Δεδομένου ότι:
1. Δεν νοείται πολιτικό κόμμα χωρίς πειθαρχικό έλεγχο των μελών και στελεχών του.
2. Δεν νοείται πειθαρχικός έλεγχος χωρίς πειθαρχικό δίκαιο.
3. Δεν νοείται πειθαρχικό δίκαιο χωρίς πειθαρχική διαδικασία.
4. Δεν νοείται πειθαρχική διαδικασία χωρίς ανεξάρτητα πειθαρχικά όργανα.
Η ανάληψη κυβερνητικής ευθύνης θέτει το ζήτημα αυτό με ιδιαίτερη ένταση.
Το κόμμα πρέπει να διαφυλάξει το ηθικό του πλεονέκτημα.
Η παραβατικότητα, σε ό,τι αφορά τον κώδικα δεοντολογίας και τις πειθαρχικές διατάξεις του καταστατικού, πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα και εν τη γενέσει της.
Η θέσπιση δικονομικών κανόνων διασφαλίζει τα δικαιώματα των πειθαρχικά διωκόμενων.
Τέλος, η ύπαρξη καταστατικής πειθαρχικής διαδικασίας και η σύσταση και λειτουργία ανεξάρτητων πειθαρχικών οργάνων, υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει το κόμμα στη διαφύλαξη των ηθικών αξιών και λειτουργεί αποτρεπτικά, ως κουλτούρα, και για τα συνεργαζόμενα, μη μέλη του κόμματος, κυβερνητικά στελέχη.
Επιτροπή Δεοντολογίας και Πειθαρχικού Ελέγχου (ΕΔΠΕ)
Εδρεύει και συνεδριάζει στην έδρα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
1. Στην αρμοδιότητά της υπάγονται πειθαρχικά:
α. Τα μέλη της Κ.Π.Ε.
β. Τα μέλη της Κ. Εξελ. Επιτροπής
γ. Τα μέλη του κόμματος που ασκούν εκτελεστικό ή συμβουλευτικό κυβερνητικό έργο.
δ. Τα μέλη του κόμματος που μετέχουν στη διοίκηση ιδρυμάτων, οργανισμών, επιχειρήσεων και εν γένει φορέων δημοσίου ενδιαφέροντος.
ε. Τα μέλη του κόμματος που μετέχουν στη διοίκηση συνδικαλιστικών φορέων όλων των βαθμίδων.
στ. Τα υπόλοιπα μέλη και στελέχη του κόμματος υπάγονται πειθαρχικά στα όργανα και σώματα που προβλέπονται από το καταστατικό.
2. Η ΕΔΠΕ αποτελείται από 15 τακτικά και 5 αναπληρωματικά κομματικά μέλη. Τα μέλη της εκλέγονται από το συνέδριο. Η θητεία τους είναι τετραετής και παρατείνεται αυτοδίκαια μέχρι το συνέδριο που ακολουθεί μετά τη λήξη της τετραετίας.
3. Η δικαιοδοσία της ΕΔΠΕ ασκείται σε πρώτο βαθμό από 5 τμήματα με τριμελή σύνθεση, που ορίζονται με κλήρωση μεταξύ των μελών της. Ο αριθμός και το είδος των υποθέσεων που επιλαμβάνεται κάθε τμήμα ορίζεται με απόφαση της ολομέλειας.
4. Η ολομέλεια βρίσκεται σε απαρτία όταν είναι παρόντα 9 μέλη. Σε περίπτωση ισοψηφίας η συνεδρίαση επαναλαμβάνεται με τη συμμετοχή όλων των μελών. Τυχόν κωλύματα αναφέρονται εγγράφως στον πρόεδρο 5 ημέρες πριν τη συνεδρίαση. Ο πρόεδρος φροντίζει για την αναπλήρωση των απόντων με έγγραφη κλήση των αναπληρωματικών μελών ή με κάθε πρόσφορο μέσο σε επείγουσες περιπτώσεις.
5. Η ιδιότητα του μέλους της ΕΔΠΕ είναι ασυμβίβαστη με κάθε άλλη κομματική, κυβερνητική ή συνδικαλιστική ιδιότητα. Τα ίδια ασυμβίβαστα ισχύουν και για τη θέση υποψηφιότητας. Η παραβίαση του ασυμβίβαστου είναι πειθαρχικό παράπτωμα και καθιστά την υποψηφιότητα εξ υπαρχής άκυρη.
6. Η ολομέλεια της ΕΔΠΕ εκλέγει Πρόεδρο και τέσσερις (4) αντιπροέδρους, που αναπληρώνουν τον πρόεδρο, όταν αυτός κωλύεται. Αν κωλύονται και οι αντιπρόεδροι, προεδρεύει ο πρεσβύτερος των παρόντων. Τα ίδια ισχύουν και για τα τμήματα.
7. Η ολομέλεια συγκαλείται με πράξη του προέδρου τακτικά κάθε έξι μήνες και έκτακτα αν ζητηθεί από το ένα τρίτο των μελών της ή αν εκκρεμεί προσφυγή κατά απόφασης τμήματος. Σε κάθε περίπτωση τα μέλη ειδοποιούνται με έγγραφη κλήση 15 ημέρες πριν τη συνεδρίαση.
8. Η ΕΔΠΕ δέχεται αναφορές και καταγγελίες κομματικών μελών ή και πολιτών, με βάση τις οποίες διεξάγει έρευνα με κάθε νόμιμο πρόσφορο μέσο. Η απόκρυψη σχετικών εγγράφων, η ψευδής κατάθεση και γενικά η με οποιονδήποτε τρόπο παρεμπόδιση της έρευνας, είναι πειθαρχικό παράπτωμα. Η διεξαγωγή και η ολοκλήρωση της προδικασίας, με την υποβολή σχετικού πορίσματος, ανατίθεται με πράξη του προέδρου σε ένα από τα μέλη της ΕΔΠΕ, το οποίο δεν μετέχει στην σύνθεση του τμήματος που θα επιληφθεί σε πρώτο βαθμό. Σε περίπτωση προσφυγής κατά της απόφασης του τμήματος, δεν μετέχει ούτε στη σύνθεση της ολομέλειας, που εξετάζει την υπόθεση σε δεύτερο βαθμό.
9. Ο καταγγελλόμενος ή αναφερόμενος καλείται να δώσει εξηγήσεις μέσα σε εύλογη προθεσμία, κατά την κρίση του καλούντος. Εάν οι εξηγήσεις κριθούν επαρκείς, το μέλος στο οποίο έχει ανατεθεί η διεξαγωγή της έρευνας συντάσσει έκθεση και την υποβάλλει στον Πρόεδρο της ΕΔΠΕ. Αν και ο Πρόεδρος κρίνει τις εξηγήσεις επαρκείς, εισάγει την υπόθεση στην ολομέλεια και εισηγείται να τεθεί στο αρχείο. Η ολομέλεια μπορεί με απόφασή της να θέσει την υπόθεση στο αρχείο ή να επιληφθεί σε πρώτο και τελευταίο βαθμό.
10. Αν υπάρχουν αποχρώσες ενδείξεις πειθαρχικού παραπτώματος, το μέλος που διεξήγαγε την έρευνα συντάσσει πόρισμα και το υποβάλει αμελητί στον Πρόεδρο της ΕΔΠΕ. Ο πρόεδρος με πράξη ορίζει το αρμόδιο τμήμα και παραδίδει τον πειθαρχικό φάκελο στον προεδρεύοντα του τμήματος. Ο προεδρεύων ορίζει τόπο, ημέρα και ώρα συνεδρίασης και καλεί τον πειθαρχικά διωκόμενο να παραστεί.
11. Η διαδικασία στο τμήμα είναι προφορική και τηρούνται πρακτικά, τα οποία υπογράφονται και από τα τρία μέλη του τμήματος. Καθήκοντα πρακτικογράφου εκτελεί το νεότερο μέλος του τμήματος. Στη συζήτηση μπορεί να κληθεί και ο καταγγέλλων είτε με αίτημα που υποβάλλεται από τον εγκαλούμενο είτε και αυτεπαγγέλτως, αν η παρουσία του κρίνεται αναγκαία. Η συζήτηση μπορεί να αναβληθεί εξ αυτού του λόγου και για εύλογο χρονικό διάστημα, η δε κλήση γίνεται με επιμέλεια του πειθαρχικού οργάνου και με κάθε πρόσφορο μέσο. Αν η παρουσία του κριθεί ανέφικτη, η συζήτηση συνεχίζεται στη μετ’ αναβολή δικάσιμο, η οποία ορίζεται παραχρήμα και χωρίς κλήση του εγκαλούμενου, εφ’ όσον αυτός είναι παρών. Η μη εμφάνισή του καταγγέλλοντος εκτιμάται ελεύθερα.
12. Αναβολή της συζήτησης επιτρέπεται μόνο αν υπάρχει αδυναμία σύνθεσης του τμήματος ή αν συντρέχει λόγος ανωτέρας βίας στο πρόσωπο του εγκαλούμενου ή αν αυτός δεν έχει κληθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
13. Τα μέλη του πειθαρχικού οργάνου μπορούν να υποβάλλουν ερωτήσεις στον εγκαλούμενο. Η συζήτηση ολοκληρώνεται με την απολογία του εγκαλούμενου. Ακολούθως το τμήμα αποσύρεται σε διάσκεψη.
14. Η απόφαση λαμβάνεται κατά πλειοψηφία. Η σύνθεση επιστρέφει στον χώρο συζήτησης και ανακοινώνει την απόφαση στον πειθαρχικά διωκόμενο, με σχετική μνεία στα πρακτικά. Αυτός έχει δικαίωμα μέσα σε 15 ημέρες από την ανακοίνωση της απόφασης να προσφύγει στην ολομέλεια της ΚΠειθ.Ε.
15. Αν ο πειθαρχικά διωκόμενος δεν εμφανιστεί ή αν αποχωρήσει πριν την ανακοίνωση της απόφασης, η απόφαση κοινοποιείται με έγγραφο, επιμελεία του προεδρεύοντος.
16. Η προθεσμία της προσφυγής είναι 30 εργάσιμες ημέρες και αρχίζει από την επομένη της γνωστοποίησης της απόφασης. Ο φάκελος της υπόθεσης διαβιβάζεται στον Πρόεδρο της ΕΔΠΕ προς αρχειοθέτηση.
17. Αν η απόφαση είναι καταδικαστική και η προθεσμία της προσφυγής παρέλθει άπρακτη, διαβιβάζεται στα αρμόδια όργανα του κόμματος προς γνώση και για τις δικές τους ενέργειες. Αν η απόφαση είναι απαλλακτική κατά πλειοψηφία, το μέλος που μειοψήφησε μπορεί μέσα στην ίοδια προθεσμία, να ασκήσει έφεση για να εισαχθεί η υπόθεση στην ολομέλεια.
18. Οι προσφυγές και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των τμημάτων υποβάλλονται στον Πρόεδρο της ΚΠειθ.Ε. Ο πρόεδρος ανασύρει την υπόθεση από το αρχείο και ορίζει εισηγητή στον οποίο παραδίδει τον πλήρη φάκελο και συντάσσει πράξη.
19. Ακολούθως ορίζει δικάσιμο το αργότερο σε δύο μήνες και γνωστοποιεί τον τόπο την ημέρα και την ώρα συνεδρίασης της ΕΔΠΕ στα μέλη της και στον προσφεύγοντα, ένα μήνα πριν τη συνεδρίαση.
20. Η διαδικασία στην ολομέλεια είναι προφορική και τηρούνται πρακτικά, τα οποία υπογράφονται από τον Πρόεδρο και τον πρακτικογράφο. Καθήκοντα πρακτικογράφου εκτελεί το νεότερο μέλος της ολομέλειας. Τα μέλη της ΕΔΠΕ μπορούν να υποβάλλουν ερωτήσεις στον εγκαλούμενο. Η συζήτηση ολοκληρώνεται με την τοποθέτηση του προσφεύγοντα. Ακολούθως η ολομέλεια αποσύρεται σε διάσκεψη. Η απόφαση λαμβάνεται κατά πλειοψηφία. Η σύνθεση επιστρέφει στον χώρο συζήτησης και ανακοινώνει την απόφαση στον πειθαρχικά διωκόμενο, με σχετική μνεία στα πρακτικά.
21. Ο πρόεδρος διαβιβάζει την απόφαση αμελητί στα αρμόδια όργανα του κόμματος, προς γνώση και για τις δικές τους ενέργειες.
Των στοιχείων της πειθαρχικής διαδικασίας λαμβάνουν γνώση μόνο τα εξουσιοδοτημένα καταστατικά όργανα, είναι εμπιστευτικά και προστατεύονται ως ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.
22. Για οποιοδήποτε θέμα αρμοδιότητας της ΕΔΠΕ, αποφασίζει αμετάκλητα το Συνέδριο, ιδίως σε περιπτώσεις, που έχει παραβιαστεί η πειθαρχική διαδικασία. Για τις προσφυγές στο Συνέδριο δεν υπάρχει προθεσμία. Η υπόθεση, με απόφαση του Συνεδρίου, μπορεί να αναπεμφθεί στην ολομέλεια της νέας ΕΔΠΕ, που θα εκλεγεί από το Συνέδριο.
23. Υπό τον Πρόεδρο της ΕΔΠΕ λειτουργεί γραμματεία για την τήρηση των βιβλίων, του αρχείου και του πειθαρχικού μητρώου μελών.
Προτάσεις στο σχέδιο απόφασης της Κ.Ε.
Στην σελίδα 50 του σχεδίου θέσεων της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ – Π.Σ. για το 5ο συνέδριο γίνεται αναφορά στα θέματα που αφορούν την συνταγματική αναθεώρηση. Τα ζητήματα αυτά είναι θεμελιώδη, διότι ανάγονται στον τρόπο που λειτουργεί σήμερα το πολιτικό σύστημα.
Η Αριστερά πρέπει να θεωρεί τα ζητήματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου, ως προγραμματικές προτεραιότητες του μεταρρυθμιστικού της σχεδίου. Προαπαιτούμενα κάθε δημοκρατικής αλλαγής και φιλολαϊκής παρέμβασης, ώστε να διασφαλίζονται τα κεκτημένα και να καλλιεργείται ένα περιβάλλον ασφάλειας δικαίου με βαθύ ορίζοντα.
Δύο κορυφαία ζητήματα, που πρέπει να μπαίνουν πρώτα στην πολιτική μας ατζέντα είναι:
1. Η κατοχύρωση στο σύνταγμα, με ρητή αναφορά, της ισότητας της ψήφου των πολιτών σε όλες τις εκλογικές διαδικασίες (απλή αναλογική) και
2. Η κατοχύρωση στο σύνταγμα της διάκρισης των κρατικών λειτουργιών (νομοθετικής-εκτελεστικής-δικαστικής) και η κατάργηση της διάταξης, που προβλέπει την επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης από την κυβέρνηση.
Η διοίκηση των δικαστηρίων είναι αντικείμενο που πρέπει να ρυθμίζεται από τον Οργανισμό των Δικαστηρίων και να ακολουθεί την επετηρίδα των δικαστών. Τα ζητήματα αυτά πρέπει να βρίσκονται στην προθήκη του προγράμματός μας γιατί είναι ταυτοτικά, και προβάλλουν το ηθικό μας πλεονέκτημα, που εσχάτως έχει πληγεί σοβαρά.
Ακόμη ένα στοιχείο που πρέπει να τονιστεί, όχι τόσο για την έξωθεν καλή μαρτυρία, όσο για την ομαλή λειτουργία του κόμματος, είναι η θέσπιση κανόνων στο καταστατικό για την λειτουργία της Επιτροπής Δεοντολογίας.
Α. Πρέπει στον τίτλο να προστεθεί "... και Πειθαρχικού Ελέγχου".
Β. Πρέπει να περιγραφεί διεξοδικά η πειθαρχική διαδικασία, τόσο για την προστασία του κύρους των αποφάσεών της, όσο και για την προστασία των δικαιωμάτων των πειθαρχικά διωκόμενων.
Γ. Η Επιτροπή Δεοντολογίας και Πειθαρχικού Ελέγχου πρέπει να εκλέγεται από το συνέδριο, το οποίο μπορεί να αναιρεί και τις αποφάσεις της Ολομέλειας της Επιτροπής. Το καταστατικό του κόμματος είναι το σύνταγμα των μελών του και γι' αυτό αποτελεί άλλο ένα στοιχείο του ηθικού πλεονεκτήματος της Αριστεράς. Το σχέδιο κανονισμού λειτουργίας και πειθαρχικής διαδικασίας, που σας στέλνω, μπορεί να μπει είτε σαν επί μέρους κεφάλαιο του καταστατικού είτε ως παράρτημα. Πρέπει όμως να είναι απόφαση συνεδρίου.
*Ο Φώτης Σαραντόπουλος είναι συνταξιούχος Ειρηνοδίκης, πρώην μέλος του Δ.Σ. της ΕΔΕ. Μέλος της Ο.Μ. Βραχνέικων Πατρών.
