"Το νόημα μιας ταινίας αποκτά υπόσταση μέσα στις εικόνες της - πώς αλλιώς θα μπορούσε να είναι; Διαφορετικά θα έπρεπε να έχουμε από πριν ένα νόημα και να το σκηνοθετούμε. Ο μόνος τρόπος που νομίζω ότι ταιριάζει στον κινηματογράφο είναι η απόπειρα του δημιουργού να παράγει από τις ίδιες τις εικόνες ένα νόημα. Ένα νόημα που δεν το ξέρω όταν αρχίζω να φτιάχνω εικόνες. Δεν μ' ενδιαφέρει να σκηνοθετήσω ένα νόημα, θα μ' ενδιέφερε όμως να παραχθεί μέσα από τις εικόνες ένα νόημα" έλεγε πριν από κάμποσα χρόνια ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, που έφυγε χθες ξαφνικά από τη ζωή, προδομένος από την καρδιά του, και ενώ ετοίμαζε τη δέκατη όγδοη ταινία του, με τίτλο «Amor Fati», ιστορία ενός άστεγου (με αφετηρία μια νουβέλα του Γιόζεφ Ροτ).
Γεννημένος τον Νοέμβριο του 1941 στη Μυτιλήνη, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος σπούδασε σκηνοθεσία κινηματογράφου στην Αθήνα: "Τότε υπήρχαν δύο σχολές κινηματογράφου: Η Ανωτέρα Σχολή του Σταυράκου και η Ανωτάτη του Ιωαννίδη. Εγώ φυσικά γράφτηκα στην Ανωτάτη. Τελείωσα το Γυμνάσιο και τη Σχολή ταυτόχρονα. Παράλληλα άρχισα να δουλεύω στον κινηματογράφο ως βοηθός σκηνοθέτης". Οσο κι αν ακούγεται παράδοξο, σε σχέση με τη μετέπειτα πορεία του, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος "μαθήτευσε" δίπλα σε σκηνοθέτες του εμπορικού κινηματογράφου της εποχής εκείνης, όπως ο Στέλιος Τατασόπουλος. Το 1960 μετακόμισε στο Παρίσι, όπου έζησε έως το 1973, παρακολουθώντας μαθήματα κινηματογράφου στο Ινστιτούτο Φιλμολογίας της Σορβόνης, αλλά κυρίως, όπως έλεγε ο ίδιος, διδάχτηκε τον κινηματογράφο μέσα από τις ταινίες που παρακολουθούσε στη γαλλική Σινεματέκ. Με την επιστροφή του στην Αθήνα, σκηνοθέτησε το σουρεαλιστικής ματιάς φιλμ "Τα χρώματα της ίριδας" (1974), όμως η ταινία που τον έκανε ευρύτερα γνωστό, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη, ήταν οι «Τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας» του 1978, που απέσπασαν τη Χρυσή Λεοπάρδαλη στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο στην Ελβετία, καθώς και διακρίσεις στα Φεστιβάλ του Σικάγου και της Θεσσαλονίκης. Στο καθηλωτικό ασπρόμαυρο "Μελόδραμα;" του 1980, ο Λευτέρης Βογιατζής υποδύεται έναν τριαντάχρονο που επιστρέφει από την Αμερική σε μια χειμωνιάτικη Κέρκυρα για να δει την ετοιμοθάνατη μητέρα του και συνδέεται ερωτικά με μια νεαρή δασκάλα μουσικής (Μαρία Ξενουδάκη).
Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος ενδιαφερόταν να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη λογοτεχνικά κείμενα, σε κάθε είδους "παραλλαγές", από τον «Εργένη» του Βαγγέλη Pαπτόπουλου το 1997 ή την περιπλάνηση στα σκυλάδικα της επαρχίας που αποτυπώνει στο βιβλίο του ο Θάνος Αλεξανδρής («Αυτή η νύχτα μένει», 1999). "Στροφή" στο έργο του Παναγιωτόπουλου αποτελεί το «Delivery» του 2004 (με τους Θάνο Σαμαρά, Αλεξία Καλτσίκη και Ερρίκο Λίτση), που με μοναδική κινηματογραφική "ωμότητα" αποτύπωσε όψεις της καταρρέουσας αθηναϊκής μητρόπολης, φτάνοντας μέχρι το διαγωνιστικό του Φεστιβάλ Βενετίας. Επιμένοντας σε ένα προσωπικό "στοίχημα", να γυρίζει σχεδόν μία ταινία τον χρόνο, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος τα τελευταία χρόνια ήταν από τους πιο παραγωγικούς Έλληνες σκηνοθέτες, με άνισα, ωστόσο, αποτελέσματα: «Πεθαίνοντας στην Αθήνα», «Αθήνα - Κωνσταντινούπολη», «Τα οπωροφόρα της Αθήνας», «Δεσμά αίματος», «Λιμουζίνα», «Η κόρη του Ρέμπραντ».
Σε δήλωσή του, για τον θάνατο του Νίκου Παναγιωτόπουλου, ο Παντελής Βούλγαρης αναφέρει: "Δεκαεφτά ταινίες. Δεκαεφτά ταινίες κατάφερες να γυρίσεις. Πόσες χιλιάδες κλακέτες... Με πόσους ηθοποιούς συνεργάστηκες... Πόσες άπειρες ώρες προετοιμασίας... Πόσες άπειρες ώρες στο μοντάζ... Πόσες αγωνίες στις σκοτεινές αίθουσες προβολής... Πόσες αποδόσεις ΦΠΑ και ΙΚΑ (άχαρες, ταπεινωτικές ώρες για να είσαι εντάξει με το δύσκολο Δημόσιο)... Αλλά οι εικόνες που κουβάλαγες συνεχώς στο μυαλό σου, σου ζητάγανε να τις αποτυπώσεις. Τις δυσκολίες τις έκρυβες με το ιδιαίτερο χιούμορ που σε χαρακτήριζε. Γενναιόδωρος και ευγενής, ξεχώριζες από το μίζερο περιβάλλον της συντεχνίας. Ταξιδεύοντας τώρα για το άγνωστο, είμαι σίγουρος ότι θα καταφέρεις να ολοκληρώσεις με την κάμερα αυτό που ερωτεύθηκες. Τη μαγεία του σινεμά. Οι φίλοι σου θα περιμένουν να μάθουν ποια θα είναι η επόμενη ταινία σου...".
Ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς με δήλωσή του εκφράζει τα ειλικρινή συλλυπητήριά του για την απώλεια του Νίκου Παναγιωτόπουλου, "ενός από τους σπουδαίους δημιουργούς του ελληνικού κινηματογράφου της Μεταπολίτευσης. Αφήνοντας πίσω του σημαντικό έργο δεκαεφτά ταινιών μεγάλου μήκους, ο εμβληματικός σκηνοθέτης υπήρξε έμπνευση και δάσκαλος της νέας γενιάς Ελλήνων σκηνοθετών. Η απουσία του θα είναι αισθητή στον χώρο της τέχνης του κινηματογράφου...".
Κ.Τ.
