Ο μαέστρος, ενορχηστρωτής και σολίστ της κλασικής κιθάρας Απόλλων Κουσκουμβεκάκης μάς αποκαλύφθηκε το φθινόπωρο του 2014 και ως συνθέτης, με το «Ο Νοέμβρης των ματιών της», ένα πολύ όμορφο δίσκο που αξιοποιούσε θαυμάσια τα ηχοχρώματα της Athens Chamber Orchestra που ίδρυσε και διευθύνει ο ίδιος. Στο «Μ' ένα νεύμα του φιλιού», που κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες, διευρύνει την εκφραστική παλέτα του και προς άλλα ιδιώματα, όπως τη λαϊκή μουσική, αλλά διατηρώντας πάντα τα βασικά χαρίσματά του, την υψηλή μελωδικότητα και τον λυρισμό της γραφής του και την ενορχηστρωτική του δεινότητα.
Με μια νέα φωνή, που αληθινά προκαλεί εντύπωση με την ποιότητα και την αρτιότητά της, την υψίφωνο Κατερίνα Τσαντήλα, ως βασική ερμηνεύτρια, και τη Νάντια Καραγιάννη και τον Μπάμπη Τσέρτο να αναλαμβάνουν τις πιο λαϊκές στιγμές το «Μ' ένα νεύμα του φιλιού», είναι ένας δίσκος που διαφοροποιείται από τους περισσότερους της σημερινής παραγωγής. Συνομιλήσαμε με τον Απόλλωνα Κουσκουμβεκάκη για το τι τον κάνει να πηγαίνει με τον σεμνό και μελετημένο τρόπο του «κόντρα στο ρεύμα» και την επιμονή του στις αξίες της αισθητικής και του λυρισμού σε μια πολύ δύσκολη εποχή δύσκολη γι' αυτές.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Πόσο εύκολο είναι, από πλευράς κόστους παραγωγής και μόνο, και με τη δισκογραφική βιομηχανία ανύπαρκτη, πλέον, να κάνετε δίσκο χρηματοδοτώντας τον ο ίδιος; Και γιατί το κάνετε;
Σχεδόν όλοι οι δημιουργοί, πλέον, ακόμη και οι πιο «εμπορικοί», χρηματοδοτούν την παραγωγή των δίσκων τους. Στην περίπτωσή μου είναι ακόμη πιο δύσκολο, καθώς χρησιμοποιώ πολλά φυσικά όργανα στις ενορχηστρώσεις μου. Στο «Μ' ένα νεύμα του φιλιού» έχω μία κλασική ορχήστρα δωματίου, μία λαϊκή ορχήστρα και μία ροκ μπάντα! Καταλαβαίνεις ότι το κόστος μιας τέτοιας παραγωγής είναι μεγάλο, όμως το κάνω γιατί αλλιώς θα ήμουν δυστυχής.
* Ποιες διαφορές υπάρχουν ανάμεσα στη στιχουργική θεματολογία των δύο δίσκων σας και στο πώς, αντίστοιχα, προσεγγίσατε τη μελοποίησή τους;
Στο «Ο Νοέμβρης των ματιών της» δέσποζε ο ποιητικός στίχος της Αναστασίας Μητσοπούλου, απόλυτα ενταγμένος στη φθινοπωρινή, μελαγχολική ατμόσφαιρα της μουσικής. Ο καινούριος, αντιθέτως, είναι εξωστρεφής και πολυσυλλεκτικός και απαιτούσε διαφορετικό στίχο, αυτόν της Μαρίας Σπυράτου.
* Γράφετε τραγούδια μελοποιώντας στίχους ή έχετε τη μουσική και κατόπιν αναζητάτε τους κατάλληλους στίχους;
Σε όλα τα τραγούδια αυτού του δίσκου γράφτηκε πρώτα η μουσική και μετά οι στίχοι, με μοναδική εξαίρεση το «Ο Αύγουστος συννέφιασε», στο οποίο μελοποίησα τους στίχους της Μαρίας. Σχεδόν σε όλα τα τραγούδια μου τηρώ την κλασική φόρμα, εισαγωγή - κουπλέ - ρεφρέν. Μου αρέσει, έχει μια σοφία. Αυτό βέβαια απαιτεί στίχο με κάποιες προδιαγραφές συμμετρίας.
* Τι βρίσκετε στους στίχους της Μαρίας Σπυράτου που σας έκανε αυτή τη φορά να συνεργαστείτε σχεδόν αποκλειστικά μαζί της;
Ο στίχος της Μαρίας είναι γήινος, λιτός, βαθιά ερωτικός και καταφέρνει να μην είναι ούτε «φθηνός», ούτε ελιτίστικος. Είναι αληθινός, χωρίς «δηθενιές» και προσπάθειες εντυπωσιασμού. Ακριβώς όπως θα ήθελα και προσπαθώ να είναι τα τραγούδια και οι μουσικές μου.
* Ποιος είναι ο λόγος που σε μια τόσο δύσκολη εποχή, όχι μόνο για τη χώρα, αλλά και για την κοινωνία και για τους περισσότερους ανθρώπους, επιμένετε να γράφετε τραγούδια αποκλειστικά ερωτικού περιεχομένου;
Σ' αυτήν την τόσο δύσκολη εποχή ζω κι εγώ, αλλά δεν μ' ενδιαφέρει να την τραγουδήσω. Οι εύκολες επισημάνσεις και οι ανέξοδες καταγγελίες όλων αυτών που μας ταλαιπωρούν καθημερινά δεν αφορούν τα τραγούδια μου. Ούτε τις μεγάλες αλήθειες της ζωής θέλω να πω με τις μουσικές μου. Έτσι και αλλιώς δεν τις γνωρίζω. Ο έρωτας για εμένα είναι η κινητήριος δύναμη της Ιστορίας. Είναι γοητευτικά πολυδιάστατος, είναι τα όνειρα, οι ελπίδες και οι απογοητεύσεις, οι νίκες και οι ήττες μας. Δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερη θεματολογία για τα τραγούδια μου.
* Θεωρείτε ότι στο πρόσωπο της Κατερίνας Τσαντήλα φέρνετε στο ελληνικό τραγούδι μια σημαντική νέα φωνή και όχι απλώς μια τραγουδίστρια για τον δίσκο σας στης οποίας τη θέση θα μπορούσε να βρίσκεται οποιαδήποτε άλλη;
Η Κατερίνα έχει παραμυθένια φωνή, που σε βάζει μέσα στο τραγούδι, σε ταξιδεύει. Έχει τέτοιο έλεγχο των εκφραστικών της μέσων, που της επιτρέπει να ερμηνεύει στον δίσκο με την ίδια άνεση μια ροκ μπαλάντα, ένα μεσογειακό μάμπο και ένα αναγεννησιακό παραμύθι. Επίσης η κλασική της παιδεία και η εσωτερική της ομορφιά και ευγένεια αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ότι η Κατερίνα ήρθε για να μείνει στο ελληνικό τραγούδι, και είμαι πολύ χαρούμενος που βοήθησα σ' αυτό.
* Πόσο διαφορετικά από τα τραγούδια προσεγγίζετε τις ορχηστρικές συνθέσεις σας και ποιες διαφορές υπάρχουν αντίστοιχα ανάμεσα σε εκείνες του πρώτου και του δεύτερου δίσκου;
Σ' ένα τραγούδι υπάρχουν, εκτός από τη μουσική, άλλοι δύο πόλοι που διαμορφώνουν το αποτέλεσμα: ο στίχος και η ερμηνεία. Σ' ένα ορχηστρικό, όμως, η πρόκληση για τον συνθέτη είναι μεγαλύτερη. Εκτός από ενδιαφέροντα θέματα χρειάζεται ικανότητα επεξεργασίας, δημιουργική ενορχήστρωση και αρχιτεκτονική. Τα ορχηστρικά αυτού του δίσκου είναι πιο φωτεινά, πιο εξωστρεφή. Στο «Τραγούδι χωρίς λόγια», μάλιστα, συνδυάζω τα χρώματα της κλασικής ορχήστρας με όργανα του rock, στην παράδοση κάποιων αγαπημένων παλαιών progressive συγκροτημάτων.
* Ποιες ήταν οι προσδοκίες σας από αυτόν τον δίσκο και σε ποιον βαθμό έχουν εκπληρωθεί;
Η πρώτη μου προσδοκία ήταν να τον ακούω και να μ' αρέσει. Εκπληρώθηκε! Η δεύτερη ήταν να καταφέρω να απευθυνθώ σε μεγαλύτερο κοινό χωρίς να χάσω την ψυχή μου. Νομίζω ότι είμαι σε πολύ καλό δρόμο. Τα τραγούδια παίζονται αρκετά και λαμβάνω πολλά μηνύματα απ' όλη τη χώρα από ανθρώπους που τα άκουσαν, τους άρεσαν και βρήκαν σ' αυτά κομμάτια του εαυτού τους.
* Θεωρείτε ότι συνεχίζετε κάποια «σχολή» του ελληνικού τραγουδιού ή ότι κάνετε κάτι απόλυτα και εξ ολοκλήρου προσωπικό;
Όχι, δεν θεωρώ κάτι τέτοιο, ούτε θα ήθελα να κολλήσω μια ετικέτα σ' αυτό που κάνω. Αυτό που νομίζω ότι χαρακτηρίζει τη μουσική μου είναι ότι δεν είναι «πιανοκεντρική». Υπάρχουν αρκετοί πολύ καλοί συνθέτες, στα τραγούδια των οποίων δεσπόζει το πιάνο με κάποιες πινελιές από ένα άλλο όργανο. Η δική μου ενορχηστρωτική σκέψη είναι τελείως διαφορετική.
* Πιστεύετε ότι υπάρχει κοινό για τη μουσική σας και άλλες ανάλογες στην Ελλάδα του 2016 με τις συγκεκριμένες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες;
Φυσικά και υπάρχει. Δεν είναι η μουσική των πολλών, προφανώς το κοινό της δεν είναι αυτό των νυχτερινών κέντρων, αλλά υπάρχει. Η δυσκολία είναι στο πώς αυτές οι μουσικές θα φτάσουν στο εν δυνάμει κοινό τους.
* Και ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας σε σχέση με τον δίσκο, και όχι μόνο. Κατ' αρχάς για το καλοκαίριμ αλλά ίσως και πιο μακροπρόθεσμα;
Κάποιες συναυλίες το καλοκαίρι και μια μεγάλη συναυλία το φθινόπωρο στην Αθήνα. Ετοιμάζω και συλλογή με τις ορχηστρικές συνθέσεις μου, που θα κυκλοφορήσει από τη Melon Music με τίτλο «Music for movies» και ένα πολύ όμορφο εξώφυλλο της ζωγράφου Ζάννας Αρτέμη, που έχει επιμεληθεί και τα δύο προηγούμενα. Συζητάμε μάλιστα την ένταξή του -εκτός από τις διεθνείς διαδικτυακές μουσικές πλατφόρμες- και στον κατάλογο μεγάλης αμερικανικής δισκογραφικής εταιρείας. Αλλά αυτά προσεχώς!
Μια εξέλιξη που δεν μπορούμε παρά να χαιρετίσουμε με ικανοποίηση ως τιμή, όχι μόνο στο πρόσωπο του Απόλλωνα Κουσκουμβεκάκη, αλλά και γενικότερα της καλής ελληνικής μουσικής....
