Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
Χρόνια στο τραγούδι η Αφεντούλα Ραζέλη, παράλληλα εργάζεται ως νηπιαγωγός. "Από τη στιγμή που επέλεξα να μην ενταχθώ στο σύστημα της μουσικής βιομηχανίας, δεν μπορώ να ζήσω μόνο απ' αυτό" παραδέχεται. Ωστόσο "το τραγούδι είναι ένα τεράστιο δώρο για μένα κι ευγνωμονώ που μου δόθηκε. Προσπαθώ να το τιμήσω και να το προσφέρω ακόμη και αφιλοκερδώς. Αυτή τη στιγμή το πιστεύω βαθιά αυτό, η κοινωνία μας χρειάζεται πολύ την τέχνη. Οτιδήποτε προσφέρεται με τιμιότητα και αλήθεια, και για να ανοίξει το νου των ανθρώπων και για να τους παρηγορήσει, αλλά, κυρίως, μέρες που είναι, να μας αφυπνίσει. Η αλλαγή έρχεται μέσα από τις δικές μας καθημερινές υπερβάσεις και μετατοπίσεις. Πώς να ελπίσεις και να αλλάξεις αν δεν συμφιλιωθείς ακόμη και με τα πιο σκοτεινά δικά σου κομμάτια; Αυτό, όμως, απαιτεί ξεβόλεμα, εσωτερικό κατ' αρχήν και συλλογικό στη συνέχεια".
"Ήταν συγκινητικές συναυλίες, σε κατανυκτικό κλίμα. Παίξαμε σε θέατρα και τζαζ κλαμπ, μπροστά σε Ελβετούς κυρίως, αλλά και σε Έλληνες φοιτητές. Παρ' ότι ο δίσκος κυκλοφόρησε τώρα, οι συναυλίες που τον τροφοδότησαν δόθηκαν το 2013, λίγο μετά το κλείσιμο της ΕΡΤ. Ως σκηνικό μας είχαμε ένα τεράστιο πανό που έγραφε "Να φύγει το μαύρο από τη ζωή μας", μαζί με πορτρέτα του Χατζιδάκι, του Θεοδωράκη, του Γκάτσου, του Βαμβακάρη, του Παπάζογλου, του Ρασούλη κ.ά. Τραγουδούσα, και παράλληλα μιλούσα στους θεατές. Τους έλεγα ότι ο πολιτισμός μας δεν είναι οι πολιτικοί μας, αλλά ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Χατζιδάκις, δείχνοντάς τους τα πορτρέτα των σπουδαίων δημιουργών μας πίσω μου. Με συγκίνησε το γεγονός ότι οι Ελβετοί πολίτες συμπλήρωναν σε αυτά που τους έλεγα και άλλα ονόματα Ελλήνων δημιουργών", λέει η Αφεντούλα Ραζέλη και θυμάται τις συναυλίες της στη Βέρνη και σε άλλες πόλεις του Βελγίου, που έδωσαν το υλικό για τον νέο δίσκο της "Abroad, Athens meets Thessaloniki in Berne, Eκτός Συνόρων" Live @ Be jazz-club Berne". Σ' αυτά τα live σε θέατρα και τζαζ κλαμπ δεν κυριάρχησε μόνο η συμπαράσταση των Βέλγων προς τους Έλληνες μουσικούς. "Ήταν, πάνω απ' όλα, η ψήφος εμπιστοσύνης τους στον ελληνικό πολιτισμό. Ο πολιτισμός μας εντέλει δεν είναι υπόθεση που αφορά μόνο εμάς. Οι ξένοι τον γνωρίζουν, τον θαυμάζουν και τον σέβονται".
Ο δίσκος δεν αποτύπωσε μόνο τη συνάντηση Αθηναίων και Θεσσαλονικαίων μουσικών στη Βέρνη, των Παναγιώτη Κουτσούρα (μπουζούκι) και Γιάννη Κολοβού (κοντραμπάσο) από την περίφημη "Λοξή Φάλαγγα" του Νίκου Παπάζογλου, με τους Αθηναίους Παναγιώτη Παπαγεωργίου (πιάνο) και Άλκη Ζουπόπουλο (κανονάκι) των "Εν Χορδαίς", και της Αφενούλας Ραζέλη, που, αν και Σερραία, λογίζεται Θεσσαλονικιά. Κατέγραψε, κυρίως, σημαντικά τραγούδια από το θησαυροφυλάκιο της ελληνικής δημιουργίας, των Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκου, Μούτση, αλλά και σμυρνέικα και ρεμπέτικα. "Είναι σπουδαία τραγούδια, είναι ο πλούτος και η δύναμή μας, οι ρίζες, η ενέργειά μας και προέρχονται από σπουδαίους δημιουργούς του ελληνικού τραγουδιού", λέει η Αφεντούλα Ραζέλη και ταυτόχρονα θυμάται "μια φίλη, Ελληνίδα που ζει χρόνια στη Βέρνη, η οποία παρακολούθησε τις συναυλίες, μου έλεγε: "Οι Ελβετοί είναι ιδιότυπος λαός, μοιάζουν με καρύδι, κι εσύ έσπασες το κέλυφος και έβγαλες την ψύχα από μέσα τους". Αυτή είναι η δουλειά του καλλιτέχνη; τη ρωτάμε. "Αυτή ακριβώς είναι. Να ανοίγει την ψυχή των ανθρώπων και μέσα από την τέχνη του να αφήνει να περνούν οι ήχοι και τα μηνύματα της εποχής. Γι' αυτό θεωρώ ότι σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ο καλλιτέχνης πρέπει να ανασύρει από μέσα του όχι μόνο την αισθητική, αλλά και την πολιτική του σκέψη. Ό,τι κάνουμε στην καθημερινότητά μας και ό,τι εκφράζουμε μέσα από την τέχνη μας, είναι πράξη πολιτική".
Η πολιτική διάσταση των πράξεών μας για την Αφεντούλα Ραζέλη επανήλθε στο προσκήνιο μέσα από την κρίση. "Δυστυχώς, πέρασαν πολλά χρόνια, τα χρόνια της πλαστικής ευδαιμονίας που είχαμε παραδοθεί στη λήθη. Η αντίσταση που πρέπει να προβάλλουμε σήμερα δεν είναι μόνο θέμα προσωπικής επιβίωσης, αλλά συλλογικής. Αυτή η αντίσταση συνίσταται στη λογική, στη σύνεση, στην ψυχραιμία και μια διαρκή εγρήγορση προκειμένου να αντιμετωπίσουμε με όσο το δυνατόν πιο νηφάλια σκέψη τα γεγονότα που ρέουν τόσο γρήγορα και στις περισσότερες περιπτώσεις μάς ξεπερνούν. Και θα έλεγα επίσης να εμπιστευτούμε τη συμπαντική δικαιοσύνη. Τα πράγματα γίνονται με ακριβή και συγκεκριμένο τρόπο για έναν συγκεκριμένο λόγο, που ο καθένας οφείλει να οσμίζεται και να μεταφράζει μέσα από την όσο το δυνατό πιο έντιμη προσωπική του στάση. Δεν μας παίρνει να ολιγωρούμε και να μιζεριάζουμε, πρέπει με τη σειρά μας να υπερβαίνουμε τα γεγονότα, να μην τα αφήνουμε να μας συνθλίβουν".
