Κάνουν τα γυαλιά τον Πρόεδρο; Ή την επιρροή μιας χώρας; Η επιλογή των -τύπου αεροπόρου «top gun»- γυαλιών του Εμανουέλ Μακρόν στο Νταβός δημιούργησαν μεν αίσθηση, προκάλεσαν την αναμενόμενη ειρωνεία του Ντόναλντ Τραμπ και αύξησαν κατά περίπου 3,5 εκατομμύρια ευρώ την κεφαλαιοποίηση της ιταλικής εταιρείας στην οποία ανήκει η γαλλική μάρκα πολυτελών γυαλιών Henry Jullien. Και, αν κρίνει κανείς από την ευρεία κάλυψη των διεθνών ΜΜΕ, τα όντως εντυπωσιακά και... ακριβά (κόστους 659 ευρώ) γυαλιά που χρησιμοποίησε λόγω σπασμένης φλέβας στο μάτι του, συνέβαλαν στην απήχηση της ομιλίας. Ωστόσο, επί της ουσίας, μια ομιλία, όσο θεατρική κι αν είναι, πόρρω απέχει από την ανάδειξη ενός Προέδρου σε παράγοντα που θα ηγηθεί και θα συσπειρώσει την Ευρώπη ως αυτόνομο πόλο στο διεθνές περιβάλλον.
Σε... γκολικό στιλ
Ο Μακρόν ξεκίνησε την ομιλία του χιουμοριστικά, λέγοντας ότι «βρισκόμαστε σε καιρό ειρήνης, σταθερότητας και προβλεψιμότητας», προκαλώντας τα γέλια του ακροατηρίου. Επιχείρησε να υιοθετήσει «γκολικό» ύφος, καλώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να απορρίψουν τον «νόμο του πιο ισχυρού» σε έναν «κόσμο ανομίας όπου το Διεθνές Δίκαιο καταπατείται». Κατήγγειλε την επανεμφάνιση αυτοκρατορικών και νεο-ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών, υπονοώντας τις βλέψεις Τραμπ κατά της Γροιλανδίας. Παρατήρησε ότι η Ευρώπη μπορεί να απαντήσει στις απειλές των ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας «τα πολύ ισχυρά εμπορικά εργαλεία που διαθέτει για να γίνει σεβαστή όταν άλλοι εταίροι δεν σέβονται τους κανόνες του παιχνιδιού». Χωρίς να αναφέρει ούτε μία φορά το όνομα του Τραμπ, ο Μακρόν κατήγγειλε «εκτροπή προς τον αυταρχισμό και την αύξηση της βίας» σε έναν κόσμο όπου «οι συγκρούσεις έχουν γίνει η κανονικότητα», εξέφρασε την απογοήτευσή του για την αποδυνάμωση της πολυμέρειας σε έναν κόσμο όπου «ο ανταγωνισμός γίνεται σκληρότερος και δυσκολότερος κυρίως με τις ΗΠΑ, που ζητούν όλο και πιο σημαντικές παραχωρήσεις, προσπαθώντας να αποδυναμώσουν την Ευρώπη».
Απέναντι σε αυτά τα προβλήματα, ζήτησε «περισσότερη συνεργασία για την οικοδόμηση νέων προσεγγίσεων και για ισχυρότερη στρατηγική και οικονομική κυριαρχία, κυρίως στην Ευρώπη». Λίγες ώρες πριν την παρουσίαση του α λα Τραμπ «ΟΗΕ», το «Συμβούλιο Ειρήνης», ο Μακρόν θύμιζε ότι «η Γαλλία και η Ευρώπη είναι προσηλωμένες στην εθνική κυριαρχία και την ανεξαρτησία, στα Ηνωμένα Έθνη και τον Χάρτη τους». «Προτιμάμε τον σεβασμό από τους νταήδες, την επιστήμη από τη συνωμοσιολογία, το Κράτος Δικαίου από τη βαρβαρότητα» είπε με νόημα στο τέλος της ομιλίας του.
Από το «φίλε μου» στους... «νταήδες»
Ωστόσο, η βαρύτητα και επιδραστικότητα της ομιλίας Μακρόν θα ήταν ουσιαστικές εάν συνέτρεχαν δύο προϋποθέσεις. Πρώτη προϋπόθεση: Αν μία μόλις ημέρα πριν ο Τραμπ δεν είχε δημοσιοποιήσει, όπως το συνηθίζει άλλωστε, ένα sms που του είχε στείλει ο Γάλλος Πρόεδρος σε πολύ διαφορετικό ύφος από εκείνο της δημόσιας παρέμβασής του την Τετάρτη στο Φόρουμ του Νταβός.
«Φίλε μου», ξεκινούσε ο Μακρόν, «δεν καταλαβαίνω τι κάνετε στο θέμα της Γροιλανδίας», «ας προσπαθήσουμε να κτίσουμε μαζί μεγάλα πράγματα». Αναφερόμενος σε σημεία σύγκλισής τους, όπως τη Συρία και το Ιράν, «μπορούμε να κάνουμε μεγάλα πράγματα» έγραφε και αποσιωπώντας τις πολλές διαφωνίες τους πρότεινε τη διοργάνωση συνάντησης των G7 στο Παρίσι την Πέμπτη (22/1) με τη συμμετοχή και της Ρωσίας αλλά και... γεύμα «πριν επιστρέψεις στις ΗΠΑ». Φευ! Η «διπλωματία των γευμάτων», που επιχειρεί κατά καιρούς ο Μακρόν, δεν λειτούργησε αυτή τη φορά, ενώ πηγές της γαλλικής Προεδρίας προσπαθούσαν να εξηγήσουν ότι το sms κινείται απολύτως στη διπλωματική γραμμή της χώρας, επιχειρώντας να υποβαθμίσουν την ενέργεια αλλά και το κατευναστικό ύφος του μηνύματος που δεν είχε καμία σχέση με εκείνο της ομιλίας του στο Νταβός.
Δεύτερη προϋπόθεση: Η κλιμακούμενη εσωτερική αδυναμία του Μακρόν, εξαιτίας των επιλογών του. Παραμένει απονομιμοποιημένος -μόλις 18% θετικών γνωμών- ενώ οι προτάσεις μομφής πέφτουν η μία μετά από την άλλη από την αντιπολίτευση (την Ανυπότακτη Γαλλία, τους Πράσινους, το ΚΚΓ αλλά και τον Εθνικό Συναγερμό). Πλέον η κυβέρνηση Μακρόν-Λεκορνί, ο μακρονισμός, επιβιώνουν χάρη στο... Σοσιαλιστικό κόμμα και τους Δεξιούς. Οι δύο τελευταίες προτάσεις μομφής την Παρασκευή αφορούσαν τη στροφή 180 μοιρών που έκανε ο πρωθυπουργός Λεκορνί σχετικά με την υπόσχεσή του πέρσι (στις 3 Οκτωβρίου) να μην χρησιμοποιήσει το αντιδημοκρατικό μέσο που παρέχει το σύνταγμα (άρθρο 49.3) για να περάσει ο προϋπολογισμός χωρίς να ψηφιστεί από τη Βουλή.
Την περασμένη εβδομάδα οι προτάσεις μομφής αφορούσαν τη συμφωνία Mercosur, παρά το γεγονός ότι η γαλλική κυβέρνηση τάχθηκε εναντίον της. Η αιτία ήταν η υποκριτική διαχείριση του θέματος από την κυβέρνηση. «Στην αρχή ο Μακρόν ήταν υπέρ τού να κλείσει η συμφωνία» θύμισε στο περιοδικό Politis η Ματίλντ Ντιπρέ, συνδιευθύντρια του Ινστιτούτου Βεμπλέν και ειδική στα ζητήματα παγκοσμιοποίησης. Ωστόσο, αργότερα λόγω έκθεσης για τις πολύ αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της συμφωνίας, η κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν θα την αποδεχθεί, δημοσιοποιώντας κόκκινες γραμμές. Καμία δεν έγινε σεβαστή.
Ωστόσο, τον περασμένο Νοέμβριο ο Μακρόν -από τη Βραζιλία- δήλωνε «μάλλον θετικός», ερχόμενος σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις της χώρας από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα και προκαλώντας την οργή των αγροτών. «Πληρώνουμε τα σπασμένα της μη σταθερής στάσης της κυβέρνησης και του ελλείμματος της απαραίτητης διπλωματικής δουλειάς για να πείσει τα άλλα κράτη να απέχουν» εξήγησε ο Μαξίμ Κομπ, οικονομολόγος στη Διεθνή Ένωση Αλληλεγγύης για την οικονομική, κοινωνική και οικολογική δικαιοσύνη. Έγινε φανερό ότι το «όχι» στη Mercosur ήταν συγκυριακό: αφορούσε περισσότερο τη... διάσωση της κυβέρνησης Λεκορνί. Άλλη μία απόδειξη αδυναμίας του Μακρόν που δεν μπορεί να τον καταστήσει ηγέτη της Ευρώπης.
