* Επειδή είσαι διευθυντής του Ινστιτούτου Ν. Πουλαντζάς ας μιλήσουμε λίγο ιδεολογικά. Τι είναι επιτέλους ο ΣΥΡΙΖΑ: Ένα ευρωσκεπτικιστικό / αντιευρωπαϊκό κόμμα, όπως το κατηγορεί η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, ή ένα κόμμα του ευρωμονόδρομου, όπως ισχυρίζονται το ΚΚΕ και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ;
Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι, αφού δεν μπορεί να συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα, η μία από τις δύο πλευρές ψεύδεται. Είμαι περισσότερο επιεικής. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι και οι δύο υιοθετούν τον κυρίαρχο λόγο περί ενός και μόνου υπαρκτού ευρωπαϊσμού, τον οποίο ή υιοθετείς, ή απορρίπτεις. Την Ευρωπαϊκή Ένωση ή την παίρνεις όπως είναι, ή φεύγεις από αυτήν, με τη θέλησή σου ή με κλωτσιές. Τρίτος δρόμος δεν υπάρχει. Αν κάτι σας θυμίζει αυτό, σωστά σας το θυμίζει. Κατά τη γνώμη μου, η «σύγχυση» αρχίζει με τη νεοφιλελεύθερη τομή που επέφεραν στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης που έγινε με η συνθήκη της Ενιαίας Πράξης του 1986 και -κυρίως- με τη συνθήκη του Μάαστριχτ του 1992, που δημιούργησε την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ΟΝΕ. Από τότε εμφανίστηκε ο όρος ευρωσκεπτικισμός (για πρώτη φορά γράφτηκε στη γνωστή, συντηρητική, βρετανική εφημερίδα Times, τον Νοέμβριο του 1985), ο οποίος ταυτίστηκε με τον αντιευρωπαϊσμό. Έκτοτε, οι υποστηρικτές του νεοφιλελεύθερου υπαρκτού ευρωπαϊσμού -δεξιοί, κεντροδεξιοί και σοσιαλδημοκράτες-, σε συνεργασία με τα κυρίαρχα μίντια, τσουβαλιάζουν στο ευρωσκεπτικιστικό στρατόπεδο τις πιο ετερόκλιτες δυνάμεις πολιτικές: Τα ακροδεξιά κόμματα Εθνικό Μέτωπο (Γαλλία) και Κόμμα για την Ελευθερία (Ολλανδία), το ναζιστικά κόμματα Γιόμπικ (Ουγγαρία) και Χρυσή Αυγή (Ελλάδα), το Κίνημα των Πέντε Αστέρων του Γκρίλο και τη Δραχμή του Κατσανέβα, το ΚΚΕ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ, αλλά και -ανάλογα με τις ανάγκες της προπαγάνδας- τον ΣΥΡΙΖΑ και το Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς.
* Μου είπες τι λένε οι άλλοι για τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά όχι τι νομίζεις εσύ γι' αυτόν, πού τον κατατάσσεις.
Αν υποτιμούσα την ιδεολογική ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού -κάτι που δεν κάνω- θα έλεγα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα ήπιο ευρωσκεπτικιστικό κόμμα. Υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές πολιτικών επιστημόνων που προσδιόριζαν έτσι ακόμα και το Συνασπισμό, μετά τη λευκή ψήφο του στη Συνθήκη του Άμστερνταμ. Έκτοτε, όσο κι αν το ΚΚΕ το ξεχνά λόγω ασθενούς μνήμης, ο ΣΥΝ και οι άλλες δυνάμεις που σήμερα συνιστούν τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν αντίθετες σε όλες τις ευρωπαϊκές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένου του ευρωσυντάγματος. Θα μπορούσα, επίσης, να εντάξω το κόμμα μου στις δυνάμεις του κριτικού ευρωπαϊσμού, αν αυτές δεν συνδέονταν πάντα με την υποστήριξη στην πράξη όλων των φάσεων της διαδικασίας ολοκλήρωσης, ακόμα και εκείνων που αφήνουν πίσω τους κοινωνικά συντρίμμια. Άρα, για να συνεννοηθούμε χωρίς παρεξηγήσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ αμφισβητεί έμπρακτα τον υπαρκτό ευρωπαϊσμό χωρίς να είναι μια αντιευρωπαϊκή πολιτική δύναμη. Ως αριστερό, ριζοσπαστικό κόμμα που έχει στρατηγικό στόχο τον κοινωνικό μετασχηματισμό, δεν θεωρεί ότι αυτός μπορεί να είναι βιώσιμος αν η «μόλυνση» της ριζικής αλλαγής σε μια ευρωπαϊκή χώρα δεν μεταδοθεί και σε άλλες.
*Καλά όλα αυτά. Τελικά, όμως, αν γίνετε κυβέρνηση, τι θα κάνετε; Θα βγάλετε την Ελλάδα από την ΟΝΕ και την Ε.Ε. όπως λέει η Ν.Δ. ή θα συμβιβαστείτε με τα Μνημόνια, όπως σας καταγγέλλει το ΚΚΕ;
Πρόκειται για ένα μανιχαϊστικό δίλημμα που μας επαναφέρει στο βασίλειο του υπαρκτού ευρωπαϊσμού. Τόσο για την κυβέρνηση όσο και για το ΚΚΕ, η απάντηση δεν έχει σημασία, αφού προσκρούει στην αντικειμενική και αμετάβλητη πραγματικότητα. Θα σας απαντήσω επαναλαμβάνοντας τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ. Αν η προβλεπόμενη μεγάλη νίκη στις ευρωεκλογές μάς φέρει στην κυβέρνηση, θα συμπεριφερθούμε ως μια μεγάλη, ριζοσπαστική και ήρεμη δύναμη. Έχουμε ήδη πει ότι, αφού καταργήσουμε το Μνημόνιο, θα αρχίσουμε τη διαπραγμάτευση με τους δανειστές για το ζήτημα του χρέους το οποίο, όπως όλοι πια αναγνωρίζουν, δεν είναι βιώσιμο. Οι θέσεις μας είναι γνωστές, όπως γνωστή είναι και η επιλογή μας να λυθεί το θέμα μέσα στην Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, από όπου δεν μπορεί να μας διώξει κανείς. Θα συνομιλήσουμε, λοιπόν, με τους εταίρους μας, χωρίς να έχουμε λυμένο το ζωνάρι μας για καυγά, αλλά με αποφασιστικότητα. Με τη στήριξη του ελληνικού λαού, τη συμπαράσταση των φίλων μας και την ανοχή των ρεαλιστών αντιπάλων μας στην Ευρώπη, θα επιδιώξουμε την καλύτερη δυνατή λύση, έτσι ώστε να σταματήσουμε την ανθρωπιστική καταστροφή. Αυτή είναι η δική μας κόκκινη γραμμή.
