Μόνο "αταξία" δεν επικρατεί στις ανακαινισμένες αίθουσες της Δημοτικής Πινακοθήκης της Αθήνας, στην πλατεία Κουμουνδούρου, όπου φιλοξενείται έως 2/10 η έκθεση με τον γενικό τίτλο Αταξία (Disorder).
Στην έκθεση παρουσιάζονται τα έργα των δώδεκα φωτογράφων που συμμετείχαν στη "βραχεία λίστα" του έκτου κύκλου του διεθνούς βραβείου φωτογραφίας Prix Pictet, ανάμεσα στους οποίους και της μεγάλης νικήτριας του διαγωνισμού Βαλερί Μπελέν.
Θεσμοθετημένο από ιδιωτική ελβετική τράπεζα το 2008, το Pictet αποτελεί ένα σημαντικό φωτογραφικό βραβείο, που στόχο του έχει, μέσα από το έργο των καλλιτεχνών, την ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας για τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις της νέας χιλιετίας.
Για τον 6ο κύκλο προτάθηκαν 700 φωτογράφοι, από διεθνείς ειδικούς της φωτογραφίας από όλο τον κόσμο, ενώ η ανεξάρτητη κριτική επιτροπή κατέληξε στη βραχεία λίστα των δώδεκα δημιουργών τα έργα των οποίων παρουσιάζονται στην έκθεση.
"Η τέχνη αποτελεί το μοναδικό πεδίο όπου νομιμοποιείται οποιαδήποτε αυθαιρεσία, οποιαδήποτε αταξία" λέει ο Ντένης Ζαχαρόπουλος, καλλιτεχνικός διευθυντής της Δημοτικής Πινακοθήκης, δείχνοντας τα σουρεαλιστικά ασαμπλάζ της Γαλλίδας φωτογράφου, η οποία τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο. Πρόκειται για "νεκρές φύσεις" που αποτελούνται από διακοσμητικά, μη λειτουργικά αντικείμενα μαζικής κατανάλωσης, που υπενθυμίζουν ειρωνικά την "αθανασία" των υλικών από την οποία θανατώνεται σταδιακά ο πλανήτης.
Την αταξία που επικρατεί στον σύγχρονο κόσμο επιλέγουν να αποτυπώσουν αρκετοί από τους διακριθέντες, ισορροπώντας σε ένα δυσδιάκριτο όριο ανάμεσα στο φωτορεπορτάζ και στην καλλιτεχνική φωτογραφία. Ο Ουκρανός Μαξίμ Ντοντιούκ αποτυπώνει τις αιματηρές διαδηλώσεις της πλατείας Μαϊντάν του Κιέβου, τον Ιανουάριο του 2014, όπου, όπως σημειώνει, "δεν μου ήταν ξεκάθαρο πού σταματούσε η πραγματικότητα και πού ξεκινούσε η φαντασία".
Απομεινάρια πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή επιλέγει και η Γαλλίδα Σοφί Ριστελυμπέρ, χρησιμοποιώντας ως πρώτη ύλη φωτογραφίες των ειδησεογραφικών πρακτορείων, για να δημιουργήσει τις δικές της εικόνες, ένα κράμα που χαρακτηρίζεται από την έλλειψη ανθρώπινης παρουσίας, αλλά και κάθε εμφανούς "δράσης", κάτι που δραματοποιεί ακόμη περισσότερο την εικόνα.
Η Αφρική, η "μαύρη τρύπα" της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής, απασχολεί πολλούς από τους φωτογράφους. Η Αλιξάντρα Φαζίνα από το Λονδίνο επικεντρώνεται στις ξεχασμένες συγκρούσεις στο Κέρας της Αφρικής, που έχουν οδηγήσει εκατομμύρια απελπισμένους να προσπαθούν να ξεφύγουν από τη φτώχεια και το χάος με σαπιοκάραβα όπου τους στοιβάζουν παράνομοι διακινητές.
Από τη Νότια Αφρική κατάγονται οι Πίτερ Χιούγκο, Μπρεντ Στίρτον και Γκίντεον Μέντελ και στη δουλειά τους αποτυπώνουν τις προκλήσεις, κοινωνικές και περιβαλλοντικές, που αντιμετωπίζει η ήπειρος: ο πρώτος καταγράφει μια απέραντη χωματερή ηλεκτρονικών συσκευών στην Γκάνα και τη γειτονική της παραγκούπολη, που οι ντόπιοι αποκαλούν "Σόδομα και Γόμορρα", και τους ανθρώπους που ζουν ανάμεσα στα βουνά από τα σκουπίδια του υπερσύγχρονου πολιτισμού.
Στην πιο επικίνδυνη προστατευμένη περιοχή του κόσμου μεταφέρει τον θεατή ο Στίρτον, στο Εθνικό Πάρκο Βιρούνγκα της Λ.Δ. του Κονγκό, όπου δασοφύλακες, παραστρατιωτικοί, αντάρτες και στρατιώτες μάχονται μεταξύ τους, αλλά και εις βάρος της μοναδικής άγριας πανίδας.
Τέλος, ο Μέντελ παρουσιάζει μια σειρά φωτογραφιών διερευνώντας τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής για τους απλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα εκείνους που πλήττονται από τις όλο και συχνότερες πλημμύρες.
Στην επίδραση της κλιματικής αλλαγής στη ζωή των συμπολιτών του αναφέρεται και ο Αμερικανός Τζον Γκόσατζ, μέσα από "ασπρόμαυρες φωτογραφίες της χώρας που γεννήθηκα και που προσπαθώ να κατανοήσω"...
Αν η πλειονότητα των φωτογράφων επιλέγουν να σχολιάσουν την παγκόσμια "αταξία" μέσα από ρεαλιστικές αποτυπώσεις, άλλοι επιχειρούν να οδηγήσουν το φωτογραφικό μέσο στα όριά του, δημιουργώντας με τα εργαλεία του φακού, του κολάζ και της εκτύπωσης πραγματικές εικαστικές συνθέσεις.
Η Ισραηλινή Ιλίτ Αζουλάι, φωτογραφίζοντας δομικά αρχιτεκτονικά στοιχεία υπό ανακαίνιση κτηρίων, συνθέτει εικαστικές εγκαταστάσεις, μια αρχιτεκτονική δομή που δεν πρόκειται να ανεγερθεί ποτέ. Ο συμπατριώτης της Όρι Γκερστ, αποτυπώνοντας λουλούδια την ώρα που εκρήγνυνται, δημιουργεί νεκρές φύσεις που πλησιάζουν το ζωγραφικό έργο, θυμίζοντας την παροδικότητα της ομορφιάς.
Ερχόμενος από μια άλλη κουλτούρα, ο Κινέζος Γιανγκ Γιονγκλιάνγκ, αξιοποιώντας τις σύγχρονες ψηφιακές τεχνικές, δημιουργεί φωτογραφίες που θυμίζουν έντονα την παραδοσιακή κινέζικη τοπιογραφία, μόνο που εδώ δεν υμνείται η φύση, αλλά διατυπώνεται ο προβληματισμός για τον βιασμό της, μέσα από την άναρχη ανάπτυξη των πόλεων στη χώρα του.
Τέλος, ο Αμερικανός Μάθιου Μπραντ, έχοντας υπόψη τον ανεξήγητο μαζικό θάνατο των μελισσών, συλλέγει νεκρές μέλισσες και, χάρη σε μια εκτυπωτική τεχνική κατά την οποία χρησιμοποιεί τα σώματά τους για την παραγωγή εικόνας, δημιουργεί συνθέσεις στις οποίες εντάσσονται και τα ίδια τα νεκρά έντομα.
Σπύρος Κακουριώτης
DISORDER. Ilit Azoulay, Valérie Belin, Matthew Brandt, Maxim Dondyuk, Alixandra Fazzina, Ori Gersht, John Gossage, Pieter Hugo, Gideon Mendel, Sophie Ristelhueber, Brent Stirton, Yang Yongliang. ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ (Πειραιώς 51). Έως 2/10.
