Την Πέμπτη 23 Ιουνίου ο συνθέτης και βιρτουόζος της κλασικής κιθάρας Νότης Μαυρουδής θα δώσει μια μεγάλη «ανακεφαλαιωτική» της μέχρι τώρα διαδρομής του συναυλία με τίτλο «Θα βρεθούμε ξανά...», στο Ηρώδειο. Μαζί του οι Φωτεινή Βελεσιώτου, Νένα Βενετσάνου, Μελίνα Κανά, Αναστασία Μουτσάτσου, Γιώργος Νταλάρας, Μίλτος Πασχαλίδης και Μόρφω Τσαϊρέλη, ενώ τη Νεανική Χορωδία Αθηναϊκού Ωδείου θα συνοδεύσει εννεαμελής ορχήστρα εξαίρετων σολίστ, υπό τη διεύθυνση του Γιάννη Παπαζαχαριάκη. Με την ευκαιρία αυτή ζητήσαμε από τον θαυμάσιο και πάντα ευαίσθητο δημιουργό να θυμηθεί τη μακρόχρονη πορεία του, αλλά και να μας πει τις σκέψεις και τις προσδοκίες του για το μέλλον.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Πενήντα χρόνια τραγούδια... Θυμάστε τη στιγμή που γράψατε το πρώτο από αυτά; Σας περνούσε τότε από το μυαλό ότι κάποτε θα ήταν τόσα και τόσο σημαντικά ώστε να τα παρουσιάσετε σε μια συναυλία στο Ηρώδειο;
Θυμάμαι την κάθε στιγμή. Ήταν ένα βάπτισμα σε ηλικία δεκαεννέα ετών, το 1964. Ανεβήκαμε με τον Γιώργο Ζωγράφο στον Περισσό, στο στούντιο της Columbia, για να ηχογραφήσουμε το «Άκρη δεν έχει ο ουρανός», ύστερα από επίμονη απαίτηση του Αλέξανδρου Πατσιφά, ιδρυτή της Lyra. Βεβαίως δεν μπορούσα να φανταστώ την εξέλιξη της στιγμής και να συνειδητοποιήσω ότι είχα μπει στο... παιχνίδι της ελληνικής δισκογραφίας.
* Αν σας ζητούσα να ξεχωρίσετε πέντε από όλα αυτά τα τραγούδια σας, ποια θα ήταν και για ποιο λόγο το καθένα;
Θα μπορούσα να αναφέρω το «Άκρη δεν έχει ο ουρανός» επειδή είναι το πρώτο μου. Το «Κρίση» επειδή ο στίχος του είναι ποίημα του Μάνου Χατζιδάκι. Το «Ίσως φταίνε τα φεγγάρια» επειδή η Βιτάλη το φώτισε με τη φωνάρα της. Το «Πρωινό τσιγάρο» επειδή είναι ένα ποιητικότατο ζεϊμπέκικο. Και το «Κάθε μια νύχτα» επειδή ανέδειξε τον Κραουνάκη ως μεγάλο ερμηνευτή.
* Στη συναυλία συμμετέχουν ερμηνεύτριες με τις οποίες έχετε συνεργαστεί πολύ συχνά στο παρελθόν, αλλά μου προκαλούν εντύπωση κάποιοι από τους υπόλοιπους ερμηνευτές, όχι βέβαια ο Γιώργος Νταλάρας, που η φωνή του είναι πλέον κλασική για όλες σχεδόν τις μορφές ελληνικού τραγουδιού. Ποιος ήταν ο λόγος που επιλέξατε καθέναν και καθεμία από αυτούς, με τους οποίους συνεργάζεστε για πρώτη φορά;
Ο Νταλάρας έχει μια εμβληματική φωνή, που έχει «κουμπώσει» με πολυποίκιλες ερμηνείες και δεσπόζει στο ελληνικό τραγούδι εγγυώμενος σοβαρή ερμηνευτική αντιμετώπιση των τραγουδιών. Επέλεξα τη Μελίνα Κανά επειδή έχει περάσει σε σφαίρες της δικής της μυθολογίας με τον ακαταμάχητο ερωτισμό των αισθήσεων και των χρωματικών της παραισθήσεων. Τη Φωτεινή Βελεσιώτου για τη στρωτή «γέφυρα» της φωνής της και τον καημό που αναβλύζει μέσα από την ερμηνεία της. Τον Μίλτο Πασχαλίδη για την οικουμενικότητα που διαθέτει η ερμηνεία του, καθώς με τη γνώση και την εμπειρία του μπορεί να ελίσσεται από το ένα ιδίωμα στο άλλο.
* Είναι η πρώτη φορά που θα πραγματοποιήσετε συναυλία με τόσο πολυμελή ορχήστρα. Πώς αισθάνεστε γι' αυτό το γεγονός, δεδομένου ότι οι περισσότερες εμφανίσεις σας έχουν εξαιρετικά λιτές ενορχηστρώσεις, συνήθως δύο, το πολύ, κλασικές κιθάρες, ή μόνο τη δική σας; Και πώς αλήθεια δεν αναλάβατε ο ίδιος την ενορχήστρωση;
Όντως η μία ή οι δυο κιθάρες είναι το ύφος μου και δεν θα το αλλάξω ποτέ. Με χαρακτηρίζει και δεν νιώθω ότι είναι «φτωχά» τα τραγούδια μου. Ωστόσο, μέσα στον εμβληματικό χώρο του Ηρωδείου, θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερο μουσικό γέμισμα ώστε οι ηχητικές εναλλαγές να είναι πιο ευάκουστες και ποικίλες. Αυτό μπορεί να πετύχει μόνο αν τις ενορχηστρώσεις αναλάβει ένας γνώστης των δικών μου ηχοχρωμάτων, και αυτός είναι ο πρώην μαθητής μου στην κιθάρα, ο έμπειρος, αν και ακόμη νέος, Γιάννης Παπαζαχαριάκης. Η πολύχρονη ενασχόλησή μου με την κιθάρα με έχει κατά κάποιον τρόπο αγκυλώσει σε σχέση με την ιδιότητα του ενορχηστρωτή. Δεν θα μπορούσα να διακινδυνέψω μια τέτοια ευθύνη μπροστά σε έναν κόσμο που απαιτεί υψηλές επιδόσεις των τραγουδιών. Με λίγα λόγια, δεν είμαι «ξερόλας»!
* Αντίστοιχα με τους ερμηνευτές, έτσι και στους μουσικούς είναι, θα έλεγα, αυτονόητη η συμμετοχή του τακτικού συνεργάτη σας Γιώργου Τοσικιάν. Τι σας έκανε, όμως, να θέλετε ένα επιπλέον από αυτό της ορχήστρας ακορντεόν και γιατί επιλέξατε να το παίξει η Μιρέλα Πάχου;
Με τον Γιώργο Τοσικιάν είμαστε πλέον δυο σώματα σε μια ψυχή, η παρουσία του δίπλα μου είναι απαραίτητη, εξάλλου μιλάμε για έναν αναγνωρισμένο σύγχρονο κλασικό ερμηνευτή με πολλές περγαμηνές. Μαζί του οι κιθάρες μας φτιάχνουν περιβάλλον ορχήστρας. Η συμπαθέστατη παρουσία της Μιρέλας με το ακορντεόν της είναι απαραίτητη σε ένα από τα τραγούδια μου με τον Μίλτο Πασχαλίδη. Φτιάχνει μια ατμόσφαιρα πολύ συγκινητική, υπογραμμίζοντας τις μουσικές φράσεις με τον τρόπο που παίζει.
* Ο σολίστ της κλασικής κιθάρας θα έχει, αλήθεια, κάποια θέση σε αυτή τη συναυλία ή απλώς θα είναι ακόμη ένας από τους συμμετέχοντες μουσικούς και τον πρώτο ρόλο θα έχει αποκλειστικά ο συνθέτης;
Θα υπάρχει μέσα στο πρόγραμμα και ντουέτο με τις κιθάρες, κάτι σαν... έκπληξη! Ας μην τα αποκαλύψουμε όλα...
* Είναι μια συναυλία που απευθύνεται σε όσους νοσταλγούν το μουσικό, και όχι μόνο, παρελθόν, ή πιστεύετε και θα θέλατε να είναι μια ευκαιρία για να επικοινωνηθούν τα τραγούδια σας και στους νεότερους;
Εννοείται ότι θα ήθελα να ακούν τα τραγούδια μου και νεότεροι άνθρωποι και η προσέλευση στο Ηρώδειο να μη βασιστεί μόνο στη νοσταλγία. Από την άλλη, το κοινότοπο και τυποποιημένο σλόγκαν «για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι» είναι έξω από την ιδιοσυγκρασία μου. Αυτή η φράση, με στόχο «να κατανοήσουν ή να μάθουν οι νέοι», έχει γίνει ολίγον κουραστική. Δεν αντιλαμβάνομαι γιατί θα πρέπει να γίνει «ειδική προσπάθεια» για να μάθουν οι νέοι... Μήπως τους αντιμετωπίζουμε ως να μη διαθέτουν σκέψεις, συναισθήματα και μουσική προσαρμοστικότητα; Να δεχτώ ότι οι νέοι έχουν εμπεδώσει μια διαφορετική μουσική κουλτούρα, αλλά συγχρόνως παρατηρούμε στους νέους την πάντα παρούσα αναβίωση του ρεμπέτικου και των παραδοσιακών ακουσμάτων. Πώς συμβαίνουν παράλληλα και τα δύο; Κατά την ταπεινή μου γνώμη οι νέοι έχουν εκπαίδευση, επαρκείς, άπειρες πληροφορίες και επικοινωνιακά μέσα. Τα βιώνουν καθημερινά. Να τα ακυρώσουμε όλα αυτά; Η μουσική είναι τέχνη ακρόασης, δεν επιβάλλεται, περνάει στη νόηση και τις αισθήσεις όποιου έχει ανοιχτές πόρτες για να δεχτεί ρεύματα και αποτυπώματα, άσχετα από την ηλικία του, για να δεχτεί τις παλαιότερες ιστορίες της ζωής και τις μνήμες. Τέλος ας παλέψουν οι ίδιοι, όσοι θέλουν, να πληροφορηθούν και να αξιολογήσουν τις μουσικές όλων των εποχών.
* Ποιες στιγμές και ποιους ανθρώπους κρατάτε μέσα στο μυαλό και την ψυχή σας από αυτή την πολύχρονη διαδρομή ως εκτελεστής, συνθέτης, ενορχηστρωτής, και δάσκαλος ακόμη, της μουσικής;
Πολλούς, αμέτρητους... Αλλά συνηθίζω να έχω ως σημεία αναφοράς τον δάσκαλο μου Δημήτρη Φάμπα, τον Αλέξανδρο Πατσιφά, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Μίκη, τον Bach, τον Lorca, τον Γκάτσο, τον Fellini, τον Τάσο Λειβαδίτη, τον Τσιτσάνη, τη Νίνου, τον Κατράκη, το σχολειό της προδικτατορικής ΕΔΑ, τους παλαιούς πολιτικούς φυλακισμένους και εξόριστους που πόνεσαν πολύ. Τελειωμό δεν έχουν. Έχουν εισχωρήσει στην προσωπική μου μυθολογία και πορεύομαι με αυτούς και άλλους νεότερους που προστίθενται...
* Εξακολουθείτε να έχετε την ίδια διάθεση, μα και ανάγκη για δημιουργία, όπως όταν γράφατε όλα αυτά τα τραγούδια;
Ασφαλώς! Είναι σχεδόν εθισμός. Είναι πλέον ανάγκη ψυχική και... σωματική. Μην παρασύρεστε από τη δισκογραφία. Ως δημιουργία δεν υπάρχουν μόνο όσα έχει να δείξει η δισκογραφία, η οποία αποσύρεται συνεχώς από τη ζωή μας. Υπάρχουν και τα συρτάρια μας που γεμίζουν με παρτιτούρες που κανείς δεν γνωρίζει ποια τύχη θα έχουν. Θα συναντήσουν τον κόσμο; Θα βρουν ευκαιρία να εμφανιστούν; Ποιος ξέρει...
* Με τη σύνθετη κρίση που μας ταλανίζει επί αρκετά χρόνια να είναι ακόμη κάτι περισσότερο από αισθητή, είστε αισιόδοξος για την τελική έκβαση της, τόσο για τη μουσική και γενικότερα για τον πολιτισμό, όσο και για τη χώρα μας;
Δεν είμαι από τους πιο αισιόδοξους... Νιώθω ότι αυτό το μεταπολιτευτικό πολιτικό περιβάλλον που συνέβαλε στο φαλιμέντο της χώρας δεν μπορεί πλέον να εγγυηθεί περαιτέρω βελτιώσεις και να μας οδηγήσει σε μια ομαλότητα ζωής. Ο πολιτισμός, όμως, είναι διαφορετικό θέμα. Οι δυνάμεις του πολιτισμού δεν κοιμούνται, δεν είναι ακινητοποιημένες. Δεν μένουν αδρανείς. Πάντα βρίσκουν τρόπους να αντιδρούν δημιουργικά. Σκεφτείτε τις αμέτρητες θεατρικές παραστάσεις, τις συναυλίες, τα φεστιβάλ, τις εκθέσεις, τα σεμινάρια. Ένας πολιτιστικός οργασμός, ριζικά αντίθετος με την πολιτική που σφυρίζει κουρασμένα ή και αδιάφορα. Είμαι πεισμένος ότι αν σταματήσει ο πολιτισμός θα αφαιρεθεί μεγάλη ποσότητα οξυγόνου από τη χώρα μας, η οποία αναπνέει μόνον απ’ αυτή την αντλία που την τροφοδοτεί ακόμα με αναπνοές, όνειρα και αισιοδοξία.
* Και τα προσεχή σχέδια σας μετά από αυτή τη συναυλία;
Συναυλίες με τις Βενετσάνου, Μουτσάτσου και Βελεσιώτου. Υποστήριξη και παρουσιάσεις του νέου μου βιβλίου «Booκ face (Σχολιάζοντας τα πέριξ)», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης. Θέλω να ολοκληρώσω μια προσπάθεια μελοποιήσεων ποιημάτων του Γιώργου Σαραντάρη και άλλα πολλά, όταν έρθει η στιγμή για το καθένα...
Είναι απολύτως σίγουρο, λοιπόν, ότι «θα βρεθούμε ξανά» με τον Νότη Μαυρουδή...
