Ολομέτωπη επίθεση κατά της κυβέρνησης από βήματος Ολομέλειας εξαπέλυσε το μεσημέρι της Τρίτης 28.7.26 η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Ρένα Δούρου, επισημαίνοντας ότι το νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού αποτελεί ακόμη έναν κρίκο στην αλυσίδα της συστηματικής εμπορευματοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της μετατροπής του Πολιτισμού από δημόσιο αγαθό σε πεδίο εξυπηρέτησης ιδιωτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η Ρένα Δούρου συνέδεσε τη συζήτηση του νομοσχεδίου με το ευρύτερο πολιτικό κλίμα, κάνοντας λόγο για μια κυβέρνηση που βρίσκεται βυθισμένη «στον βούρκο της διαφθοράς», επικαλούμενη τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη σκανδαλώδη υπόθεση Novartis (η οποία επανέρχεται στην επικαιρότητα), τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης», τα Τέμπη, τον αμαρτωλό ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υποκλοπές.
Σημείωσε ότι η Νέα Δημοκρατία κυβερνά υπό το βάρος αλλεπάλληλων σκανδάλων και ότι, ακόμη και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, επιλέγει να φέρνει κρίσιμα νομοσχέδια με διαδικασίες fast track, απαξιώνοντας το Κοινοβούλιο.
Η καταστροφέας του Πολιτισμού Μενδώνη
Στρέφοντας τα πυρά της στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, η Ρ. Δούρου χαρακτήρισε την επταετή θητεία της ως περίοδο αλαζονείας, θεσμικής απαξίωσης και διαρκών επιλογών που, όπως είπε, προσέβαλαν την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.
Υπενθύμισε μια σειρά κυβερνητικών αποφάσεων που σημάδεψαν αρνητικά τον χώρο του πολιτισμού:
Το τσιμέντωμα της Ακρόπολης που, πέραν των άλλων ρεζίλεψε διεθνώς τη χώρα μας, με δημοσιεύματα σε έντυπα όπως το Economist,
- την καταστροφή των αρχαιοτήτων της Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη παρά τη διεθνή κατακραυγή,
- το ξέπλυμα της αρχαιοκαπηλίας των 161 κυκλαδικών αρχαιοτήτων της συλλογής Στερν με τις δικές σας ψήφους κυρίες και κύριοι της πλειοψηφίας,
- τον «δανεισμό» των γλυπτών του Παρθενώνα,
- τα 5 εμβληματικά μουσεία της χώρας που μετατράπηκαν σε ΝΠΔΔ με απευθείας διορισμένους από την κυβέρνηση διευθυντές,
- τις εξαγωγές αρχαιοτήτων για μισό αιώνα
- την πλήρη απαξίωση και υποβάθμιση των καλλιτεχνικών σπουδών,
και «πολλές πολλές ακόμη αχαρακτήριστες αποφάσεις» από «μια κυβέρνηση που μισεί τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του. Γιατί η αληθινή τέχνη, ο πολιτισμός, στέκεται πάντα κριτικά προς κάθε μορφή εξουσίας».
Επισήμανε ότι όλες αυτές οι επιλογές υπηρετούν ένα ενιαίο σχέδιο «πλιάτσικου» της δημόσιας πολιτιστικής περιουσίας.
Η πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υπογράμμισε ότι η θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στις δύο πολιτικές αντιλήψεις αφορά τον ίδιο τον ορισμό του πολιτισμού. Όπως ανέφερε, για την Αριστερά ο πολιτισμός αποτελεί δημόσιο αγαθό, φορέα μνήμης, δημοκρατίας, παιδείας και κοινωνικής συνοχής, ενώ από τη Νέα Δημοκρατία αντιμετωπίζεται ως οικονομικό προϊόν και εργαλείο αγοραίας εκμετάλλευσης.
Αντέτεινε ότι η ανάπτυξη οφείλει να υπηρετεί τον πολιτισμό και όχι ο πολιτισμός να υποτάσσεται στις ανάγκες της αγοράς, επισημαίνοντας πως η κυβέρνηση βλέπει «ισολογισμούς και εταιρικά σχήματα», ενώ η κοινωνία αναγνωρίζει στον πολιτισμό την ιστορική και δημιουργική του διάσταση.
«Ο πολιτιστικός πλούτος της Ελλάδας δεν ανήκει ούτε σε μια κυβέρνηση ούτε σε μια Ανώνυμη Εταιρεία»
Η Ρένα Δούρου αποδόμησε την επιχειρηματολογία της κυβέρνησης η οποία παρουσιάζει το σχέδιο νόμου ως «πρόοδο».
Ενώ, στην παγματικότητα συνεπάγεται:
- λιγότερη λογοδοσία,
- λιγότερη διαφάνεια,
- περισσότερες απευθείας αναθέσεις,
- περισσότερες συμπράξεις με ιδιώτες,
- περισσότερη εμπορευματοποίηση.
Όπως είπε αναλυτικά η πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ:
«Να σας προλάβω. Θα μας πείτε:
- δεν θέλετε περισσότερους επισκέπτες,
- περισσότερες διεθνείς συνεργασίες,
- περισσότερες επενδύσεις,
- περισσότερες ευκαιρίες για τους ανθρώπους του πολιτισμού;
Προφανώς και θέλουμε.
Πιστεύουμε όμως ότι υπάρχει μια αδιαπραγμάτευτη αρχή: η ανάπτυξη οφείλει να υπηρετεί τον πολιτισμό και όχι ο πολιτισμός να υποτάσσεται στην αγορά.
Γιατί τελικά όλα κρίνονται από την οπτική με την οποία κοιτάζει κανείς τον πολιτισμό.
Εσείς βλέπετε ισολογισμούς και εταιρικά σχήματα.
Εμείς βλέπουμε την Ειρήνη Παπά και τον Ελύτη.
Τη Μελίνα και τον Ρίτσο.
Τον Λάνθιμο, τον Τερζόπουλο και όλους τους νέους Έλληνες δημιουργούς που συνεχίζουν να κάνουν την Ελλάδα σημείο αναφοράς στον κόσμο.
Δυστυχώς η επταετία που ολοκληρώνεται στην πολιτιστική διακυβέρνηση αφήνει ένα βαρύ αποτύπωμα που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί:
- ελλείμματα διαφάνειας όπως το πρόσφατο κύκλωμα διαφθοράς στις πολεοδομίες,
- θεσμικές σκιές με την πολύχρονη υπόθεση του Ταμείου Αλληλοβοήθειας που δεν θα διαλευκάνετε ποτέ για λόγους που ξέρουμε καλά,
- εξαιρετικά χαμηλές μισθώσεις δημόσιων ακινήτων στο Κτήμα Τατοϊου και σε άλλους χώρους πολιτισμού,
- καθυστερήσεις απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής όπως το κλειστό Ακροπόλ, στην καρδιά της Αθήνας, και τόσα άλλα.
Πίσω από κάθε έργο, πίσω από κάθε νομοθέτημα, πίσω από κάθε επιλογή, αποκαλύφθηκε η ίδια αντίληψη: ότι η πολιτιστική κληρονομιά αντιμετωπίζεται ολοένα και λιγότερο ως δημόσιο αγαθό και ολοένα περισσότερο ως αντικείμενο εταιρικής διαχείρισης με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα.
Το είδαμε στον Παρθενώνα με εταιρεία αθλητικών υποδημάτων να διαφημίζεται με drones ή οίκο μόδας να τον επιλέγει για πασαρέλα κι εμείς να κρινόμαστε που αρνούμαστε.
Το είδαμε και στο Δεσποτικό, όπου ένας αρχαιολογικός χώρος χρησιμοποιήθηκε κρυφίως για ιδιωτικό πρωθυπουργικό δείπνο.
Το είδαμε στο Επταπύργιο, όπου ένας τόπος φυλακής, βασανισμού και εκτέλεσης αντιμετωπίζεται ως χώρος δεξιώσεων.
Και το βλέπουμε σήμερα στη Γυάρο. Η δημόσια προειδοποίηση της Ελληνικής Εταιρείας Περιβαλλοντος και Τουρισμου και της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ για τη Γυάρο είναι μια κραυγή αγωνίας για έναν τόπο εξορίας και μαρτυρίου που κινδυνεύει να χάσει τον χαρακτήρα του ως τόπος ιστορικής μνήμης και να μετατραπεί σε μια ακόμη έκταση προς «αξιοποίηση».
Όλες οι παραπάνω περιπτώσεις οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα.
Εσείς βλέπετε τον πολιτισμό πρωτίστως ως ένα περιουσιακό στοιχείο με αγοραίους όρους που πρέπει να εκμεταλλεύονται ελεγχόμενες εταιρείες ενώ
εμείς τον βλέπουμε ως αξιοποιήσιμο δημόσιο αγαθό που μπορεί να παράγει πλούτο, αλλά ο πλούτος αυτός να επιστρέφει στην κοινωνία.
Κάθε ευρώ που παράγει ο ελληνικός πολιτισμός πρέπει να επιστρέφει στον ελληνικό πολιτισμό.
Στους ανθρώπους που υπηρετούν τον πολιτισμό.
Στις τοπικές κοινωνίες, που καλούνται να προστατεύσουν και να αναδείξουν μια πολιτιστική κληρονομιά την οποία η κυβέρνηση εκμαυλίζει
Γιατί ο πολιτιστικός πλούτος της Ελλάδας δεν ανήκει ούτε σε μια κυβέρνηση ούτε σε μια Ανώνυμη Εταιρεία».
Δεν δίνουμε λευκή επιταγή στην αγοραία διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Η Ρένα Δούρου άσκησε ιδιαίτερη κριτική στη δημιουργία της νέας ανώνυμης εταιρείας Hellenic Heritage Organisation Α.Ε., υποστηρίζοντας ότι συγκροτείται ένας μηχανισμός διαχείρισης εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ χωρίς σαφή οικονομικά όρια, χωρίς ανώτατο πλαφόν χρηματοδότησης, χωρίς κοστολόγηση και χωρίς ουσιαστικές θεσμικές εγγυήσεις.
Κατηγόρησε την κυβέρνηση Μητσοτάκη ότι ζητά από τη Βουλή να εγκρίνει μια «λευκή επιταγή» για τη διαχείριση του δημόσιου πολιτιστικού πλούτου, μέσω διορισμένων διοικήσεων και πελατειακών μηχανισμών.
Τόνισε ότι το σχέδιο νόμου της Λ. Μενδώνη αγνοεί πλήρως τους ίδιους τους ανθρώπους του πολιτισμού. Επισήμανε ότι στις δεκάδες διατάξεις για νέους οργανισμούς, εταιρικά σχήματα και διοικήσεις δεν υπάρχει ολοκληρωμένη πολιτική για τους καλλιτέχνες, τους δημιουργούς, τους αρχαιολόγους, τους συντηρητές, τους ερευνητές και συνολικά τους ανθρώπους που παράγουν πολιτισμό. Αντίθετα, όπως είπε, το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει τον πολιτισμό σαν να παράγεται αποκλειστικά από διοικητικούς μηχανισμούς και όχι από τους δημιουργούς του.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις προκλήσεις που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη, καταλογίζοντας στην κυβέρνηση πλήρη απουσία στρατηγικής για την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και της καλλιτεχνικής εργασίας. Υποστήριξε ότι η ΑΙ αποτελεί το μεγαλύτερο πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα της εποχής, καθώς συγκρούονται δύο διαφορετικές αντιλήψεις: από τη μία η κοινωνική αξιοποίησή της προς όφελος των πολιτών και από την άλλη η χρήση της ως εργαλείου συγκέντρωσης ισχύος και κερδοφορίας.
Παράλληλα επέκρινε το γεγονός ότι το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει καμία ουσιαστική πρόβλεψη για την προστασία των μνημείων από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, παρά το γεγονός ότι σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωποι με μεγάλους κινδύνους. Αντί, όπως είπε, να ιδρύονται νέες ανώνυμες εταιρείες, θα έπρεπε να ενισχύεται η ανθεκτικότητα των μνημείων και των υπηρεσιών που τα προστατεύουν.
Κλείνοντας, η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υποστήριξε ότι η σύγκρουση αφορά δύο εκ διαμέτρου αντίθετες αντιλήψεις για τον πολιτισμό. Από τη μία, όπως είπε, η κυβερνητική πολιτική αντιμετωπίζει την πολιτιστική κληρονομιά ως οικονομικό κεφάλαιο προς εκμετάλλευση μέσω εταιρικών σχημάτων και απευθείας αναθέσεων. Από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υπερασπίζεται τον πολιτισμό ως δημόσιο αγαθό, συλλογική μνήμη και βασικό στοιχείο της δημοκρατίας και της κοινωνικής προόδου.
Ξεκαθάρισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ καταψηφίζει το νομοσχέδιο που υπηρετεί τις αξίες της ιδιωτικοποίησης, της εμπορευματοποίησης και της αδιαφάνειας, αντί της προστασίας και της ενίσχυσης του δημόσιου χαρακτήρα του πολιτισμού.
«Γιατί τα νομοσχέδια κρίνονται από τις αξίες που υπηρετούν.
Καμία κυβέρνηση δεν κληρονόμησε τον Παρθενώνα.
Καμία κυβέρνηση δεν είναι ιδιοκτήτης της Βεργίνας.
Καμία κυβέρνηση δεν είναι ιδιοκτήτης της Γυάρου.
Μνημεία και αρχαιότητες δεν θα καταστούν κεφάλαιο μιας Α.Ε. Όπως είπε και η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά του Μαξίμου Α.Ε.
Είναι περιουσία του ελληνικού λαού.
Και η περιουσία του ελληνικού λαού δεν μπορεί να διοικείται με λευκές επιταγές», διεμήνυσε η Ρένα Δούρου.
