Το ζήτημα της συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων βρίσκεται στο επίκεντρο των πολιτικών και κοινωνικών συζητήσεων. Επιδιώκοντας να ανοίξει αυτόν τον διάλογο, η ΑΥΓΗ της Κυριακής έθεσε ένα κοινό ερώτημα σε τέσσερα στελέχη των τριών βασικών κοινοβουλευτικών κομμάτων του χώρου, του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, της Νέας Αριστεράς και σε ένα του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα: «Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να διατηρεί ένα δημοσκοπικό προβάδισμα, χάνοντας όμως από τον “Κανέναν”, και με 7 στους 10 πολίτες να αποδοκιμάζουν τη κυβερνητική πολιτική. Σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο, πώς θεωρείτε ότι πρέπει να κινηθούν οι προοδευτικές δυνάμεις για να ανταποκριθούν στο κοινωνικό αίτημα για κυβερνητική αλλαγή;».
Λάμπρος Αθ. Τσουκνίδας
Κώστας Σκανδαλίδης
Κάθε πραγματική προοδευτική δύναμη να συμμετάσχει και να συζητήσει μαζί μας
Στο πλαίσιο της υπεύθυνης προοδευτικής και δημοκρατικής πρότασης και της δυναμικής και ριζοσπαστικής κοινωνικής αλλαγής οφείλουν να κινηθούν οι πραγματικά προοδευτικές δυνάμεις και σταδιακά να συγκλίνουν
Κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει την πραγματικότητα. Η κατάσταση στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο που εκτείνεται από το δημοκρατικό και εκσυγχρονιστικό Κέντρο μέχρι τη δημοκρατική Αριστερά εμφανίζεται ρευστή και μοιάζει με κινούμενη άμμο. Η επιλογή του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής για αυτόνομη πορεία εκτός από μια πάγια στρατηγική που το συνοδεύει σε ολόκληρη τη διαδρομή του είναι και μια αυτονόητη κατεύθυνση στη συγκεκριμένη ιστορική φάση που υπαγορεύεται και από τη συγκυρία.
Το Κίνημα σε μια τεράστια κρίση της πολιτικής αντιπροσώπευσης παραμένει ένα θεσμικό κόμμα με οργανωμένες δυνάμεις σε διάταξη και πολυάριθμα στελέχη σε δράση. Ένας χώρος με ανεξάντλητη πηγή παραγωγής στελεχών ιδιαίτερα της νέας γενιάς. Με έναν σαφή και προωθημένο προγραμματικό λόγο. Και με παρουσία και επιρροή στη Βουλή, στην Αυτοδιοίκηση και στους μαζικούς χώρους δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με τις δημοσκοπικές καταγραφές του. Η αυτόνομη πορεία δεν εμποδίζει τη σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων σε στρατηγικές επιλογές. Την προγραμματική συζήτηση πάνω σε βασικές κατευθύνσεις και προτάσεις. Την κοινή δράση στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς και στους κοινωνικούς χώρους. Την αντιπαράθεση, κυρίως, στο μοντέλο διακυβέρνησης της χώρας από τη Ν.Δ. και το δήθεν επιτελικό της κράτος. Με σαφή διαχωρισμό από τη νεο-δεξιά άσκηση εξουσίας και την προβολή ενός νέου προτύπου που προϋποθέτει τη δημοκρατική ανατροπή και όχι την απλή εναλλαγή. Με απαρέγκλιτη προϋπόθεση την άρνηση της υποταγής και σε κάθε είδους λαϊκισμό που συσκοτίζει και υποβαθμίζει προθέσεις και προτάσεις. Αλλά και την καθολική τους άρνηση να υποταχθούν στο μονότονα επαναλαμβανόμενο καθημερινά από τα φερέφωνα της κυβέρνησης δίλημμα «συστημικό ή αντισυστημικό». Ή είσαι υπεύθυνος και αποδέχεσαι τους κανόνες και τη στρατηγική της νεο-Δεξιάς ή είσαι ανεύθυνος και τους αντιστρατεύεσαι, οπότε γίνεσαι εχθρός της πολιτικής ορθότητας και σταθερότητας.
Η κοινωνική αλλαγή προϋποθέτει ριζικές αλλαγές σε όλους τους τομείς που αφορούν τη διοίκηση, τη δημοκρατία, τους θεσμούς, το κοινωνικό κράτος, το Κράτος Δικαίου. Και ταυτόχρονα προϋποθέτει την υπεύθυνη διακυβέρνηση που δίνει νέες ρεαλιστικές και σύγχρονες απαντήσεις στα αδιέξοδα που βιώνουν τόσο η χώρα όσο και η ζωή των πολιτών της. Σε αυτό το πλαίσιο της υπεύθυνης προοδευτικής και δημοκρατικής πρότασης και της δυναμικής και ριζοσπαστικής κοινωνικής αλλαγής οφείλουν να κινηθούν οι πραγματικά προοδευτικές δυνάμεις και σταδιακά να συγκλίνουν. Έτσι ώστε η λαϊκή ετυμηγορία να καθορίσει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την ανάδειξη μιας πραγματικά προοδευτικής κυβέρνησης με στρατηγική και ορίζοντα.
Το ΠΑΣΟΚ τις προηγούμενες δεκαετίες κατηγορήθηκε, και ίσως όχι άδικα, για ηγεμονικές τάσεις. Σήμερα είμαστε σε μια νέα και ανατρεπτική εποχή. Η χώρα χρειάζεται νέο αφήγημα και εθνικούς στόχους που υπαγορεύουν οι ραγδαίες ανακατατάξεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Χρειάζεται σταθερή επιμονή ώστε η Ευρώπη να αναχθεί σε παγκόσμιο πόλο. Χρειάζονται η δημοκρατία και η πολιτική αναγεννητική πνοή και το πολιτικό σύστημα ριζικές αλλαγές. Στο Συνέδριό μας θέτουμε ανοιχτά αυτή την ατζέντα και καλούμε κάθε πραγματική προοδευτική δύναμη να συμμετάσχει και να συζητήσει μαζί μας. Έτσι θα ανταποκριθούμε ουσιαστικά στο κοινωνικό αίτημα για κυβερνητική αλλαγή.
* Ο Κώστας Σκανδαλίδης είναι επικεφαλής της Επιτροπής Διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., πρώην υπουργός
Θανάσης Θεοχαρόπουλος
Η ώρα της υπέρβασης: Ενότητα, συστράτευση και ανασύνθεση
Στον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία μιλήσαμε με γενναιότητα από την πρώτη στιγμή για την αναγκαιότητα ενός ενιαίου ψηφοδελτίου και ενός ισχυρού προοδευτικού φορέα. Όσοι συνεχίζουν να αρνούνται έχουν ιστορικές ευθύνες
Η χώρα μας σήμερα διανύει τον έβδομο χρόνο διακυβέρνησης της Ν.Δ. και η κατάσταση γίνεται ολοένα και πιο ανυπόφορη. Το Κράτος Δικαίου πλήττεται συνεχώς και τα σκάνδαλα εμφανίζονται το ένα μετά το άλλο. Έχουμε μια κυβέρνηση της συγκάλυψης και της κοινωνικής αδικίας. Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, διασπάθιση κονδυλίων, αγροτικό, ακρίβεια και αισχροκέρδεια. Αυτή η δυστοπία δεν μπορεί να συνεχιστεί και η ευθύνη όλων μας είναι μεγάλη. Για να αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές ανισότητες, χρειάζεται ξεκάθαρο αριστερό προοδευτικό πρόγραμμα. Η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς, προοδευτικής-συντηρητικής παράταξης είναι απολύτως υπαρκτή. Όποιοι επένδυσαν ή επενδύουν στη συνολική απαξίωση του πολιτικού συστήματος και του κοινοβουλευτισμού αργά ή γρήγορα αντιλαμβάνονται το αδιέξοδο.
Η κοινωνία αποδοκιμάζει την κυβέρνηση, όμως δεν έχει ακόμη πειστεί από εναλλακτική κυβερνητική προοδευτική πρόταση. Σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο η απάντηση των προοδευτικών πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων οφείλει να είναι μία: ενότητα, συστράτευση και ανασύνθεση. Για έναν μεγάλο και ισχυρό προοδευτικό πόλο που θα κερδίσει τη Ν.Δ. στις εκλογές. Δήθεν αντισυστημικές και αντιπολιτικές δυνάμεις με όποιο προσωπείο και αν εμφανίζονται δεν είναι η λύση στα προβλήματα της κοινωνίας.
Στον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία μιλήσαμε με γενναιότητα από την πρώτη στιγμή για την αναγκαιότητα ενός ενιαίου ψηφοδελτίου και ενός ισχυρού προοδευτικού φορέα. Όσοι συνεχίζουν να αρνούνται έχουν ιστορικές ευθύνες.
Η ενότητα και η συστράτευση των προοδευτικών δυνάμεων είναι το πρώτο και αναγκαίο βήμα για την ανασύνθεση και έναν ισχυρό προοδευτικό φορέα. Αυτό δεν θα επιτευχθεί ούτε εντός των κομματικών τειχών αλλά ούτε ερήμην των κομμάτων. Το νέο δεν μπορεί να προέλθει από παρθενογένεση. Ανανέωση και εμπειρία οφείλουν να συνδυαστούν παραγωγικά για την επόμενη μέρα. Λύση δεν είναι σήμερα η επιμονή σε κομματικές περιχαρακώσεις.
Στον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ορισμένοι δώσαμε αγώνα με πολιτικό κόστος για να απαλλαγεί ο χώρος από την απαξίωση του Κασσελάκη. Υποστηρίξαμε εγκαίρως ότι δεν είχε καμία σχέση με την Αριστερά και αντιταχθήκαμε σε απαράδεκτες αναφορές εναντίον του Αλέξη Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ.
Μετά από όλα αυτά που έγιναν, ο χώρος σήμερα δεν αντέχει νέα εσωστρέφεια. Ειδικά εμείς που υπερασπιστήκαμε τις βασικές αρχές και αξίες του χώρου σε μια πολύ δύσκολη συνθήκη οφείλουμε να το γνωρίζουμε σε κάθε βήμα μας. Ταυτοχρόνως, ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά, Κόσμος του Πέτρου Κόκκαλη, ΠΡΑΤΤΩ του Νίκου Κοτζιά μαζί με προσωπικότητες που καταθέτουν δημοσίως προτάσεις υπέρβασης όπως η Λούκα Κατσέλη οφείλουμε να συνεννοηθούμε για έναν ισχυρό προοδευτικό φορέα. Και όποιος αρνηθεί, να αναλάβει την ευθύνη. Σε αυτό το παραπάνω πλαίσιο ο ρόλος του Αλέξη Τσίπρα είναι πολύ σημαντικός αναλόγως και των πρωτοβουλιών που θα επιλέξει να πάρει ο ίδιος το επόμενο διάστημα.
Ο προοδευτικός χώρος οφείλει να δώσει άμεσα στους πολίτες προοπτική πολιτικής αλλαγής. Είναι πλέον θέμα απόφασης. Η ώρα της μεγάλης υπέρβασης έχει φτάσει.
* Ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος είναι μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., πρώην υπουργό
Νάσος Ηλιόπουλος
Ένα νέο «μαζί» να συνδυάζεται με ένα νέο «αλλιώς»
Οποιαδήποτε ενωτική προσπάθεια οφείλει να εμπλέξει μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες τον κόσμο που θέλει να υπηρετήσει την υπόθεση της ανατροπής και να προχωρήσει με σεβασμό στην αυτονομία των επιμέρους χώρων
Το δημοσκοπικό προβάδισμα της Ν.Δ. περισσότερο αποτυπώνει τις αδυναμίες της αντιπολίτευσης παρά την ηγεμονία της κυβέρνησης. Αποτυπώνει, δηλαδή, μια εικόνα εύθραυστη. Πολλές φορές η απάντηση είναι ότι για τη σημερινή κυριαρχία της Ν.Δ. ευθύνεται ο κατακερματισμός της Αριστεράς και των προοδευτικών δυνάμεων. Ο κατακερματισμός όμως αποτέλεσε παράγωγο της κρίσης που ήρθε μετά το αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα του 2023. Είναι, δηλαδή, το αποτέλεσμα και όχι η αιτία.
Σήμερα ένα νέο «μαζί» πρέπει να συνδυάζεται και με ένα νέο «αλλιώς». Τόσο από την αρνητική εμπειρία του 2023, όσο και από θετικά παραδείγματα που έχουμε δει αυτά τα χρόνια σε Ευρώπη και ΗΠΑ μπορούν να βγουν σημαντικά συμπεράσματα. Πρώτα από όλα ότι η απεύθυνση κυρίαρχα στη βάση συγκροτημένων πολιτικών «ταυτοτήτων» δεν είναι αποτελεσματική. Δεν έχει σημασία αν αυτό γίνεται στο όνομα των «προοδευτικών δυνάμεων» ή της «ριζοσπαστικής Αριστεράς». Χρειαζόμαστε πολιτικές που στη βάση συγκεκριμένων υλικών ζητημάτων θα δημιουργούν τις απαραίτητες ταυτίσεις. Ο Μαμντάμι, χωρίς να κάνει βήμα πίσω σε ζητήματα φυσιογνωμίας, εστίασε σε συγκεκριμένα υλικά ζητήματα, πρότεινε ριζοσπαστικές και εφαρμόσιμες λύσεις και η νίκη του μετατοπίζει τον συσχετισμό υπέρ της Αριστεράς.
Ο «αδύναμος κρίκος» σήμερα στην «αλυσίδα» της κυβερνητικής πολιτικής είναι το κόστος ζωής. Το να μιλήσεις καθαρά για την στεγαστική κρίση, για τις τιμές ενέργειας, για το κόστος των τροφίμων, για τους μισθούς και τις συμβάσεις, για τα κόκκινα δάνεια, για την κατάσταση σε Υγεία και εκπαίδευση σημαίνει ότι ταυτόχρονα ορίζεις τόσο τους «φίλους» όσο και τους «αντίπαλους». Πολιτικές που θα παρέμβουν υπέρ της πλειοψηφίας σε αυτά τα ζητήματα αναγκαστικά θα χτυπήσουν τα υπερκέρδη που βγαίνουν σε μια σειρά από κλάδους. Δεν γίνεται εκπαιδευτικοί και νοσηλευτές να ζουν με 800 ευρώ και ταυτόχρονα να μοιράζονται μερίσματα 5 δισ. με φορολογία 5% οι τράπεζες να καταγράφουν 4 δισ. κέρδη, η ΔΕΗ να προσεγγίζει τα 2 δισ. κερδοφορία και ο προϋπολογισμός να καταγράφει τα δύο τελευταία έτη υπερπλεόνασμα που ακουμπάει τα 10 δισ. Ο στόχος να βγαίνει ο μήνας με αξιοπρέπεια οφείλει να αποτελεί τον πρώτο στόχο κάθε δύναμης που θέλει να αναφέρεται στην Αριστερά.
Δεύτερο κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η στροφή στην πολεμική οικονομία και η ακύρωση κάθε έννοιας Διεθνούς Δικαίου. Αυτή η στροφή σε επίπεδο Ευρώπης θα κοστίσει δισ. περικοπών στην αγροτική πολιτική και όχι μόνο. Να το πούμε απλά, αν η χώρα δαπανήσει τα επόμενα χρόνια 25 δισ. για εξοπλισμούς, τότε η ουσία της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής δεν μπορεί να αλλάξει. Τέλος, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποτιμήσουμε και το ζήτημα της δικαιοσύνης, του Κράτους Δικαίου και της διαφθοράς. Η διαφθορά αποτελεί δομικό κομμάτι του σημερινού μπλοκ εξουσίας. Η απουσία καταλογισμού ευθυνών για υποθέσεις όπως οι υποκλοπές, τα Τέμπη, ο ΟΠΕΚΕΠΕ απλά στρέφουν τον κόσμο στον κυνισμό, στην παραίτηση και στην αντιπολιτική. Η δημοκρατική λειτουργία των θεσμών αποτελεί κεντρικό διακύβευμα. Τα παραπάνω ορίζουν τον πυρήνα ενός προγραμματικού πλαισίου ανατροπής της σημερινής κατάστασης. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο στη βάση ριζοσπαστικών απαντήσεων και όχι λογικών μέσου όρου. Ταυτόχρονα, οποιαδήποτε ενωτική προσπάθεια οφείλει να εμπλέξει μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες τον κόσμο που θέλει να υπηρετήσει την υπόθεση της ανατροπής και να προχωρήσει με σεβασμό στην αυτονομία των επιμέρους χώρων.
* Ο Νάσος Ηλιόπουλος είναι κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Αριστεράς
Γιώργος Σιακαντάρης
Πώς να κινηθούν οι προοδευτικές δυνάμεις
Δεν φτάνει το «ενωθείτε». Ο κόσμος δεν θέλει να ενωθούν έτσι όπως είναι. Οι πολίτες δεν ζητούν να ενώσουν τα ιμάτιά τους οι ηττημένοι για να γίνουν νικητές. Θέλουν οι ηττημένοι να διαμορφώσουν κάτι καινούργιο
Κάπου στην αρχή της δεύτερης θητείας του Κυριάκου Μητσοτάκη φαινόταν η κυριαρχία του να είναι αδιαμφισβήτητη. Έγραφα τότε για έναν «μονοκομματικό πλουραλισμό» ή έναν «πλουραλιστικό μονοκομματισμό», με την έννοια πως δεν διαφαινόταν αντίπαλο κομματικό δέος στη Ν.Δ. και στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Το σύστημα της σύγκρουσης των παλαιών δύο πόλων (ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ.) είχε ξεπεραστεί προ πολλού από τον δικομματισμό (ΣΥΡΙΖΑ-Ν.Δ.) της μνημονιακής περιόδου. Αλλά το 2023 φαινόταν και αυτό να παραδίδει τη θέση του στο σύστημα του ενός (Ν.Δ.) και μισού κόμματος. Αρχικά αυτό το μισό κόμμα ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ και στη συνέχεια το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Και μάλλον εδώ είμαστε σήμερα.
Στις κοινοβουλευτικές εκλογές του Μαΐου του 2023 η Ν.Δ. του Κυριάκου Μητσοτάκη καθιερώθηκε ως το μοναδικό κόμμα εκφραστής της λεγόμενης «ενιαίας σκέψης», σύμφωνα με την οποία μια κυβερνητική πρόταση υπάρχει: αυτή της ασφάλειας, της κανονικότητας και της σταθερότητας. Η «προοδευτική διακυβέρνηση» ήταν λόγω αριθμών και ιδεολογικής καχεξίας των δύο κομμάτων που την εκπροσωπούσαν εκτός παιγνιδιού, ενώ τα ούτε-ούτε του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., έκφραση πολιτικής αμηχανίας, αποτύπωναν την έλλειψη πραγματικής εναλλακτικής κυβερνητικής πρότασης. Οι σημερινές προτάσεις της εσωκομματικής αντιπολίτευσης για δέσμευση του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝ.ΑΛΛ. στο Συνέδριό του να μην συγκυβερνήσει με τη Ν.Δ. στην ουσία υποτάσσονται στη λογική της Ν.Δ. ως κυρίαρχου κόμματος. Πρόταση που επί της ουσίας φαίνεται να αποδέχεται πως η πολιτική του προοδευτικού χώρου καθορίζεται από το πρωτείο της Ν.Δ. και της Κεντροδεξιάς για τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.
Επί της ουσίας υπάρχουν τρεις πιθανές επιλογές. Η μία είναι να μην αλλάξει τίποτα και να πάμε ως έχουν τα πράγματα στις εκλογές. Τότε πραγματικά το δίλημμα θα είναι Μητσοτάκης ή κάποιος από τους ηγέτες της υπάρχουσας αντιπολίτευσης. Πολύ σωστά το έθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξή του στον Παπαχελά. Και σ’ αυτή την περίπτωση είναι σίγουρο ποιος θα είναι ο νικητής. Η άλλη είναι να ενωθούν σε έναν εκλογικό συνασπισμό οι τρεις (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά). Φοβάμαι πως το τελικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας «ενότητας», επειδή θα φανεί ως μια καιροσκοπική δράση, θα είναι ακόμη χειρότερο από την πρώτη επιλογή. Δεν φτάνει το «ενωθείτε». Ο κόσμος δεν θέλει να ενωθούν έτσι όπως είναι. Οι πολίτες δεν ζητούν να ενώσουν τα ιμάτιά τους οι ηττημένοι, για να γίνουν νικητές. Θέλουν οι ηττημένοι να διαμορφώσουν κάτι καινούργιο, μια καινούργια πρόταση, έναν νέο χώρο και με αυτόν τον τρόπο να μπορέσουν να διεισδύσουν. Και αυτό είναι η τρίτη επιλογή. Ένα νέο κόμμα, όπως αυτό που φαίνεται να θέλει να σχηματίσει ο Αλέξης Τσίπρας στρεφόμενος στην ίδια την αποτελούμενη από στεγασμένους και άστεγους σοσιαλδημοκράτες, ριζοσπάστες, δημοκράτες, αριστερούς και οικολόγους πράσινους πολίτες βάση. Τότε όμως το δίλημμα θα γίνει «Μητσοτάκης ή Τσίπρας» και θα έχει άλλο συμβολισμό. Αν δεν υπάρξει η τρίτη λύση και προκριθεί είτε η σημερινή στασιμότητα είτε μια αποϊδεολογικοποιημένη συνεργασία «των τριών», τότε για ακόμα μια φορά θα έχει μπει το κάρο (να φύγει η κυβέρνηση) μπροστά από το άλογο (εναλλακτική προοδευτική πρόταση).
* Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι διδάκτωρ Κοινωνιολογίας, συγγραφέας και συντονιστής της Ομάδας Εργασίας του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα για τη σύγκλιση της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας
