Γεννημένος στις Σέρρες (όπου σπούδασε δομικά έργα στο εκεί ΤΕΕ), ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης ανήκει σε εκείνη τη γενεά Ελλήνων μουσικών που εμφανίστηκε ακριβώς πριν από την κρίση και έτσι είχε όχι απλώς να βρει αλλά κυριολεκτικά να ανοίξει τον δρόμο της σε μια περίοδο που ήταν και παραμένει η δυσκολότερη από πάσης πλευράς στη μεταεμφυλιακή ιστορία της χώρας μας. Ο τραγουδοποιός ξεχώρισε το 2004 στη Δεύτερη Ακρόαση της Μικρής Άρκτου και από την ίδια δισκογραφική εταιρεία κυκλοφόρησε τρία χρόνια αργότερα ο πρώτος του δίσκος. Ακολούθησαν άλλοι τρεις, στους οποίους όμως δεν ήταν ερμηνευτής ο ίδιος, ενώ παράλληλα το '12 διακρίθηκε στην κατηγορία στίχου στους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού του Ελληνικού Σχεδίου ένα μάλιστα από τα βραβευθέντα στιχουργήματά του μελοποιήθηκε από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου.
Πριν λίγο καιρό ο Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης κυκλοφόρησε το πέμπτο του album 38 Τ.Μ. στο οποίο, μετά από αρκετά χρόνια, ερμηνεύει ο ίδιος τα τραγούδια του. Πρόκειται για αδρή και ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας όχι μόνον των ομοτέχνων αλλά και πολλών άλλων συνομηλίκων -αλλά φυσικά και μικρότερων, ακόμα και μεγαλύτερων- του τριανταπεντάχρονου δημιουργού, η οποία πλέον δυστυχώς συνοψίζεται σε μιαν ασφυκτική καθημερινή προσπάθεια επιβίωσης. Ο Α. Εμμανουλίδης δεν αρκείται όμως στο να την «απεικονίζει» μέσα στα τραγούδια του, την σχολιάζει επίσης με ψυχραιμία μα και με έλλογη αισιοδοξία.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Για μιαν εποχή που η δισκογραφία ουσιαστικά είναι ανύπαρκτη, πέντε δίσκοι σε εννέα χρόνια δεν είναι και λίγοι, χωρίς βέβαια να είναι και πάρα πολλοί. Εντύπωση προκαλεί όμως το γεγονός ότι χρειάστηκε να περάσουν εννέα ολόκληρα χρόνια για να είστε και πάλι ο ίδιος ερμηνευτής σε δίσκο σας, στους τρεις ενδιάμεσους ήταν η Μαρία Παπαγεωργίου και η Ελισσάβετ Καρατζόλη. Αφενός τι σας έκανε να εμπιστευθείτε ερμηνευτικά τρία albums σας εξ ολοκλήρου σε άλλους και αφετέρου όλο αυτό το διάστημα δεν νιώθατε την ανάγκη να εκφραστείτε και ερμηνευτικά και όχι μόνο δημιουργικά;
Δεν καταπιέστηκα για κάτι. Ήταν απλώς μια περίοδος που ο ρόλος του δημιουργού μού βγήκε αβίαστα και υπήρχαν φυσικά και οι αντίστοιχες προτάσεις. Τραγούδησα και εγώ σε κάποια απ' αυτά τα album, έφτιαξα ένα single κάποια στιγμή, έπαιζα και ζωντανά όσο πιο συχνά μπορούσα, οπότε είχα μιαν επαφή με τον κόσμο και το πιο προσωπικό υλικό μου.
* Το μικρό εμβαδόν του διαμερίσματος έχει άραγε να κάνει και με τον μικρό αριθμό τραγουδιών στον δίσκο όπως και με την καθόλου μεγάλη συνολική διάρκειά του;
Λείπει ένα τραγούδι για το οποίο δεν κατάφερα να πάρω άδεια (σε στίχους Jacques Brel), οπότε θα ήταν δέκα και με διάρκεια τριάντα οκτώ λεπτά! Ε, τώρα είναι εννιά, δεν νομίζω πως είναι λίγα για έναν δίσκο (γέλια). Όσο γι' αυτό που λες, πιστεύω αντίθετα ότι σε μικρούς χώρους μπορεί να γεννηθούν μεγάλα πράγματα!
* Οι μουσικές αναφορές σας έχουν διαφοροποιηθεί σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν αλλά και με την εποχή που ξεκινούσατε;
Έχουν σίγουρα προστεθεί πολλά πράγματα αλλά μπορώ να σου πω ότι καμία απ' τις παλιές μου αγάπες δεν έχει ξεθωριάσει ακόμα. Απλώς νομίζω ότι τώρα μπορώ να μπολιάζω καλύτερα όλες μου τις διαφορετικές επιρροές και να παράγω ένα ηχητικό αποτέλεσμα ενιαίο και, θέλω να πιστεύω, αρκετά δικό μου.
* Σαφέστατα είναι ένας δίσκος που σχολιάζει όσο ελάχιστοι άλλοι την επικαιρότητα μα και την καθημερινότητα της τελευταίας εξαετίας. Ποιο είναι για εσάς τον ίδιο το κυρίαρχο συναίσθημά του, η θλίψη, η απογοήτευση ή ο θυμός;
Ουσιαστικά δύο από τα εννέα τραγούδια μιλούν σαφώς για την καθημερινότητα, τα «Τα προς το ζην» και το «Να γυρίζει το χρήμα». Τα υπόλοιπα πιστεύω ότι είναι είτε πιο γενικά είτε πιο εσωτερικά, πάντα βέβαια μέσα απ' το πρίσμα της κατάστασης που βιώνουμε όλοι. Υπάρχει ένα αίσθημα θλίψης αλλά με διεξόδους, με πινελιές έρωτα και χιούμορ και με πίστη στη δύναμη του ανθρώπου.
* Όποιο και αν είναι από τα τρία, προέρχεται και στρέφεται σε μια ομάδα ανθρώπων, πολιτικών και μη, σε ένα απρόσωπο «σύστημα» που μας δυναστεύει διαχρονικά ή σε μια συγκεκριμένη νοοτροπία «ωχαδερφισμού» που χαρακτηρίζει σχεδόν ολόκληρες γενεές Ελλήνων επί δεκαετίες;
Ως δημιουργός τραγουδιών μού αρέσει να λειτουργώ σαν παρατηρητής του ανθρώπου, του εαυτού μου αλλά και των γύρω μου. Το αποτύπωμα του δίσκου προέρχεται κυρίως από ανθρώπινα συναισθήματα και απευθύνεται επίσης σε αυτά. Ως πολίτης αυτής της χώρας πιστεύω ότι η κοινωνία και η διαχείρισή της διαμορφώνεται από εμάς, άρα έχουμε και ευθύνη και δύναμη ταυτόχρονα.
* Αν και η ιδεολογία σας είναι ολοφάνερη, αρκετά τραγούδια εμπνέονται θεματολογικά από... καταναλωτικά αγαθά και κυρίως από το χρήμα. Ενδιαφέρουσα αντίφαση - ή μήπως δεν είναι καθόλου αντίφαση;
Δεν ισχύει και τόσο αυτό, έχω γράψει πενήντα τραγούδια και ανάμεσα τους υπάρχουν δυο - τρία που μιλάνε για το χρήμα ή για κάποιο δάνειο παλιότερα! Η σχέση πάντως του ανθρώπου με την ύλη είναι μια καλή αφορμή για να δεις πώς λειτουργεί και πώς σκέφτεται, τόσο σε περιόδους ακμής όσο και παρακμής.
* Παρά πάντως το σαρκαστικό ύφος του, έχω την αίσθηση ότι ειδικά το «Να γυρίζει το χρήμα» θέλει να πει πως όσο και αν εξακολουθούμε να πιστεύουμε στον μαρξισμό η ιδέα του σοσιαλιστικού παράδεισου είναι κυριολεκτικά πλέον μια φενάκη και πρέπει να συνηθίσουμε να ζούμε στο υπάρχον νομισματικό ή ακόμα και καπιταλιστικό σύστημα. Κάνω λάθος;
Το ότι πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον καπιταλισμό είναι βέβαιο. Ακόμα και αν δεν τον πιστεύουμε θα πρέπει να επιβιώσουμε και να διασώσουμε τις ιδέες και τις απόψεις μας. Παρ' όλα αυτά δεν νομίζω ότι το συγκεκριμένο τραγούδι είχε αυτό τον σκοπό! Μ' αρέσει ωστόσο κάθε ακροατής να δημιουργεί τις δικές του «εικόνες» και να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα.
* Νιώθετε πραγματικά ότι εσείς και άλλοι της γενιάς σας γεράσατε πρόωρα;
Όχι. Στο τραγούδι χρησιμοποιώ αυτόν τον στίχο σχηματικά, για να δείξω την υπερπροσπάθεια που κάνει η γενιά μου για να επιβιώσει, να δημιουργήσει και να αφήσει το στίγμα της. Σίγουρα ένας εικοσάρης του σήμερα δεν είναι το ίδιο ανέμελος με έναν της δεκαετίας του '90, κάτι έχουμε χάσει απ' τη νεότητα, όμως δεν βλέπω γύρω μου γερασμένα μυαλά και αυτό με κάνει να αισιοδοξώ.
* Μετά από όλα αυτά, η αισιοδοξία βρίσκει μια χαραμάδα για να υπάρξει και στη συνέχεια να ξεμυτίσει από τον δίσκο; Αν ναι, από πού προέρχεται;
Η αισιοδοξία βρίσκεται στο πρώτο τραγούδι του δίσκου, που λέει ουσιαστικά ότι με δυο - τρία πράγματα μπορώ να φτιάξω ολόκληρο τον κόσμο μου, και στο «Ρομάντζο», που περιγράφει έναν ερωτευμένο άνθρωπο ο οποίος δίνεται ολοκληρωτικά στο συναίσθημα. Αλλά και σ' ένα ρεφρέν που φωνάζει «όλα στο τώρα και στο παρόν» ή στον στίχο «Εγώ, εγώ και μόνο εγώ θα λέω τι με πονάει»...
* Το χιούμορ έχει κάπου μια θέση, λειτουργεί απελευθερωτικά ή για εσάς δεν ισχύει αυτό;
Πολύ. Πάντα υπάρχει το στοιχείο του χιούμορ σ' αυτό που κάνω αλλά κυρίως βγαίνει στις ζωντανές εμφανίσεις μου, όπου πραγματικά κάποιες φορές το απολαμβάνω απίστευτα και λειτουργεί όντως πολύ απελευθερωτικά. Είναι μέρος της ζωής μου και θα ήταν ανειλικρινές να μείνει έξω από την τέχνη μου.
* Και τα πλέον άμεσα σχέδιά σας μετά την κυκλοφορία του δίσκου;
Το πιο άμεσο είναι οι παραστάσεις που ξεκινούν αύριο και θα πραγματοποιούνται κάθε Κυριακή, στο club «Σταυρός Του Νότου». Μαζί με φίλους με τους οποίους συνεργαζόμαστε πολλά χρόνια πλέον θα παίξουμε φυσικά ολόκληρο τον νέο δίσκο, υλικό από παλαιότερες δουλειές μου αλλά και διασκευές που πιστεύω ότι θα είναι απρόσμενες!
Και αυτό ακριβώς το στοιχείο του μη προβλέψιμου είναι από τα μεγαλύτερα προτερήματα της μέχρι τώρα διαδρομής του Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη και ελπίζουμε να το διατηρήσει και στη συνέχεια...
Φωτογραφίες: Ελευθερία Άνθη
