Ανάστατη η εικαστική κοινότητα, καταδικάζει την «υποστολή» της ροζ ελληνικής σημαίας, έργο της εικαστικού Γεωργίας Λαλέ, από την έκθεση του ελληνικού προξενείου της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, με εντολή του υπουργού εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη. Στο έργο της «Ενοχή γειτονιάς» η Γεωργία Λαλέ «έβαψε» με ροζ χρώμα την ελληνική σημαία, σχολιάζοντας με αυτόν τον τρόπο το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας και των γυναικοκτονιών. «Λυπάμαι που η δουλειά μου παρερμηνεύτηκε. Τα θύματα γυναικοκτονιών είναι ηρωίδες του αγώνα για την ελευθερία και ζωή στην Ελλάδα και διεθνώς» απάντησε λιτά και αποστομωτικά στη λογοκριτική παρέμβαση του υπουργού μέσω της σελίδας της στο Instagam. Για το έργο της, όπως περιγράφεται σε σχετικό δελτίο Τύπου, η καλλιτέχνις χρησιμοποίησε σεντόνια, δωρεά γυναικών που ζουν στην Ελλάδα. «Αυτές οι γυναίκες έχουν φαινομενικά λίγα κοινά πράγματα, αλλά έχουν ξαπλώσει σε αυτά τα σεντόνια απελπισμένες και φοβισμένες».
Στον 21ο αιώνα, και ενώ η σύγχρονη Τέχνη διεθνώς έχει να επιδείξει σημαντικά έργα καλλιτεχνών που έχουν καταφύγει στο σύμβολο της σημαίας προκειμένου να σχολιάσουν ή να καυτηριάσουν σοβαρά κοινωνικοπολιτικά ζητήματα, η ελληνική κυβέρνηση, η οποία αρνείται επιμόνως να χρησιμοποιήσει θεσμικά τον όρο γυναικοκτονία, φαίνεται πως αρνείται και την ίδια την οντολογία της Τέχνης, την ελευθερία του καλλιτέχνη και της καλλιτεχνικής έκφρασης. Από τον Τζάσπερ Τζονς και τις «Σημαίες» του από τη δεκαετία του ’50 και τον Ντέιβιντ Χάμοντ, έργο του οποίου ανάρτησε για τη δική του παρέμβαση ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Στέφανος Κασσελάκης, μέχρι τον Βλάση Κανιάρη και από τον Μπάνσκι μέχρι τη Γεωργία Λαλέ, η Τέχνη έχει δώσει τις δικές της απαντήσεις για τη χρήση των συμβόλων και τη διαδραστική δύναμή της.
Στον απόηχο της απόφασης του υπουργού Εξωτερικών να αποσυρθεί το έργο της Γ. Λαλέ από την έκθεση του ελληνικού προξενείου, η εικαστική κοινότητα αντιδρά και καταδικάζει τέτοιου είδους πρακτικές.
Η Ερατώ Χατζησάββα, εικαστικός και πρύτανης Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, δηλώνει χαρακτηριστικά στην ΑΥΓΗ: «Στην καλλιτεχνική δημιουργία δεν μπορούν να λειτουργούν λογοκρισίες και αποσύρσεις. Ο καλλιτέχνης είναι ελεύθερος να αποτυπώσει με χρώματα και σχήματα το έργο του. Είναι αδιανόητη η λογοκρισία στα χρώματα. Πρέπει να σταθούμε στο μήνυμα του έργου. Η Γεωργία Λαλέ είναι απόφοιτος της Σχολής μας και με το έργο της καταγγέλλει τις κακοποιήσεις και τις γυναικοκτονίες στην Ελλάδα. Το αίμα τους έβαψε τη σημαία».
Στο ίδιο μήκος κύματος η εικαστικός Νατάσα Πουλαντζά, μας λέει ότι «η σημαία σχολιάζεται πάρα πολλά χρόνια από τους καλλιτέχνες. Δεν είναι σκοπός της Τέχνης να βλασφημήσει όταν σχολιάζει ένα σύμβολο, αλλά να αφυπνίσει. Ασφαλώς καταδικάζω την ενέργεια αυτή και οποιαδήποτε τέτοιου είδους λογοκριτική πράξη».
Ο Δημήτρης Σεβαστάκης, ζωγράφος και καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ, υπογραμμίζει ότι: «Ο Τζάσπερ Τζόουνς έχει πάρα πολλά χρόνια εκθέσει τις αμερικανικές σημαίες στο έργο του “Flag” με κριτικό τρόπο. Το ίδιο θα μπορούσαμε να πούμε για τον Βλάση Κανιάρη, που έχει επίσης μεταχειριστεί με κριτικό τρόπο την ελληνική σημαία. Είναι σύνηθες η Τέχνη να μεταχειρίζεται κοινόκτητα σύμβολα προσπαθώντας να περάσει μηνύματα. Πριν από μερικά χρόνια ο Γιώργος Καρατζαφέρης είχε επέμβει σε μια ομαδική διεθνή καλλιτεχνική διοργάνωση στην Αθήνα για να αποκαθηλωθεί ένα έργο που κατά τη γνώμη του “έθιγε” τα θεία. Και τότε η κυβέρνηση έκανε το ίδιο λάθος που κάνει και η σημερινή. Παρεμβαίνει και αποκαθηλώνει το έργο ενδίδοντας σε μια λαϊκιστική και σκοταδιστική λογική».
«Κάθε τέτοιο παρεμβατικό γεγονός είναι καταδικαστέο» επισημαίνει από την πλευρά του ο Πάνος Χαραλάμπους, εικαστικός, πρώην πρύτανης ΑΣΚΤ, και σημειώνει: «Οι τέχνες δεν παράγονται αυτοποιητικά, δεν είναι εξωμήτρια μιας κοινωνίας, μιας κοινότητας. Είναι πολιτικά θεσμισμένες πρακτικές, αν θέλετε, είναι το αρνητικό καλούπι της κοινωνικής γλυπτικής, υποδόριες, υπαινικτικές, με χάσματα και αιωρήσεις. Εκπροσωπούνται στα κοινοβούλια των σωμάτων και των αισθήσεων, ενίοτε πέραν των αρχών του λόγου, και όχι στα κοινοβούλια των κυβερνητικών αποφάσεων και των υπουργών Εξωτερικών».
Η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου και η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Συραγώ Τσιάρα, στις οποίες επίσης απευθυνθήκαμε, παρά τις προσπάθειές μας δεν στάθηκε δυνατό να μας απαντήσουν.
Κ. Μάλαμα: Άθλια μικροπολιτικά κίνητρα
Από την πλευρά της, η Κυριακή Μάλαμα, τομεάρχης Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπογραμμίζει ότι «μετά από ένα άθλιο παραλήρημα του επικεφαλής του κόμματος Νίκη, γεμάτο από “λεβεντιά”, αντί να ενεργοποιηθεί ο Κανονισμός της Βουλής για την αποτροπή κηρυγμάτων μίσους από το έδρανο της Ολομέλειας, ο υπουργός Εξωτερικών απαίτησε από τον γενικό πρόξενο να κατεβάσει το έργο. Καλούμε όλους τους συντελεστές της έκθεσης να απορρίψουν την απαράδεκτη αυτή εντολή του κυρίου Γεραπετρίτη, η οποία έχει άθλια μικροπολιτικά κίνητρα. Στεκόμαστε δίπλα στη Γεωργία Λαλέ κι επαναλαμβάνουμε ότι κανένας ακροδεξιός ή πατριδοκάπηλος πολιτικός δεν μπορεί να υποδεικνύει στην Τέχνη τα μηνύματα που θέλει να στείλει. Κι αν κάποιους τους σοκάρει το ροζ χρώμα, καλό θα ήταν να κοιτάξουν πώς θα θεραπεύσουν της ψυχής τους το μαύρο».
Παρέμβαση της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση με 10 σημαίες
Αρκούντως καυστικός ήταν ο τρόπος που επέλεξε να παρέμβει η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση στο ζήτημα. Στον απόηχο της λογοκρισίας που επέβαλε ο υπουργός Εξωτερικών, δημοσίευσε στον λογαριασμό της στο facebook 10 σημαίες-έργα τέχνης Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, συμπεριλαμβανομένης της ροζ σημαίας της Γεωργίας Λαλέ. Πρόκειται για τα έργα των Γουίλιαμ Ν. Κόπλεϊ «Χωρίς τίτλο» (Σκέψη/σημαία) του 1967, Τζέιμι Ριντ «Sex Pistols, God Save the Queen» (1977), Τζάσπερ Τζονς «Σημαία» (1954-55), «Παντζάρι» (2023), Ντέιβιντ Χάμονς «Σημαία Αφροαμερικανικής Αμερικής» (1990), Μπάνκσι «Εργατικό Κόμμα» (2012), Nari Ward «Σημαία αναπνοής» (2017), Παύλος (Παύλος Διονυσόπουλος) «Ελληνική Σημαία» (2007), Σάρα Ράμπαρ «Σημαία #17/ασταθής, εξαφανίζεσαι σε απόσταση» (2008).
