Του Μάκη Καβουριάρη*
«Με τους τρόπους του Ντίνου Γεωργούδη. Αντιδωρήματα παλαιών μαθητών». Πρόκειται για τον τίτλο που έδωσαν οι μαθητές του στην τιμητική έκδοσή τους το 2007, για τα όσα πολύτιμα τους χάρισε. Που θα τους επέτρεπαν να τραπούν και σε δύσκολες ατραπούς.
Ποιες ήταν οι συνθήκες που οδήγησαν στον πολύτροπο Ντίνο Γεωργούδη, με τα χαρακτηριστικά που του απέδωσε ο Σπύρος Ασδραχάς στην “Αυγή” της περασμένης Πέμπτης: «Την ευρυμάθεια, τη γλωσσομάθεια, τη γνώση της ελληνικής και διεθνούς λογοτεχνίας...».
Σημαντικό ρόλο έπαιξε το γεγονός ότι έζησε στην Ελλάδα των ελληνικών συνόρων και στην Άλλη Ελλάδα. Την Ελλάδα των απανταχού Ελλήνων, την Ελλάδα της διασποράς. Εκεί που οι Έλληνες κατέληγαν ως μετανάστες και πρόσφυγες. Συγκεκριμένα, έζησε στην Αλεξάνδρεια, όπου γεννήθηκε και τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές, έπειτα στην Ελλάδα και από το 1967 στο Παρίσι, όπου εγκαταστάθηκε με τη Στέλλα και την κόρη τους.
Η ζωή του στην Αλεξάνδρεια και στην Αθήνα συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας πολύτροπης προσωπικότητας. Στην Αλεξάνδρεια υπήρχε ακόμα μια μεγάλη ελληνική παροικία, επίσης πολύτροπη, με έντονη παρουσία που συνετέλεσε στη διαμόρφωση του Ντίνου. Στην ευρυμάθειά του και την επαφή του με την ελληνική και τη διεθνή λογοτεχνία.
Στην Αθήνα, όπως γράφει ο Σπύρος Ασδραχάς, «ο Αλεξανδρινός Έλληνας έφερε έναν πολιτισμό που δεν ήταν οικείος στους συναδέλφους του στη Φιλοσοφική Σχολή». Συγχρόνως δέχτηκε τους προβληματισμούς των ανήσυχων διανοουμένων της μετεμφυλιακής Ελλάδας, που μαζευόντουσαν στα στέκια της εποχής και κυρίως στο πατάρι του Λουμίδη. Ο κύριος τρόπος έκφρασής τους ήταν η ποίηση και το 1958 εκδίδεται η “Ανθολογία Μεταπολεμικών Ποιητών”, με 61 συμμετέχοντες.
Στο Παρίσι, ο Ντίνος και η Στέλλα συνδέονται με τους Έλληνες που εγκατέλειψαν την Ελλάδα μετά την λήξη του πολέμου και με τους Έλληνες που φεύγουν από την Ελλάδα τα χρόνια της δικτατορίας. Συμμετέχουν στην πάλη εναντίον της δικτατορίας και στην ενημέρωση και κινητοποίηση των Γάλλων δημοκρατών στην πάλη του ελληνικού λαού εναντίον της δικτατορίας.
Συγχρόνως ζουν τα γεγονότα της συγκλονιστικής 10ετίας του ’60, τον Μάη του ’68 και τις μετέπειτα ζωές του. Τους μεγάλους αντιαποικιακούς αγώνες, τον πόλεμο στο Βιετνάμ, την Κουβανέζική επανάσταση, τον επαναστατικό περίπλου του Τσε Γκεβάρα και τη δολοφονία του στη Βολιβία, τον πόλεμο της Αλγερίας, την πολιτιστική επανάσταση στην Κίνα, τα αντιπολεμικά κινήματα, τα κινήματα ενάντια στον ρατσισμό, το κίνημα για την ισότητα των φύλων. Στο θεωρητικό πεδίο αναπτύσσονται νέες προβληματικές και ο μαρξισμός εμφανίζεται ως ο «αξεπέραστος ορίζοντας» της εποχής. Αποκαλυπτική είναι η διαπίστωση του Φουκώ: «Τα χρόνια ’65- ’68 ήταν δύσκολο να μην είσαι μαρξιστής και να μην αναφέρεσαι στον Μαρξ».
Οι γνώσεις του Ντίνου στον τομέα της λεξικολογίας και της λεξικογραφίας επέβαλαν την παρουσία του σε όλες τις εκδοτικές μας προσπάθειες. Την “Πορεία” την Autre Grece, το Εργατικό δελτίο και τον “Αγώνα”. Η επαφή μαζί του μας γέμιζε χαρά. Γιατί ένα χαρακτηριστικό του πολύτροπου χαρακτήρα του ήταν το απαράμιλλο χιούμορ του.
Η ευρυμάθειά του ήταν για όλους μας η πρώτη και η έσχατη καταφυγή. Θυμάμαι την τελευταία φορά που συναντήθηκα με τον Νίκο Πουλαντζά. Ήταν στο τέλος Αυγούστου ή στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1979 στην Αθήνα, σε μια εκδήλωση για την Παλαιστίνη στον κήπο του Μουσείου. Έφευγε για το Παρίσι και θα συναντούσε τον Ντίνο να συζητήσουν ορισμένα σημεία που τον απασχολούσαν για τη συγγραφή κάποιου κειμένου του. Τον Νίκο δεν τον ξαναείδα και από τον Ντίνο δεν έμαθα αν τότε συναντήθηκαν.
* Ο Μάκης Καβουριάρης είναι πανεπιστημιακός
