"Καλό ταξίδι από τους συγγραφείς όλου του κόσμου" έγραφε ένα από τα στεφάνια που συνόδευσαν χθες στο Α' Νεκροταφείο τον Ανταίο Χρυσοστομίδη, συνοψίζοντας την ουσία της προσφοράς του στον χώρο της λογοτεχνίας και της διανόησης, καθώς υπήρξε ο άνθρωπος που μετέφρασε και γνώρισε στο κοινό πολλούς από τους σημαντικούς συγγραφείς του κόσμου, αρκετούς από τους οποίους ήξερε και προσωπικά. «Ο θάνατος αυτός δεν είναι για θρήνους» συνήθιζε να γράφει ο ίδιος όταν επρόκειτο να αποχαιρετίσει έναν σπουδαίο συγγραφέα από τη στήλη του «Περιδιαβάζοντας» στην "Αυγή". Ωστόσο, στην πολιτική του κηδεία η συγκίνηση φίλων, συγγενών, παλιών αγωνιστών της Αριστεράς, ανθρώπων από τον χώρο των βιβλίων, των εκδόσεων, της πολιτικής, ήταν εμφανής.
"Εμείς οι αυτοπροσδιοριζόμενοι αγνωστικιστές ξέρουμε πως οι άνθρωποι υπάρχουν στη μνήμη των ανθρώπων, πουθενά αλλού" ανέφερε ο Γιώργος Μπράμος, κάνοντας λόγο για "το καθοριστικό ίχνος που άφησε ο Ανταίος", ενθυμούμενος τα χρόνια της αντίστασης στην Ιταλία "που αποδεχόταν και φιλοξενούσε τη νεανική μας περηφάνια και την αντίσταση κατά της χούντας" όπως είπε. "Ήμασταν νέοι ορμητικοί και εσύ ο πιο ορμητικός από όλους, σε όλα μέσα, πολιτική, τέχνη, κινηματογράφος λογοτεχνία, μουσική, εραστής της όπερας πάνω απ' όλα. Και προπαντός η Αριστερά, καθώς ήσουν γιος του δοκιμασμένου, σκεπτόμενου και αυστηρού Σοφιανού και για όλα είχες το βαθύ και άμεσο κριτήριο, τη λάμψη στα μάτια. Ήταν ωραία χρόνια, γιατί ήμασταν νέοι, με ωραίες ελπίδες. Μπορεί κάποιες από αυτές να αποδείχθηκαν πλαστές, άλλες να διαψεύστηκαν, μας άφησαν όμως αυτό το πολύτιμο και βασανιστικό γονίδιο της αναζήτησης που εσύ έκανες χειροπιαστή τόλμη και ανεκτίμητη παρακαταθήκη στις μεταφράσεις σου".
O σύντροφος από τα παλιά δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην "αδιανόητη αντοχή και γενναιότητα με την οποία ο Ανταίος στάθηκε μπροστά στη δοκιμασία και δεν εγκατέλειψε μέχρι το τέλος", καθώς, όπως είπε, "ήταν πάντα ένα παιδί της αντίστασης".
Για έναν από τους "σημαντικότερους εκπροσώπους και διαμορφωτές της ελληνικής πνευματικής ζωής στη Μεταπολίτευση, αλλά πάνω από όλα για έναν συναρπαστικό άνθρωπο" μίλησε η συνεργάτης του δημοσιογράφος Μικέλα Χαρτουλάρη, κάνοντας λόγο για τη βαθύτατη αγάπη, την πλατιά αναγνώριση και τις φιλίες που γνώρισε. "Άνοιγες ορίζοντες, έδινες έμπνευση, έδινες παρηγορία, κινητοποιούσες το μυαλό και την καρδιά σε όσους σε άκουγαν, σε διάβαζαν, σε όσους συνεργάζονταν και ζούσαν μαζί σου", προσθέτοντας πως "ο βραβευμένος με Μπούκερ Τζον Μπάνβιλ έβαλε βέτο στον πανίσχυρο ατζέντη του για να παραμείνει στην ξένη σειρά που διηύθυνε ο Χρυστοστομίδης στον Καστανιώτη, παρ' ότι είχε πιο συμφέρουσες προτάσεις. Το ίδιο απαίτησε και η χήρα τού Ίταλο Καλβίνο" που ο Ανταίος εδραίωσε στην Ελλάδα.
Ήταν το 2012 όταν ο Ανταίος Χρυσοστομίδης ένιωσε για πρώτη φορά το σώμα του να τον προδίδει και έναν χρόνο μετά έγραψε "Τα κίτρινα παπούτσια" αυτό το σπαρακτικό διήγημα για την αρρώστια που παρέλυε το νευρικό του σύστημα και θα άλλαζε για πάντα τη ζωή του.
Ο Κώστας Κοσμάς μετέφρασε και διάβασε ένα κείμενο του Άρη Φιορέτου γραμμένο για τον Ανταίο, όπου ανέφερε μεταξύ άλλων πως "είχε κάτι από πουλί ο άνθρωπος που πέθανε σήμερα ", ενθυμούμενος τα χρόνια που βρισκόταν στον πέμπτο όροφο των εκδόσεων Καστανιώτη, υπεύθυνος της ξένης σειράς, "καθισμένος πίσω από στοίβες βιβλίων, τασάκια και άδεια φλιτζάνια καφέ, σαν σε φωλιά. Δεν θα μπορούσε να είναι παρά ένα είδος που ενδημεί μονάχα στα βιβλία, έξυπνο, έμπειρο, λιγάκι πεισματάρικο, που θα φύλαγε τα βιβλία...".
Από τα χρόνια της Ιταλίας, ο Βασίλης Τσόβας, που "μαζί συγκρότησαν τον Ρήγα Ιταλίας", μίλησε για τον Ανταίο που αγαπούσε το τραγούδι, την ιταλική μουσική τον κινηματογράφο. "Τον αγαπήσαμε ακόμα και για τις υστερίες του" κατέληξε και του άφησε μια πένα "για να γράφει και εκεί που πάει", όπως είπε.
Ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, πρόεδρος της ΔΗΜ.ΑΡ., μίλησε για τον Ανταίο που "ακολούθησε όλη τη διαδρομή της ανανεωτικής Αριστεράς. Εδώ ακριβώς, οι δύο λέξεις ανανεωτική και Αριστερά συνδέονται άριστα. Ανανεωτική γιατί ο Ανταίος είχε ανοιχτούς ορίζοντες και βαθιά μόρφωση, και Αριστερά, γιατί ο Ανταίος είχε το ήθος των αγωνιστών της Αριστεράς. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τη διεισδυτική ματιά του. Θα μας λείψει το ανήσυχο πνεύμα του, οι αναλυτικές του ικανότητες, η πίστη στις ιδέες του. Θα μείνει πάντοτε ζωντανός στις αναμνήσεις μας".
Το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ σε ανακοίνωσή του αναφέρθηκε στην "ευρυμάθεια, αφοσίωση, γενναιόδωρη και διορατική σκέψη του", κάνοντας λόγο για έναν "σπουδαίο άνθρωπο του πνεύματος που αφήνει ένα βαθύ και ευγενικό ίχνος στα ελληνικά γράμματα".
Τον Ανταίο αποχαιρέτησαν πολλοί φίλοι από τον εκδοτικό χώρο, των χώρο των γραμμάτων και της πολιτικής, όπως ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Φίλης, ο τέως υπουργός Παναγιώτης Λαφαζάνης, ο βουλευτής και ευρωβουλευτής του Ποταμιού Σπύρος Λυκούδης και Μίλτος Κύρκος, ο πρώην υπουργός Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, ο Νίκος Μπίστης, ο εκδότης Θανάσης Καστανιώτης, οι συγγραφείς Ρέα Γαλανάκη, Ζυράννα Ζατέλη, Πέτρος Μάρκαρης, οι εκδότες Σταύρος Πετσόπουλος, Άρης Μαραγκόπουλος και Άννα Πατάκη, ο Σάββας Μιχαήλ, ο Μάνος Στεφανίδης, ο Άρης Φακίνος και η Ευγενία Φακίνου, ο Αχιλλέας Κυριακίδης, ο Μίμης Δαριώτης, ο Παύλος Κλαυδιανός, η Ζωή Σβώλου, ο Στέφανος Μπαγιώργος, ο Στέφανος Πεσματζόγλου, ο συνθέτης Νίκος Ξυδάκης καθώς και άνθρωποι της "Αυγής" όπως ο Δημήτρης Στούμπος, ο Σπύρος Λουπέτης, η Ρία Αστερή, ο Νίκος Αργυρόπουλος, ο Δημήτρης Παπανικολάου, ο Γιώργος Σεντεμέντες κ.ά.
Μ.Ζ.
