Οι περίπου 1.500 σύνεδροι που το Σάββατο κατέκλυσαν το αμφιθέατρο του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού έφυγαν, μετά το τέλος των εργασιών του Διαρκούς Συνεδρίου, πιο βέβαιοι και πιο αισιόδοξοι για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτό γιατί η διαδικασία που παρακολούθησαν, παρότι περιορισμένη χρονικά, ήταν παραγωγική, ουσιαστική και με υψηλό πολιτικό επίπεδο. Δεν έκλεινε ούτε περιχαράκωνε τα θέματα, αλλά, αντίθετα, αποτελούσε τροφή για σκέψη και περισσότερο προβληματισμό. Και αυτό, στις σημερινές συνθήκες, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να ξαναβρεί τον βηματισμό του, είναι ανάσα για το κόμμα και τον κόσμο του.
Οι ομιλίες των πέντε υποψηφίων χαρακτηρίστηκαν από ωριμότητα και σεβασμό στον δημοκρατικό πολιτισμό του κόμματος. Αυτό ήταν ένα μήνυμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ προχωράει στην εκλογή του νέου του προέδρου μέσα από διαδικασίες ουσιωδώς πολιτικές και γόνιμες. Καμία σχέση με το κλίμα που προσπαθούν να περιγράψουν τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, μιλώντας για «καρφιά, κόλπα και μπλόφες», «μαχαιρώματα» και κλίμα εσωκομματικών συγκρούσεων. Και, ευτυχώς, πολύ μακριά από το τεχνητό περιβάλλον των social media, όπου πάντα θα υπάρχει μια χούφτα καλοθελητών, έτοιμη να επιτεθεί κατακούτελα στο επίπεδο και την αξιοπρέπεια της συζήτησης, προσδοκώντας να πυροδοτήσει σύγκρουση απωθημένων. Προφανώς θα υπάρχουν και τέτοια όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι εμπλέκονται σε μια πολιτική διαδικασία. Αλλά, στον πραγματικό κόσμο, το έμψυχο υλικό της Αριστεράς επιμένει να πορεύεται με εφόδιο την κριτική σκέψη, τον προβληματισμό και τον δημοκρατικό διάλογο. Δεν είναι όλα τα κόμματα έτσι.
Τα θέματα είναι πολλά. Και είναι όλα ανοιχτά.
Σε αυτή τη φάση, και μετά το κακό αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών, όλα τα ζητήματα στον ΣΥΡΙΖΑ είναι ανοιχτά. ΟΙ αιτίες της ήττας και τα λάθη - αλλά και η παρακαταθήκη της αριστερής διακυβέρνησης. Η ενίσχυση των ταυτοτικών χαρακτηριστικών του κόμματος. Η διεύρυνση και οι λειτουργίες της. Το πρόγραμμα και το σχέδιο για τη χώρα και την κοινωνία, που θα απαντάει στην κατεδαφιστική πολιτική της σημερινής κυβέρνησης. Η επανασύνδεση με τον κόσμο της εργασίας και της επισφάλειας. ΟΙ συμμαχίες. Τα πρόσωπα. Η δημοκρατία, η συλλογικότητα και η ουσιαστική πολιτική λειτουργία στις κομματικές διαδικασίες. Η αποτελεσματικότητα. Η συνοχή, η συντροφικότητα και η κομματικότητα. Η αποκατάσταση της υπερηφάνειας και της αυτοεκτίμησης στον χώρο.
Εννοείται ότι δεν συμφωνούν όλοι με όλους. Στις τοποθετήσεις των υποψηφίων είναι ορατές οι διαφορετικές προσεγγίσεις και οι διαφορετικές ιεραρχήσεις των προβλημάτων. Αλλά είναι απόλυτα σαφές ότι ο διάλογος που γίνεται μέσα από τις τοποθετήσεις αυτές είναι παραγωγικός, ουσιαστικός και πολιτικά ώριμος. Αυτό δείχνει ότι όλοι συναισθάνονται την κρισιμότητα της καμπής στην οποία βρίσκεται σήμερα το κόμμα. Και αυτό είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα ότι οι διαδικασίες ανασυγκρότησης δεν θα είναι διαδικασίες αναπαραγωγής της κρίσης, αλλά θα προχωρήσουν γρήγορα και ουσιαστικά και θα ανεφοδιάσουν τον χώρο με τη δυναμική που έχει στερηθεί.
Τα πρόσωπα και το κόμμα
Συχνά η συζήτηση για την εκλογή νέου προέδρου περιορίζεται στο ποιο πρόσωπο μπορεί να κερδίσει τον Μητσοτάκη. Πρόκειται για απλοϊκό ερώτημα. Το ζητούμενο δεν είναι να βρεθεί αυτός που μπορεί να κερδίσει τον Μητσοτάκη. Το ζητούμενο είναι να συγκροτηθεί η κοινωνική πλειοψηφία που θα οδηγήσει σε ήττα την πολιτική της σημερινής κυβέρνησης. Αυτό δεν είναι ένα ερώτημα για το πρόσωπο του προέδρου, αλλά για τον ΣΥΡΙΖΑ στο σύνολό του: για την αξιοπιστία του, για το επίπεδο των πολιτικών του επεξεργασιών, για την ελκυστικότητα και τη σοβαρότητα του πολιτικού του λόγου, για τα κοινωνικά του ερείσματα, για το κύρος και την αποδοχή του πολιτικού του προσωπικού, για την απήχησή του και την αποτελεσματικότητα της δράσης του στους κοινωνικούς χώρους. Για τη συνέπεια και την προσήλωσή του στις αρχές και τις αξίες που θέλει να εκπροσωπεί.
Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να γίνει ξανά ηγεμονική δύναμη στον χώρο της Αριστεράς και των προοδευτικών δυνάμεων. Ακριβώς γι' αυτό, τα στοιχεία πολιτικής ωριμότητας και πολιτικού ήθους που χαρακτηρίζουν διαδικασίες σαν την προχθεσινή είναι μια εξαιρετικά ενθαρρυντική ένδειξη. Όχι ότι αύριο δεν θα μπορούσε ξανά να διολισθήσει στην εσωστρέφεια των τακτικισμών, του παραγοντισμού και των συντεταγμένων κομματικών στρατών - η Αριστερά είναι ικανή για τα πάντα. Αλλά οι θετικές ενδείξεις είναι εδώ. Και είναι στο χέρι του κόσμου της Αριστεράς να τις περιφρουρήσει και να τις καλλιεργήσει. Έτσι ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την ανασυγκρότησή του ΣΥΡΙΖΑ, σε ένα υψηλότερο επίπεδο, ανάλογο με τις απαιτήσεις των καιρών.
Ένα πολιτικά πυκνό Συνέδριο
Των Κατερίνας Μπρέγιαννη και Ιάσονα Σχινά-Παπαδόπουλου
Μπορεί το Διαρκές Συνέδριο να ήταν χρονικά σύντομο, καθώς διήρκεσε λιγότερο από δέκα ώρες, ωστόσο σε καμία των περιπτώσεων δεν ήταν πολιτικά αδιάφορο, με τους πέντε διεκδικητές της ηγεσίας να ξεδιπλώνουν τις προτεραιότητές τους και να καθιστούν διακριτές τις διαφορές τους. Έφη Αχτσιόγλου, Νίκος Παππάς, Ευκλείδης Τσακαλώτος, Στέφανος Τζουμάκας και Στέφανος Κασσελάκης παρουσίασαν στα μέλη του κόμματος τη στρατηγική τους για το παρόν και το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.
Από νωρίς το πρωί του Σαββάτου, το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού ήταν ασφυκτικά γεμάτο, με χιλιάδες μέλη και φίλους του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης να βρίσκονται εντός και εκτός αίθουσας αναμένοντας να ξεκινήσει η διαδικασία, ενώ χιλιάδες ήταν και οι αντιπρόσωποι που παρακολούθησαν το συνέδριο διαδικτυακά. Η κοινή αγωνία για τις προοπτικές του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ήταν εμφανής, ενώ, κατά γενική ομολογία, ο πολιτικός διάλογος με βάση και τις ομιλίες των υποψήφιων προέδρων αλλά και των δύο γραμματέων, της Ράνιας Σβίγκου και του Γιώργου Βασιλειάδη, ήταν πλούσιος και ειλικρινής.
Αχτσιόγλου: Οι τέσσερις στόχοι
Τους τέσσερις στρατηγικούς στόχους που προκρίνει για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ανέπτυξε η Έφη Αχτσιόγλου, ξεκαθαρίζοντας ότι η αναφορά της στο σύνθημα «Για τους πολλούς» αφορά την κοινωνική πλειονότητα και περιλαμβάνει «τους εργαζόμενους του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, τους νέους, τους άνεργους, τους επαγγελματίες, τους επιστήμονες, τους μικρούς επιχειρηματίες». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, δεν επιδιώκει να εκφράσει «την οικονομική ολιγαρχία, τα πολιτικά τζάκια και τις ελίτ». Παράλληλα, δεν άφησε αναπάντητα τα σεξιστικά σχόλια που ειπώθηκαν εναντίον της το προηγούμενο διάστημα αλλά και τα χτυπήματα κάτω από τη μέση περί δήθεν επαφών της με τη διαπλοκή.
Κατά την παρουσίαση των θέσεών της στο Διαρκές Συνέδριο, η πρώην υπουργός Εργασίας και υποψήφια πρόεδρος του κόμματος τόνισε ότι η πρότασή της ξεκινά από το «όχι στην Ελλάδα των μηδενικών προσδοκιών», περιγράφοντας τα τέσσερα πεδία ενεργοποίησης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. την επόμενη μέρα. Το πρώτο αφορά «το κράτος της νέας εποχής». Σ’ αυτό το πλαίσιο, έκανε λόγο για ένα «κράτος στρατηγό στην υπηρεσία των πολλών, με υπηρεσίες Υγείας, με δωρεάν και υψηλού επιπέδου Παιδεία (...) αλλά και ένα κράτος διαφάνειας, με ισχυρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς». Ο δεύτερος στόχος σχετίζεται με ένα νέο παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο, με προτεραιότητα, μεταξύ άλλων, στον πρωτογενή τομέα, στις βιοτεχνικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις, στην αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης για δημόσιες πολιτικές και στη διεύρυνση των κοινών αγαθών. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η Έ. Αχτσιόγλου στο ζήτημα της εργασίας, που αποτελεί τον τρίτο πυλώνα της στρατηγικής που ανέπτυξε. Σε πρώτο πλάνο έβαλε τις αυξήσεις των μισθών, τη μείωση του χρόνου εργασίας και τους ενιαίους κανόνες προκειμένου να τερματιστούν οι διακρίσεις που «κρύβουν» την ανομία εις βάρος των μισθωτών. Ως τέταρτο άξονα έθεσε τη μάχη για τα ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, ξεκαθαρίζοντας ότι το δίλημμα είναι «δικαιώματα των ισχυρών ή δικαιώματα για όλους».
Κασσελάκης: Τέλος το 41%
«Την επόμενη μέρα της εκλογής μου στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, το 41% τελειώνει. Ως άλλοθι και ως πραγματικότητα» ανέφερε ο Στ. Κασσελάκης μιλώντας για «τον ΣΥΡΙΖΑ της σύγχρονης Αριστεράς». Ο υποψήφιος πρόεδρος του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης προέταξε έναν ΣΥΡΙΖΑ «ενάντια στην αδικία και στις ανισότητες, για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, για τον κόσμο της εργασίας αλλά και της υγιούς επιχειρηματικότητας, για την υπεράσπιση της εθνικής ακεραιότητας αλλά και των εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων με βάση το Διεθνές Δίκαιο». Ο ίδιος είπε στα μέλη του κόμματος ότι «αν θέλετε να γυρίσει ο ΣΥΡΙΖΑ στο ασφαλές λιμάνι της αριστερής καθαρότητας, μάλλον δεν είμαι η κατάλληλη υποψηφιότητα», υποστηρίζοντας παράλληλα πως ο μόνος δρόμος είναι η αυτοδύναμη νίκη του κόμματος. Πάντως, μίλησε για την προσωπική του πορεία, υπογραμμίζοντας ότι τα μεγάλα συμφέροντα τον διαβάλλουν. Ακόμη, δήλωσε ότι τον εκφράζουν οι αξίες της Αριστεράς για δικαιοσύνη, ανεκτικότητα και προστασία των αδύναμων. Αναφορικά με την υποψηφιότητά του, επισήμανε ότι κατεβαίνει για πρόεδρος επειδή θεωρεί πως «οι Ελληνίδες και οι Έλληνες δικαιούνται μια ευκαιρία στο δικό τους “ελληνικό όνειρο”». Ως προς τη λειτουργία του κόμματος, υποστήριξε πως ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. δεν έχει θέμα κανόνων, αλλά εσωτερικής δημοκρατίας, για να προσθέσει ότι μία εκ των τομών που προτείνει αφορά την άμεση επαφή των μελών με τον πρόεδρο. Σημείωσε δε ότι οι «ομάδες μελών θα γίνουν άμεσα εργοστάσια παραγωγής πολιτικής και αναμεταδότες πολιτικής σκέψης».
Παππάς: Αναγκαίο ένα τεράστιο κύμα συμμετοχής και ένα άλμα δημοκρατίας
Στις συγκεκριμένες πολιτικές, προγραμματικές και οργανωτικές προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για την ανάκαμψη του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. επικέντρωσε την ομιλία του στο Διαρκές Συνέδριο ο υποψήφιος πρόεδρος του κόμματος Ν. Παππάς.
Οι πολιτικές προϋποθέσεις περιλαμβάνουν τη «διασφάλιση πολιτικής και κοινωνικής ευρύτητας», να επιβεβαιωθεί δηλαδή η ταυτότητα του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ως μια παράταξη που συσπειρώνει τον κόσμο από την Αριστερά έως το προοδευτικό Κέντρο. Μόνο έτσι, εξήγησε, θα πείσει ότι είναι η «μόνη ανταγωνιστική δύναμη στη Ν.Δ. του Μητσοτάκη». Επιπλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. στις εκλογές πρέπει να επαναβεβαιώσει και να ενισχύσει την ταυτότητα του σύγχρονου κόμματος της αριστερής προοδευτικής δημοκρατικής παράταξης.
Αναφέρθηκε στη συνέχεια στις προγραμματικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την ανάκαμψη του κόμματος, τονίζοντας ότι «οι βασικές στρατηγικές δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ήταν, είναι και θα είναι αδιαπραγμάτευτες». Παράλληλα ανέδειξε ως μείζον ζήτημα την επανασύνδεση όχι μόνο με τη νεολαία και τα στρώματα της μισθωτής εργασίας αλλά και με τους αυτοαπασχολούμενους, τους μικρομεσαίους και τη μεσαία τάξη.
Τέλος, μιλώντας για τις οργανωτικές προϋποθέσεις, υπογράμμισε ότι «αυτό που χρειαζόμαστε είναι πραγματική δημοκρατία στο κόμμα των μελών». Παράλληλα, έκρινε ότι είναι απαραίτητη η αναβάθμιση της λειτουργίας ενός κόμματος με εκλογή νέων Νομαρχιακών Επιτροπών, συντονιστικών από τα μέλη, η συγκρότηση περιφερειακών οργανώσεων, η δρομολόγηση δημοψηφισμάτων. Συμπερασματικά, ο υποψήφιος πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. υποστήριξε πως το κόμμα έχει ανάγκη «ένα τεράστιο κύμα δημοκρατίας και συμμετοχής, που θα έχει επί της ουσίας επανιδρυτικά χαρακτηριστικά του κόμματος των μελών», ένα «άλμα δημοκρατίας».
Τζουμάκας: Ήττα της δεξιάς πολιτικής
Την ανάγκη να επανέλθει η πολιτική στο προσκήνιο προέταξε ο Στ. Τζουμάκας, υποστηρίζοντας πως ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία πρέπει να πρωτοστατήσει στην «ήττα της δεξιάς πολιτικής» καταθέτοντας μια εναλλακτική πολιτική πρόταση για τη χώρα και την οικονομία. Την ίδια ώρα, υποστήριξε πως το κόμμα πρέπει να υπερβεί την ακινησία και να δημιουργήσει πολιτικά γεγονότα σε κάθε περιφέρεια και δήμο με πρωτοβουλίες των μελών του «από τα κάτω». Πάντως, καυστική ήταν η αναφορά του στην εσωκομματική λειτουργία. «Οι μηχανισμοί των μειοψηφικών αντιλήψεων και των δικτύων ηττήθηκαν και ανήκουν στο παρελθόν» ανέφερε χαρακτηριστικά, για να προσθέσει ότι πρέπει «να θέσουμε ένα τέλος στην υποκατάσταση της πολιτικής με οργανωτικά μέτρα και να λειτουργήσουμε ως κόμμα της πλειοψηφίας και όχι των εσωκομματικών αντιθέσεων». «Χωρίς λαό δεν υπάρχουν πολιτικά κόμματα, παρά μόνο οργανωτικά σχήματα» πρόσθεσε. Ο ίδιος κάλεσε τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. να προχωρήσουν «εμπρός για ένα ρεύμα νίκης στη στρατηγική κυβερνητικού κόμματος», κάνοντας λόγο για την ανάγκη ανασύνταξης του προοδευτικού κινήματος. Ταυτόχρονα, έθεσε ως στόχο την υλοποίηση μιας νέας πολιτικής υπέρ της χώρας, υποστηρίζοντας βέβαια ότι ζητούμενο στη φυσιογνωμία της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ο αυτοπροσδιορισμός, κάνοντας λόγο για «παράταξη εναλλακτικής προοδευτικής λύσης», στον αντίποδα μιας ρεβανσιστικής πολιτικής. Αναφορικά δε με τον μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. προέταξε «την ενότητα και τους νέους αγώνες».
Τσακαλώτος: Σχέδιο ανάκαμψης και περηφάνια για τις ιδέες της Αριστεράς
Η ανάκαμψη του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. χρειάζεται δουλειά και σχέδιο και όχι κινήσεις εντυπωσιασμού, υποστήριξε στην ομιλία του στο Διαρκές Συνέδριο ο Ευ. Τσακαλώτος. Παράλληλα, είπε ότι χρειάζεται ένα «ισχυρό μπλοκ δυνάμεων» με προτεραιότητες και όχι «ναι σε όλα», φέρνοντας ως παράδειγμα το θέμα της φορολογίας ως βασική διαχωριστική γραμμή μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς. «Οι δεξιοί λέγανε πάντα ότι πρέπει να μειώσουμε τους φόρους και δεν πειράζει αν έχουμε μια κρίση. Μετά θα μειώσουμε τις κοινωνικές δαπάνες. Και η Αριστερά λέει ότι θέλουμε και νοσοκομεία, θέλουμε και Παιδεία, θέλουμε και ένα αναπτυξιακό κράτος. Και αυτά θέλουν φορολογία».
Επιπλέον, υποστήριξε πως ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. δεν είναι μόνο «διαχειριστική δύναμη», αλλά μια «δύναμη που θέλει να σπρώξει τα όρια του εφικτού». Εδώ έφερε ως παράδειγμα την ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης στη Βουλή, υπενθυμίζοντας ότι αν είχε τότε γίνει δημοψήφισμα, θα έχανε, ενώ αν γινόταν σήμερα, θα κέρδιζε.
«Το σχέδιό μας πρέπει να περιέχει πράγματα και για την ταυτότητά μας, και για τις κοινωνικές μας αναφορές, και για το πρόγραμμα. Και η ταυτότητά μας έχει και αξίες, και ιδέες, και αναλύσεις» είπε καταληκτικά ο Ευ. Τσακαλώτος, δηλώνοντας παράλληλα περήφανος για τις αναλύσεις, τις αξίες και τις θέσεις της Αριστεράς.
Συμπερασματικά, ο υποψήφιος πρόεδρος υποστήριξε πως ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. χρειάζεται «ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο ανάκαμψης» στην ταυτότητα, στις αναφορές, στον προγραμματικό λόγο. Δεσμεύτηκε ότι αν εκλεγεί, θα είναι «πρώτος ανάμεσα σε ίσους», ξεκαθαρίζοντας ότι δεν επιδιώκει αδιαμεσολάβητη σχέση με τον λαό γενικά, αλλά λογοδοσία στα όργανα του κόμματος. Υποσχέθηκε, τέλος, ότι είτε χάσει είτε κερδίσει, θα προσπαθήσει να είναι «μέρος μιας συλλογικής ηγεσίας».
