει επί τόσο καιρό η χώρα μας;
Δυστυχώς, δεν βλέπω εύκολη λύση μπροστά μας, αλλά επικίνδυνη πόλωση και ελπίζω να επικρατήσει ψυχραιμία και ωριμότητα. Γιατί, όπως με έχει διδάξει η Ιστορία, που τη διαβάζω πολύ μα και την ακούω, τόσον από τους γηραιότερους όσο και από τους ανά τον κόσμο κατατρεγμένους αλλά και όπως με διδάσκει η φύση την οποία μου αρέσει να παρατηρώ και να μαθαίνω απ' αυτήν, τα όμορφα δάση και οι όμορφες αμμουδερές παραλίες εύκολα καταστρέφονται από μια πυρκαγιά ή από έναν θυελλώδη γαρμπή ή σιρόκο και δύσκολα ξαναδημιουργούνται αργά - αργά από τα κύματα της ρεστίας...
Και είναι μάλλον αυτό ακριβώς το τελευταίο που κάνει τη δουλειά της Κρίστης Στασινοπούλου και του Στάθη Καλυβιώτη να χαίρει τέτοιας εκτίμησης στο εξωτερικό όσο κι αν στη χώρα μας η σημασία η οποία δίδεται σε αυτή την παράμετρο είναι δυστυχώς τόσο μικρή, ώστε να περνάει σχεδόν απαρατήρητη...
