Δυο ηγεμονικές παρουσίες, δυο διαφορετικές γραμμές αναδείχθηκαν από το τηλεοπτικό debate που έγινε το βράδυ της Πέμπτης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μεταξύ των πέντε υποψηφίων για την προεδρία της Κομισιόν.
Η γραμμή μιας άλλης Ευρώπης, χωρίς καταστροφικές πολιτικές λιτότητας και με περισσότερη δημοκρατία, όπως την οραματίζεται η Αριστερά και την εξέφρασε ο υποψήφιός της Αλέξης Τσίπρας, και η γραμμή της ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών αγορών, ως μοναδική λύση στην κρίση, όπως την οραματίζονται οι Φιλελεύθεροι και την εξέφρασε ο υποψήφιός τους Γκι Φερχόφστατ.
Οι υποψήφιοι των δύο κυρίαρχων πολιτικών ομάδων, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ της Ευρωδεξιάς και ο Μάρτιν Σουλτς των Ευρωσοσιαλιστών ήταν εντυπωσιακά άχρωμοι στην ακροβασία τους μεταξύ της υπεράσπισης του status quo στην Ευρώπη -δημοσιονομική πειθαρχία uber alles- και της υπόσχεσης ότι θα νοιαστούν για την ανάπτυξη, με μικρές αλλαγές στη σημερινή συνταγή.
Όσο για την υποψήφια των Ευρωπρασίνων, τη Σκα Κέλερ, μόνο η θετική αύρα που απέπνεε κατάφερε να κρύψει την έλλειψη στρατηγικής για την έξοδο από την ευρωκρίση.
Η... Eurovision των ευρωεκλογών, όπως χαρακτηρίστηκε το κορυφαίο τηλεοπτικό debate, είχε ενδιαφέρον, παρά τον «κορσέ» των μετρημένων δευτερολέπτων που είχε κάθε υποψήφιος για να απαντήσει, διότι δεν θύμιζε τους συνήθεις παράλληλους μονολόγους. Ο Ευρωπαίος τηλεθεατής που έκανε τον κόπο να στηθεί μπροστά στην οθόνη είχε τη δυνατότητα να καταλάβει τι πρεσβεύει η κάθε πολιτική οικογένεια για τα μείζονα προβλήματα της Ευρώπης.
Δημοσιονομικός κορσές ή λιτότητα;
Στο πρώτο μέρος της συζήτησης, που ήταν αφιερωμένο στην οικονομία και στο καυτό πρόβλημα της ανεργίας, κυρίως των νέων, Γιούνκερ και Φερχόφστατ υπερασπίστηκαν σθεναρά τη δημοσιονομική πειθαρχία, ο πρώτος υποστηρίζοντας ότι «μέσω της εξυγίανσης της οικονομίας και της κινητικότητας θα προκύψουν νέες θέσεις εργασίας» κι ο δεύτερος ότι τη λύση -«το άλμα στην ανάπτυξη»- θα τη δώσει η ενιαία αγορά στους τομείς όπου σήμερα δεν υπάρχει (κεφαλαιαγορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, ψηφιακή αγορά).
Σε εντελώς άλλο μήκος κύματος, ο Τσίπρας είπε ότι, εάν συνεχιστούν οι καταστροφικές πολιτικές της λιτότητας, δεν λύνεται το πρόβλημα της ανεργίας. «Η Ε.Ε., που έδωσε 1,5 τρισ. για τις τράπεζες και δίνει 6 δισ. για τους νέους ανέργους, πρέπει τώρα να πάρει γενναίες αποφάσεις και να προχωρήσει σε ένα ευρωπαϊκό new deal».
Για την Κέλερ η λύση είναι η πράσινη οικονομία και οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην παιδεία και την υγεία. Για τον Σουλτς πάλι η λύση είναι να δοθούν πιστώσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας -με επιδότηση επιτοκίων σ' αυτές που προσλαμβάνουν νέους.
Στην ατάκα του Φερχόφστατ ότι όλοι οι άλλοι προτείνουν παλιές συνταγές, είτε αυτές που εφαρμόζει σήμερα η Ε.Ε. -νεοφιλελεύθερες πάντως δεν τις είπε- είτε τις σοσιαλιστικές της Αριστεράς, ο Τσίπρας βγήκε στην αντεπίθεση και του ανταπέδωσε την κατηγορία λέγοντας ότι ακριβώς η απορρύθμιση των αγορών ήταν αυτή που οδηγεί σε κρίσεις, από αυτή του 1929 μέχρι τη χρηματοπιστωτική φούσκα που έσκασε το 2008. «Αν θέλουμε να βγούμε από την κρίση, θα πρέπει να επενδύσουμε στην κοινωνική ανάπτυξη, να πάμε σε μία ευρωπαϊκή διάσκεψη για το χρέος και να βρούμε μία λύση ανάλογη με αυτή της Γερμανίας το 1953» είπε.
Για τον Σουλτς, πάντως, «ο συνδυασμός της δημοσιονομικής πειθαρχίας -που είναι απαραίτητος και αναπόφευκτος- και η στρατηγική της ανάπτυξης είναι καλύτερος» και θα έπρεπε να συνοδευτεί με την καταπολέμηση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής.
Ο Γιούνκερ του θύμισε ότι και οι δικοί του χειρίστηκαν την κρίση, οπότε ας μην κάνει σαν να ανακαλύπτει σήμερα τα προβλήματα. Κι επανέλαβε ότι «όποιος θέλει επενδύσεις και απασχόληση θα πρέπει να βάλει σε τάξη τα οικονομικά του».
Τραπεζική ένωση κι έξοδος από το ευρώ
Εδώ το τρίο των «κυβερνητικών», Σουλτς, Γιούνκερ και Φερχόφστατ, χαρακτήρισαν από «πρώτο βήμα» έως «μείζον επίτευγμα» την τραπεζική ένωση, επειδή θεωρητικά στο μέλλον δεν θα πληρώνουν οι φορολογούμενοι τις χρεοκοπίες των τραπεζών. Ο Τσίπρας δεν συμμερίστηκε τον ενθουσιασμό τους. «Έχω μείνει άναυδος με τα bail-in προγράμματα. Μετά τα δισ. που φορτώσαμε στους φορολογούμενους, η νέα λογική είναι να φορτώσουμε δισ. στους καταθέτες. Νομίζω ότι είναι καταστροφική λογική. Η δική μας πρόταση είναι να πάμε σε μία συνολική λύση ελάφρυνσης του χρέους» είπε.
Πάντως, ο Φερχόφστατ έσπευσε να θυμίσει ότι στην Ελλάδα αυτό που προκάλεσε την κρίση δεν ήταν οι τράπεζες, όπως στην Ιρλανδία, «ήταν οι κακές πολιτικές που ακολούθησαν ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ., κ. Τσίπρα». Κι ο Γιούνκερ άδραξε την ευκαιρία να εκφράσει την αγάπη του για την Ελλάδα λέγοντας ότι «επί σειρά ετών, νυχθημερόν εργαζόμουν για να μην υποχρεωθεί η Ελλάδα να αποχωρήσει από την Ευρώπη. Γιατί αγαπώ την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό. Δέχτηκα πολλές κατηγορίες, αλλά δεν θα δεχτώ ποτέ ότι δεν σταθήκαμε αλληλέγγυοι στην Ελλάδα. Κάναμε ό,τι ήταν δυνατόν για να μείνει η Ελλάδα στην Ευρωζώνη, όπου είναι η θέση της».
Ο σαφέστερος ενάντια σε κάθε έξοδο από την Ευρωζώνη ήταν ο Φερχόφστατ, που θέλησε, όπως είπε, να πει την αλήθεια, κυρίως στους Νότιους: «Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό αν γυρίσουμε στη δραχμή, την πεσέτα, τη λιρέτα; Ο απλός πολίτης, ο συνταξιούχος, θα χάνουν την αγοραστική τους δύναμη και κομμάτι των αποταμιεύσεών τους».
Η σιωπή για τις Κάννες
Στο ερώτημα γιατί οι Ευρωπαίοι δεν ψηφίζουν στις ευρωεκλογές -στις προηγούμενες η συμμετοχή ήταν 43%- Κέλερ, Σουλτς και Γιούνκερ είπαν το... κλασικό, ότι «νιώθουν πως δεν μπορούν να αλλάξουν κάτι με την ψήφο τους, αλλά αυτό τώρα αλλάζει», ο Φερχόφστατ κατηγόρησε τις κυβερνήσεις ότι φορτώνουν όλες τις ευθύνες στην Κομισιόν για να μην τις χρεωθούν και ο Τσίπρας έθεσε ζήτημα ελλείμματος δημοκρατίας κι έφερε ως παράδειγμα τις πρόσφατες αποκαλύψεις για τις πιέσεις που δέχτηκαν Ελλάδα και Ιταλία να φορτωθούν τεχνοκράτες τραπεζίτες για πρωθυπουργούς.
Το debate ήταν έτσι δομημένο, ώστε να μπορεί ο κάθε υποψήφιος να απαντήσει στον άλλο, εάν το ήθελε. Βουερή ήταν όμως η σιωπή του Γιούνκερ, όταν δις ερωτήθηκε από τον Τσίπρα πώς σχολιάζει τα όσα έγιναν στις Κάννες τον Οκτώβριο του 2011. Όπως δεν απάντησε ο Σουλτς στην παρατήρηση του Τσίπρα ότι «δεν θα με παρεξενέψει εάν κάποιοι, όπως η κυρία Μέρκελ, σκέφτονται φωναχτά καταστροφικές επιλογές για την Ευρώπη». Όπως δεν απάντησε κανείς τους στο ερώτημα που εξ αρχής έθεσε ο Τσίπρας, εάν πιστεύουν ότι το πρόγραμμα για την Ελλάδα είναι «ιστορία επιτυχίας ή η ιστορία μιας τραγωδίας που δεν πρέπει να επαναληφθεί»
Για την κρίση της Ουκρανίας
Γιούνκερ και Κέλερ είπαν ότι η Ευρώπη πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για ειρηνική λύση. Ο Γιούνκερ και πολύ περισσότερο ο Φερχόφστατ έβγαλαν από τη φαρέτρα τους το όπλο των κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας -επιμένοντας ωστόσο ότι πρέπει να συνεχιστεί ο διάλογος με τη Μόσχα. Για διάλογο μίλησε και ο Τσίπρας στο πλαίσιο του ΟΑΣΕ, χωρίς απειλές και χωρίς κυρώσεις και χωρίς να ξεχάσει την ύπαρξη νεοναζί στην κυβέρνηση του Κιέβου -«να μην αναγνωρίσουμε τέτοια κυβέρνηση».
Εμπρός για νόμιμη μετανάστευση
Παρά τα όσα λένε τα αδελφά τους κόμματα στα περισσότερα κράτη μέλη, υπέρ μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για νόμιμη μετανάστευση τάχθηκαν όλοι, ακόμη και ο Γιούνκερ της Ευρωδεξιάς. Πιο συγκεκριμένος έγινε ο Τσίπρας ζητώντας τη μεταρρύθμιση του «Δουβλίνου ΙΙ», ενώ αυτοκριτικός ήταν ο Σουλτς παραδεχόμενος ότι, "και η Γερμανία φταίει για τα όσα συμβαίνουν στη Μεσόγειο», το «απέραντο νεκροταφείο» κατά τον Τσίπρα.
Τέλος, λίγα δευτερόλεπτα είχε ο καθένας για να απαντήσει στο ερώτημα «γιατί να με ψηφίσετε». Για τον Τσίπρα η απάντηση ήταν «ενίσχυση της δημοκρατίας και της συμμετοχής, εκδίωξη της τρόικας από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και διάσκεψη για το χρέος». Για την Κέλερ ήταν «για να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή, για να ενισχύσουμε την απασχόληση και την κοινωνική προστασία». Για τον Φερχόφστατ η απάντηση ήταν «επειδή η Ευρώπη χρειάζεται ηγεσία και όραμα». Για τον Γιούνκερ «για μια Ευρώπη της φρόνησης, χωρίς διχασμούς μεταξύ Βορρά και Νότου, παλιών και νέων μελών». Και για τον Σουλτς «επειδή στον σκελετό του κοινού μας σπιτιού θα βάλω πόρτες και παράθυρα».
