"Όταν σκέφτομαι πώς αντιλαμβάνομαι τον ρόλο μου ως πολίτη και το πιο σημαντικό σύνολο των αντιλήψεών μου, που με έχει φέρει σε αυτή τη θέση του πολίτη, τα πιο σημαντικά πράγματα που έχω μάθει, νομίζω ότι τα έχω μάθει από τα μυθιστορήματα", αναφέρει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο "New York Review of Books". Η αξία της λογοτεχνίας και της ανάγνωσης όχι μόνο ως διαδικασία ψυχαγωγίας και ελεύθερου χρόνου, αλλά ως διαρκή κατάσταση που "ξυπνάει" τον άνθρωπο και τον κάνει πολίτη.
Η ανάγνωση είναι μία κρίσιμη διαδικασία στην καθημερινότητά μας. Μας βοηθά εκπαιδεύοντας το μυαλό μας, εμπλουτίζοντας τις γνώσεις μας. Μας εκθέτει σε νέες και διαφορετικές ιδέες και προοπτικές, τρόπους ζωής και αντιλήψεων, καταστάσεων και συναισθημάτων. Μια βοήθεια πολύτιμη να αντιληφθούμε καλύτερα όχι μόνο τους εαυτούς μας αλλά τον πολύπλοκο κόσμο στο οποίο υπάρχουμε. Δεν θα απαριθμήσουμε εδώ τα οφέλη της ανάγνωσης σε όλα τα επίπεδα. Οφέλη προσωπικά (ιδέες, λεξιλόγιο, ειρμός, σκέψη), οφέλη κοινωνικά (κατανόηση, αντίληψη, αποδοχή) κ.ο.κ. Μελέτες έχουν γίνει για την επίδραση της ανάγνωσης, και ειδικά των λογοτεχνικών κειμένων, στην ανάπτυξη των ατόμων και των κοινωνιών. Αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι να δούμε πώς μπορούν αυτά τα οφέλη να γίνουν κτήμα ευρύτερων στρωμάτων της κοινωνίας.
Μία προφανής απάντηση γι' αυτή εδώ τη στήλη είναι οι βιβλιοθήκες. Χώροι που μπορεί κανείς να βρει ό,τι ιδέα και λέξη ζητήσει ή χρειαστεί. Χωρίς κόπο και χωρίς κόστος. Βιβλιοθήκες που στηρίζουν τον αναγνώστη από τα πρώτα του βήματα στον χώρο των ιδεών και τον συντροφεύουν μέχρι το τέλος του. Βιβλιοθήκες σε σχολεία, βιβλιοθήκες στη γειτονιά, στα νοσοκομεία, στις φυλακές, στα πανεπιστήμια, στα ιδρύματα. Βιβλιοθήκες που έχουν ως κύριο λόγο ύπαρξης την προώθηση της ανάγνωσης και της καλλιέργειας του ατόμου.
Πολλή κουβέντα γίνεται τα τελευταία χρόνια για το έντυπο βιβλίο, το Διαδίκτυο, την ανάγκη ύπαρξης βιβλιοθηκών, τους τρόπους ανάγνωσης. Ο κάθε ένας παίρνει θέση σε αυτόν τον διάλογο ανάλογα με τις πεποιθήσεις του. Πεποιθήσεις που έχουν γεννηθεί από αναγνώσματα. Πεποιθήσεις που είναι απόρροια του συγκερασμού ιδεών και λέξεων που διαβάστηκαν. Και με αυτά του τα εφόδια συμμετέχει στον διάλογο. Δύο πράγματα είναι σημαντικό να κρατήσουμε. Το πρώτο αφορά στις βιβλιοθήκες, που δεν πρέπει μέσα σε αυτό το περιβάλλον των αλλαγών να ξεχνάνε ποιος είναι ο βασικός τους ρόλος: η ανάγνωση κειμένων. Το δεύτερο αφορά στο κράτος: δεν νοείται ανάπτυξη και πρόοδος με αγράμματους ανθρώπους και είναι ευθύνη της πολιτείας να μην υπάρχουν.
Καλλίμαχος
