Την COP30, την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα, φιλοξενεί από αύριο η Βραζιλία, στην πόλη Μπελέμ στον Αμαζόνιο, σημαντικό ταμιευτήρα άνθρακα, παράδεισο βιοποικιλότητας και παράλληλα θύμα της ανθρωπογενούς κλιματικής κρίσης. Δέκα χρόνια μετά την εμβληματική Συμφωνία του Παρισιού, στη διεθνή σκηνή η υπόθεση της κλιματικής κρίσης βρίσκεται σε υποχώρηση παρότι οι καταστροφικές συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη πολλαπλασιάζονται, προκαλώντας σοβαρές ανθρώπινες απώλειες και τεράστιες υλικές ζημιές. Μόνο τις τελευταίες ημέρες ο τυφώνας «Melissa» σάρωσε την Καραϊβική, καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις έπνιξαν το Βιετνάμ, καύσωνες και πυρκαγιές έπληξαν και φέτος το καλοκαίρι την Ευρώπη. Η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται και το 2024, την πιο θερμή χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, ξεπέρασε για πρώτη φορά το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου, που αποτελεί τον πιο φιλόδοξο στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού... Όχι τυχαία ο γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στα τέλη Οκτωβρίου ζήτησε να «αναγνωρίσουμε την αποτυχία μας». «Αποτύχαμε να αποφύγουμε την υπέρβαση του 1,5 βαθμού Κελσίου στα επόμενα χρόνια και αυτή η υπέρβαση θα έχει καταστροφικές συνέπειες» είπε, προσθέτοντας ότι θεωρεί την υπέρβαση αυτή «αναπόφευκτη». «Δεν θέλουμε να δούμε τον Αμαζόνιο να γίνει μια σαβάνα, αλλά ο κίνδυνος είναι πραγματικός αν δεν μειώσουμε δραστικά τις εκπομπές μας από τώρα».
Ωστόσο η έκκλησή του για αλλαγή ρότας κινδυνεύει να πέσει στο κενό. Πλέον το γεωπολιτικό περιβάλλον δεν εμποδίζει απλά τις δράσεις κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη αλλά τις υπονομεύει ανοιχτά. Ενδεικτικό των καιρών το ότι στην αρνητική πλέον στάση των ΗΠΑ, που με απόφαση Τραμπ αποσύρθηκαν από τη Συμφωνία του Παρισιού, προστίθεται πια και η σαφής αλλαγή στάσης της Ε.Ε. που έχει αρχίσει να «ξεχνά» τις δεσμεύσεις της Πράσινης Συμφωνίας (της φιλόδοξης στρατηγικής που ανακοίνωσε το 2019 για «κλιματικά ουδέτερη» Ευρώπη ως το 2050) - προηγούνται γαρ οι νέοι στόχοι της στρατιωτικοποίησης του ReΑrm EU και της οικονομίας πολέμου... Μόλις και πρόλαβαν την Τετάρτη οι υπουργοί Περιβάλλοντος της Ε.Ε. να καταλήξουν σε μια προκαταρκτική συμφωνία για έναν, κατώτερο των περιστάσεων, αποδυναμωμένο στόχο για μείωση κατά 90% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το 2040, στο πλαίσιο των στόχων του ΟΗΕ. Η συμφωνία, που επιτεύχθηκε ύστερα από διαπραγματεύσεις 18 ωρών, προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 90% σε σχέση με το 1990, αλλά δίνει στις χώρες που αντιδρούν, όπως η Πολωνία και η Ιταλία, τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν ξένες πιστώσεις άνθρακα για να καλύψουν ως και 5% αυτής της υποχρέωσης. Αν οι υπουργοί δεν κατάφερναν αυτόν τον συμβιβασμό της τελευταίας στιγμής, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα πήγαινε στην COP30 με... άδεια χέρια.
Στο πλαίσιο αυτό ζητείται πράσινη ελπίς, καθώς οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι 191 χώρες της Παγκόσμιας Διάσκεψης στο Μπελέμ από αύριο ως τις 21 του μήνα χαρακτηρίζονται από αναλυτές ως ανυπέρβλητα εμπόδια: από τη μείωση των ορυκτών καυσίμων (που σκοντάφτει στην τραμπική εξορυκτική λογική «drill baby, drill») και τον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου ως την κλιματική χρηματοδότηση κ.ά. Υπάρχουν πάντως και αισιόδοξες φωνές. Όπως, για παράδειγμα, εκείνη του Ani Dasgupta, προέδρου του μη κερδοσκοπικού World Resource Institute, που, αφού παραδέχθηκε ότι «αντιμετωπίζουμε πολλά εμπόδια στις δράσεις για το κλίμα και την πολυμερή συνεργασία», παρατήρησε ότι «στις 50 χώρες όπου δραστηριοποιείται το Ινστιτούτο μας διαπιστώνουμε ότι γίνεται πρόοδος». «Όλοι οι ηγέτες με τους οποίους μιλάω από αναπτυσσόμενες χώρες βλέπουν αυτή τη μετάβαση ως τη μεγαλύτερη οικονομική τους ευκαιρία - όχι ως βάρος. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις μεγάλες χώρες μεσαίου εισοδήματος».
