Ογδόντα ετών αλλά ακμαιότατη και δημιουργική όσο πάντα είναι πλέον η Carla Bley, μια από τις σημαντικότερες γυναικείες παρουσίες της jazz. Και δεν είναι φυσικά ότι στη σχεδόν ενός αιώνα πια ιστορία της η jazz στερείται γυναικείων φυσιογνωμιών που την καθόρισαν αλλά στη συντριπτική τους πλειοψηφία ήταν ερμηνεύτριες. Η Carla Bley όμως, μαζί με την Alice Coltrane και ελάχιστες άλλες, ανήκει στην κατηγορία των μουσικών και συνθέτιδων.
Η Carla Borg, όπως είναι το πατρικό της όνομα, γεννήθηκε στις 11 Μαΐου 1936 στο Πόρτλαντ του Όρεγκον των ΗΠΑ. Δάσκαλός της στη μουσική ήταν ο πατέρας της, ο οποίος έπαιζε όργανο και αρμόνιο, και στη συνέχεια υπήρξε αυτοδίδακτη. Σε ηλικία δέκα εννέα ετών πήγε στη Νέα Υόρκη, όπου άρχισε να εργάζεται ως πιανίστρια και λίγο αργότερα παντρεύτηκε τον επίσης πιανίστα Paul Bley. Ο Bley όχι μόνο την προέτρεψε να αρχίσει να γράφει δικά της κομμάτια αλλά ήταν και ο πρώτος που έπαιξε συνθέσεις της.
To 1964, μαζί με τον δεύτερο σύζυγό της, τον τρομπετίστα Michael Mantler, ίδρυσαν την Jazz Composer's Orchestra, μια μπάντα που σκοπό είχε να προωθήσει τη δουλειά των μουσικών της Νέας Υόρκης, οι οποίοι δημιουργούσαν ένα σεβαστό μέρος της πιο πρωτοποριακής jazz της εποχής. Ήταν στα τέλη της δεκαετίας του '60 όμως που ξεκίνησε την αυτόνομη πλέον διαδρομή της ως συνθέτιδα για να αναγνωριστεί αμέσως από τους ομότεχνους της στην jazz, ανάμεσα τους και από τον κορυφαίο μπασίστα Charlie Haden -πέθανε στα τέλη του '14- που της ανέθεσε να γράψει για την Liberation Music Orchestra την οποία είχε μόλις σχηματίσει. Ο δίσκος - ορόσημο που καθόρισε το έργο της και της χάρισε την αναγνώριση ήταν ο πρώτος της, το Escalator Over The Hill του '71, μια «jazz όπερα» σχεδόν επικών διαστάσεων που έγραψε σε λιμπρέτο του Paul Haines και στην αυθεντική κυκλοφορία της κατελάμβανε ένα τριπλό (!) album βινυλίου. Ήταν και αυτός που εγκαινίασε τη συνεργασία της με τη σπουδαιότερη ευρωπαϊκή jazz δισκογραφική εταιρεία, τη γερμανική ECM του Manfred Eicher, στην οποία ηχογραφεί μέχρι σήμερα.
Έκτοτε η Carla Bley γράφει ακούραστη μουσική για δικά της projects αλλά και άλλων και επίσης παίζει διαρκώς, με μικρά σχήματα που ξεκινούν από το ντουέτο με τον μόνιμο σύντροφό της από τις αρχές της δεκαετίας του '80, τον Βρετανό μπασίστα Steve Swallow, αλλά και μεγαλύτερα, ενώ συμπράττει επιλεκτικά σε δίσκους και ζωντανές εμφανίσεις άλλων. Εξακολουθεί να ανήκει στους εκλεκτότερους εκπροσώπους της μετεξέλιξης του ανήσυχου πνεύματος της free jazz, όπως φαίνεται και στον πολύ πρόσφατο δίσκο της «Andando El Tiempo», την ηχογράφηση μιας περυσινής συναυλίας της με τον Swallow και τον σαξοφωνίστα Andy Sheppard. Για να εορτάσουν τα ογδοηκοστά γενέθλια της, η ECM και η Μικρή Άρκτος που την εκπροσωπεί στην Ελλάδα επανακυκλοφορούν παλαιότερους δίσκους της σε βινύλιο, ενώ μέχρι και τις 31 Ιουνίου όλος ο κατάλογός της θα διατίθεται με σαράντα τοις εκατό έκπτωση.
ΘΑΝΟΣ ΜΑΝΤΖΑΝΑΣ
