Του Κυριάκου Π. Λουκάκου
Η στήλη ομνύει διαχρονικά στην ευπρέπεια και τους προϊόντως χειμαζόμενους κανόνες της. Έτσι, αν και το όνομά του έχει πλέον ανεπισήμως διαρρεύσει, εμείς θα σεβασθούμε την επίσημη ανωνυμία του «Έλληνα του Λονδίνου», στον οποίο οφείλουμε καλλιτεχνικές «Αλκυονίδες ημέρες» καταμεσής στην αθηναϊκή βαρυχειμωνιά της κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, ας μάς επιτραπεί εισαγωγικώς να διατυπώσουμε προς τον νέο πρόεδρο του ΟΜΜΑ, κ. Ν. Θεοχαράκη, ως εκπρόσωπο -ευελπιστούμε- ευρωπαϊκού πνεύματος παιδείας και πολιτισμού, την ενδεχομένως δυσχερώς εκπληρώσιμη παράκληση και ευχή να μην σημάνει η ανάληψη από το κράτος της ευθύνης ενός ούτως ή άλλως ανέκαθεν δημόσιου -κατά την αποστολή του- Οργανισμού, όπως το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τη σταδιακή έκπτωσή του σε... music hall. Με άλλους λόγους ο πολυχώρος που σχεδιάσθηκε ως η κύρια αίθουσα συναυλιών (concert hall) μιας ευρωπαϊκής πρωτεύουσας να παραμείνει προορισμένος για επισκέψεις μεγάλων σχηματισμών, αλλά και να ενισχυθεί ως υποβοηθητικός της ελληνικής σοβαράς μουσικής τόσο διά της φιλοξενίας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών όσο και δι' ιδίων αυτού εκδηλώσεων.
Την προσδοκία, εξάλλου, να μην αποθαρρυνθούν στο μέλλον προσφορές μαικήνων συνδυάζουμε εν προκειμένω και με την ανυπόκριτη ικανοποίησή μας για μιαν ακόμη επιστροφή της εξαίρετης Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Ισραήλ στην Αθήνα, η εντεινόμενη περιοδικότητα της οποίας θέλουμε να πιστεύουμε ότι λειτουργεί και επιβεβαιωτικά στο πεδίο της σφυρηλάτησης στρατηγικής συμμαχίας ανάμεσα στα δύο μας κράτη1. Παρέχει δε σαφή απάντηση αφ' ενός στην δυστυχώς παρατηρούμενη εν Ελλάδι καταγραφή αντισημιτισμού, αφ' ετέρου στην αμφισβήτηση του ευρωπαϊκού πολιτισμικού προσήμου του Ισραήλ, που συνδέεται μεν με τις ιστορικές συνθήκες δημιουργίας του, αντανακλάται όμως και στο οιονεί παλαιοευρωπαϊκό επίχρισμα της Φιλαρμονικής του Ορχήστρας.
Μιαν από τις ερμηνευτικά πλέον ευαίσθητες και απαιτητικές περιοχές του λόγιου μουσικού ρεπερτορίου υπερασπίστηκε η Ορχήστρα στην πρώτη (31.01.2016) από τις δύο πρόσφατες συναυλίες της στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» (Φίλων της Μουσικής) του Μεγάρου των Αθηνών. Πρόκειται για το γαλλικό συμφωνικό ρεπερτόριο του ύστερου 19ου και του ανατέλλοντος 20ού αιώνα. Το πρώτο μέρος της συναυλίας κάλυψαν έργα του Μωρίς Ραβέλ, το «χορογραφικό» ποίημά του «La Valse» (1920) και η δημοφιλής 2η σουίτα από την επίσης «symphonie chorégraphique» «Δάφνις και Χλόη» (1912). Χωρίς το άγχος μιας εκτεταμένης διάρκειας, ο Ζούμπιν Μέτα απόλαυσε με ευρύ τέμπο την οικοδόμηση της πρώτης, ολιγόλεπτης, σύνθεσης που σαρκάζει την αποδρομή μιας εποχής μέσα από την αποδόμηση ενός χαρακτηριστικού χορευτικού της συμβόλου. Έστω κι αν στη συνείδησή μας η μουσική του Ραβέλ συνδέεται με sonorités πλέον pâteuses, η ερμηνεία του Ινδού μαιτρ και των Ισραηλινών μουσικών του μάς γοήτευσε με έντονες εναλλαγές διάθεσης, άλλοτε ανενδοίαστα νοσταλγική, άλλοτε δυναμικά στιλπνή, γεμάτη παλμό και νεύρο, επιπλέον δε, αν δεν αποτελεί αυθυποβολή μας, και μ' ένα «κλείσιμο ματιού» στη ολοένα και πιο γκροτέσκα πραγματικότητα της εποχής που ακολούθησε.
Τα παστέλ χρώματα μάς ανέμεναν μεθυστικά το αργότερο στο εισαγωγικό «Lever du jour» της Σουίτας μέσα από λάγνα έγχορδα, πτηνόηχα ξύλινα κι ένα εξαίσια αισθησιακό φλάουτο, όλα τους να συμπράττουν για το υπόστρωμα αυτής της αρχαϊκής ποιμενικής ιστορίας αγάπης. Ο Μέτα ανέδειξε με ακρίβεια, αλλά και με την απαραίτητη φαντασία, τις ομορφιές ενός κλασικού όρθρου και τη θριαμβική ανατολή ενός χρυσού ήλιου, όλα με δραματουργικά και ατμοσφαιρικά φορτισμένη ανάλυση της αραχνοΰφαντης παρτιτούρας.
Μετά από παρόμοια άρση, όμως, η αγαπημένη μας 3η συμφωνία (1886) του Καμίγ Σαιν - Σανς, που ακολούθησε ύστερα από το διάλειμμα, παρά την αδιαμφισβήτητη ενισχυτική παρέμβαση του εκκλησιαστικού οργάνου, δεν μάς έπεισε ως κάτι περισσότερο από μια διεκπεραιωτική διαδρομή ενός υποτιμημένου συμφωνικού έργου, το οποίο άλλοι, λιγότερο διάσημοι ομότεχνοι του μετ' ου πολύ 80χρονου Νέστορος της μπαγκέτας, αντιμετωπίζουν μολαταύτα με περισσότερη ευρηματικότητα στην αφήγηση και περισσότερη εμπιστοσύνη στη αρχιτεκτονική δομή και την αισθητική του εμβέλεια.
1 Τον στόχο αυτό υπηρέτησε εξάλλου και η προ ολίγων εβδομάδων επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Μεγαλόνησο, έστω και αν η σύμπτωσή της με απεργία των δημοσιογράφων περιόρισε την επικοινωνιακή της εμβέλεια στο εσωτερικό.
