«Ο τόρνος» του Γιάννη Κεντρωτά, γραμμένος μέσα στην προηγούμενη δεκαετία της ελληνικής και διεθνούς οικονομικής και πολιτικής κρίσης και μεταξύ κωμωδίας και δράματος, στέκεται κριτικά στις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας. Πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κοιλάκου. Ένα έργο βαθιά τραγικό, με σουρεαλιστικά στοιχεία, περισσότερο «μαύρο» απ’ ό,τι κωμικό, που αντλεί το υλικό του από τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Ανάμεσα στις παραστάσεις στο Θέατρο Olvio κάθε Δευτέρα και Τρίτη, καταφέραμε και συναντήσαμε τον συγγραφέα και τους συντελεστές της παράστασης και μας μίλησαν για το έργο, την παράσταση και τις γέφυρες που χτίζει με την τρέχουσα πραγματικότητα.
Πολύ «μαύρος» και πολύ βαρύς
Γιάννης Κεντρωτάς (συγγραφέας)
«Ο τόρνος» ήταν η πρώτη μου απόπειρα να γράψω μια κωμωδία που οι θεατές δεν θα γελούν με τις αστείες ατάκες, γιατί το κείμενο δεν είναι αστείο. Το αντίθετο μάλιστα, είναι μια πολύ σκληρή ιστορία. Ο στόχος ήταν αυτά που θα φέρουν το γέλιο να είναι η αφέλεια των χαρακτήρων, η ακραία αδιαφορία τους για τις συνέπειες των πράξεών τους, δημιουργώντας μια κωμική συνθήκη πάνω από το προφανές δράμα. Η μαύρη κωμωδία ήταν πάντα το αγαπημένο μου είδος και «Ο τόρνος» θεωρώ πως ανήκει σ’ αυτό. Ίσως σε κάποια σημεία του να είναι πολύ «μαύρος», πολύ πιο βαρύς. Όμως ακόμα και τότε νομίζω πως καταφέρνει να παρασύρει τον θεατή έστω και για λίγο, να τον «εξαναγκάσει» να χαμογελάσει όντας στενοχωρημένος ή εκνευρισμένος, ενώ παράλληλα ξετυλίγονται μπροστά του μερικές από τις χειρότερες ανθρώπινες συμπεριφορές.
Άλλοτε ως δράμα κι άλλοτε ως κωμωδία
Μιχάλης Κοιλάκος (σκηνοθέτης)
«Ο τόρνος» είναι μια υβριδική μαύρη κωμωδία, γραμμένη την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Για μένα είναι μια μαύρη κωμωδία. Για τον ήρωα είναι ένα δράμα. Για κάποιους είναι κωμωδία και, δυστυχώς, για άλλους είναι απλώς η ζωή.
Η δουλειά του τόρνου είναι να σφίγγει ένα αντικείμενο και να το περιστρέφει με μεγάλη ταχύτητα για να το σμιλέψει. Η παράσταση γραπώνει ένα παιδί, τον Αλέξη, τον περνάει από τον τόρνο και στο τέλος, έπειτα από πολλούς κύκλους, τον πετάει στο καλάθι των αχρήστων.
Το έργο, ενώ γράφτηκε το 2015, παραμένει δυσοίωνα σύγχρονο. Κάτι που λέει πολλά για τη χώρα μας και τον κόσμο. Είναι ένα τολμηρό έργο, που ασχολείται με κοινωνικά ζητήματα βαριά, που δύσκολα μπορεί κάποιος να αστειευτεί μ’ αυτά. Κι όμως, παρασύρει τον θεατή να γελάσει και δευτερόλεπτα αργότερα να το μετανιώσει, συνειδητοποιώντας ότι αυτό που του φάνηκε έστω και στιγμιαία αστείο για κάποιον άλλον είναι τραγικό.
Το ηχητικό νήμα της μετάβασης
Βασίλης Τζαβάρας (πρωτότυπη μουσική)
Στην πρώτη μας συνάντηση για τον «Τόρνο» ο Μιχάλης Κοιλάκος είχε ήδη μια πολύ καθαρή και σαφή ιδέα για το τι ήθελε από τη μουσική της παράστασης. Έτσι λοιπόν, έπειτα από μερικές δοκιμές, προέκυψαν τα κομμάτια που αποτέλεσαν το βασικό μουσικό υλικό.
Έχοντας σαν εργαλεία τον παραμορφωμένο ήχο και τα ελεγχόμενα feedback της ηλεκτρικής κιθάρας καθώς και την τεχνική του κολάζ, δοκίμασα να φτιάξω τον ηχητικό κόσμο του «Τόρνου». Η χρήση κάποιων samples και sound effects πρόσθεσαν άλλο ένα επίπεδο στον κόσμο αυτό.
Στόχος μου ήταν η μουσική του «Τόρνου» να λειτουργεί ως μετάβαση από τη μια σκηνή στην επόμενη, αλλά ταυτοχρόνως να φτιάχνει ένα ηχητικό νήμα που να συνδέει όλες τις σκηνές μεταξύ τους σε μια ενιαία ατμόσφαιρα. Τέλος, νομίζω πως ο ρυθμός που πέτυχαν οι ηθοποιοί με τον σκηνοθέτη με μαγικό τρόπο ταίριαξε με τον εσωτερικό ρυθμό της μουσικής μου.
Μέχρι του σημείου μη επιστροφής
Φοίβος Συμεωνίδης (ηθοποιός)
Όταν πρωτοδιάβασα το κείμενο του Γιάννη Κεντρωτά, μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση πώς μπορούσε ένα έργο που πραγματεύεται ένα τόσο σκληρό θέμα, όπως είναι η βία στην καθημερινότητα και οι πολλαπλές μορφές με τις οποίες εμφανίζεται μπροστά μας, να είναι διαποτισμένο με χιούμορ. Ένα χιούμορ κατάμαυρο και την ίδια ώρα αφοπλιστικό. Κι αυτή ακριβώς είναι η δύναμη του «Τόρνου» κι αυτό που τον ξεχωρίζει, κατά τη γνώμη μου, από άλλα σύγχρονα ελληνικά έργα που έχω διαβάσει ή παρακολουθήσει σε παραστάσεις. Αυτό το χιούμορ δίνει τη δυνατότητα στους θεατές είτε να ταυτιστούν είτε να πάρουν την απόστασή τους από το δράμα του κεντρικού ήρωα και να παρατηρήσουν πιο ψύχραιμα τα όσα απίστευτα (;) του συμβαίνουν. Και ο τόρνος δουλεύει όλη την ώρα ύπουλα, ασταμάτητα, φέρνοντας όσους παγιδευτούν στον μηχανισμό του σε ένα σημείο από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή. Υπάρχει διέξοδος από αυτόν τον φαύλο κύκλο της βίας; Πώς μπορούμε να τον σπάσουμε;
Η ιλαροτραγωδία του «Τόρνου»
Ελισσαίος Βλάχος (ηθοποιός)
Στο μυαλό του Γιάννη Κεντρωτά γυρίζει ένα κοφτερό μηχάνημα. Ένας τόρνος που σμιλεύει την καθημερινότητα, της αφαιρεί τις σοβαροφανείς επικαλύψεις της και αφήνει ένα πικρό μαύρο χιούμορ να περιγράφει την τραγωδία των άσημων ανθρώπων. Την ιλαροτραγωδία μας. Σπάνια έχω συναντήσει να συσπειρώνεται τόσο ομόθυμα γύρω από ένα νέο κείμενο όλος ο θίασος, όλες και όλοι οι συντελεστές και να δουλεύουν με τόσο κέφι για την υλοποίησή του σε παράσταση. Και εντυπωσιαστήκαμε με την αποδοχή του από το κοινό. Θεατές που έχουν έρθει δύο και τρεις φορές να δουν την παράσταση. Ζευγάρια θεατών, που ο ένας να γελά και η άλλη να εκνευρίζεται που μπορεί ο πρώτος να γελά με κάτι τόσο τραγικό. Και να λένε σχεδόν όλες και όλοι ότι κουβαλούν ακόμη την παράσταση μέσα τους. Και πώς να χωνέψεις άλλωστε έναν τόρνο;
