Οι πυρκαγιές που είδαμε τις προηγούμενες εβδομάδες έφεραν με τον πιο εμφατικό τρόπο στο προσκήνιο την πλήρη ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού, καθώς η πύρινη λαίλαπα δεν αντιμετωπίστηκε σε κανένα επίπεδο έγκαιρα, με αποτέλεσμα να φτάσουμε στο αδιανόητο για δυτικό κράτος σημείο να φτάσει η φωτιά σε αποθήκη με πυρομαχικά, σε ένα από τα σημαντικότερα στρατόπεδα της χώρας, και να σημειωθούν εκρήξεις που συγκλόνισαν μια ολόκληρη πόλη. Αναφερόμαστε, προφανώς, στα όσα εκτυλίχθηκαν στη Μαγνησία και ειδικότερα στη Νέα Αγχίαλο, όπου οι κάτοικοι είδαν με τα μάτια τους την κρατική ανεπάρκεια και την πλήρη έλλειψη συντονισμού για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
Σύμφωνα με το πόρισμα της Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης, μια βασική αιτία που οδήγησε στις πολεμικές εικόνες ήταν ότι ήταν πρόχειρα αποθηκευμένες οι βόμβες γενικής χρήσης. Συγκεκριμένα, βόμβες των 1.000, 500 και 250 κιλών ήταν τοποθετημένες πρόχειρα στις επιχωματωμένες υπέργειες εγκαταστάσεις και ήταν εκτεθειμένες στο θερμικό φορτίο της πυρκαγιάς. «Σε ό,τι αφορά τα μέτρα πυρασφάλειας του στρατοπέδου, διαπιστώθηκε πλημμελής καθαρισμός στο επικλινές και δύσβατο βόρειο μέρος του, από όπου έφτασε η φωτιά και προσέγγισε στον χώρο των αποθηκών ανοικτού και κλειστού τύπου», τονίζεται, ενώ υπογραμμίζεται πως «η πολύ μικρή αντιπυρική ζώνη πέριξ των αποθηκών δεν ήταν αρκετή για να εμποδίσει το έντονο θερμικό φορτίο εξαιτίας της φωτιάς που εξαπλώθηκε στο προαναφερθέν μη αποψιλωμένο μέρος του στρατοπέδου και, σε συνδυασμό με τον στροβιλισμό της και την ταχύτητα του ανέμου, κινήθηκε γρήγορα προς τον χώρο των πυρομαχικών». Στοιχεία που στοίχισαν ήδη την απομάκρυνση του διοικητή, ενώ αναμένονται και περαιτέρω αποφάσεις από το υπουργείο Άμυνας.
Παράλληλα, οι διαρροές των προηγούμενων ημερών έκαναν λόγο για μη έγκαιρη και δυναμική παρέμβαση της Πυροσβεστικής στην αντιμετώπιση της φωτιάς, που, αν είχε υπάρξει, ενδεχομένως να είχαν αποφευχθεί τα χειρότερα. Σε αυτό το «μπαλάκι των ευθυνών», η Πυροσβεστική κάνει λόγο για πλημμελή αποψίλωση του χώρου περιμετρικά του στρατοπέδου, η οποία επέτρεψε την εξάπλωση της πυρκαγιάς εντός της Μονάδας. Πάντως, η ύπαρξη των αναχωμάτων που κατασκευάστηκαν με βάση τα πρότυπα του ΝΑΤΟ απέτρεψε μεγαλύτερο μέρος του ωστικού κύματος από το να φτάσει στη Νέα Αγχίαλο.
Τα παραπάνω στοιχεία επιβεβαιώνουν τις μαρτυρίες των κατοίκων που θα δούμε και παρακάτω, που υποστηρίζουν ότι από «τύχη δεν έχουμε θύματα», διότι είναι αδιανόητο πολεμικό υλικό, και μάλιστα εντός στρατοπέδου, να παίρνει φωτιά και να δημιουργείται «πολεμική» κατάσταση. Μάλιστα, από τις τοποθετήσεις της Πυροσβεστικής, του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας και των άλλων κρατικών δομών, γίνεται σαφές με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η έλλειψη του κρατικού συντονισμού οδήγησε σε μεγάλο βαθμό στις εικόνες χάους στη Νέα Αγχίαλο.
Ενα αεροπλάνο στην αρχή
Ολα ξεκίνησαν την Τετάρτη 26 Ιουλίου, με το πύρινο μέτωπο στο Βελεστίνο Μαγνησίας να ξεσπά περί τις 2 το μεσημέρι. Οι δυνατοί νότιοι άνεμοι, σε συνδυασμό με την κρατική ανεπάρκεια, συνέθεσαν ένα μωσαϊκό πλήρους αποδιοργάνωσης και σύγχυσης στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι φοβόντουσαν για τη ζωή τους, τους δικούς τους ανθρώπους, τις περιουσίες τους και τον τόπο τους που τυλίχτηκε σε ανεξέλεγκτες φλόγες.
«Από την Τετάρτη φάνηκε με καθαρότητα ότι η κεντρική και περιφερειακή διοίκηση είχε υποτιμήσει τη φωτιά, καθώς στην επιχείρηση αντιμετώπισής της, υπήρχε μόνο ένα ιπτάμενο μέσο», λέει ρητά η κάτοικος Βόλου Ιωάννα Τουφεξή. «Από το μεσημέρι οι ριπές ζεστού αέρα έκαναν αισθητή την παρουσία τους, διαμορφώνοντας συνθήκες εξάπλωσης της φωτιάς, με ενεργά μέτωπα τόσο στο Βελεστίνο όσο και στον Αλμυρό, ενώ την επόμενη μέρα κινήθηκε προς την περιοχή της Νέας Αγχιάλου και των Μικροθηβών».
Τα πυροσβεστικα έφτασαν μετά…
Παράλληλα, η κ. Τουφεξή επεσήμανε ότι «η Πυροσβεστική δεν εμφανίστηκε ακόμα και όταν η φωτιά έφτασε κοντά στα σπίτια. Αφού άλλαξε ο άνεμος, αποτρέποντας τον άμεσο κίνδυνο για τους κατοίκους και την περιουσία τους από καθαρή τύχη, τότε εμφανίστηκαν τα πρώτα πυροσβεστικά. Φανταστείτε την απογοήτευσή μας όταν το ένα από τα δύο είχε αδειάσει όλο του το νερό σε προηγούμενες ρίψεις και επομένως απλά περιφερόταν άσκοπα».
Αποκαλυπτική είναι η μαρτυρία και του Κωνσταντίνου Κορώνα, κατοίκου Αγ. Γεωργίου Φερών, μισθωτού υπαλλήλου, ο οποίος μίλησε στην ΑΥΓΗ της Κυριακής αναφέροντας πως «έφυγα από τη δουλειά μου όταν έμαθα πως η φωτιά εξαπλώθηκε στις κατοικίες του Αγ. Γεωργίου, προκειμένου να βοηθήσω τους συγγενείς μου και να προστατεύσω το σπίτι μου και τα ζωντανά μου. Η φωτιά είχε φτάσει μέσα στα σπίτια, στα χωράφια και στις κτηνοτροφικές μονάδες, μικρές και μεγάλες, προκαλώντας άγχος και απόγνωση στους κατοίκους που παρακολουθούσαν το βιός τους να καταστρέφεται μπροστά στα μάτια τους». Αποτυπώνοντας το μέγεθος της ζημιάς για τους κατοίκους της περιοχής μέσα από την προσωπική του εμπειρία, συνεχίζει λέγοντας πως «από τις ογδόντα κότες, τις οποίες διατηρούσα στο οικόπεδό μου ως συμπληρωματικό εισόδημα, έμειναν μόλις οι τρεις».
Σε ό,τι αφορά το μέτωπο των βιομηχανικών ζωνών, ο Παναγιώτης Ιατρού, τοπικός επιχειρηματίας, δηλώνει πως «η φωτιά εξαπλώθηκε την Τετάρτη το μεσημέρι προς την Α΄ Βιομηχανική Περιοχή Βόλου, έχοντας περάσει από τα βουνά της Β΄ προς τον Άγιο Γεώργιο και το Σέσκλο. Μέχρι το απόγευμα δεν είχε υποχωρήσει, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει η δυνατότητα των ιπτάμενων μέσων να παρέμβουν καθώς το φως του ήλιου υποχωρούσε». Συνεχίζοντας ο κ. Ιατρού εξηγεί ότι, «παρά τις εντολές εκκένωσης, μερικοί από τους επιχειρηματίες έμειναν μαζί με τους εθελοντές και τους πυροσβέστες για να προστατέψουν τις εγκαταστάσεις τους, ενώ άλλοι όπως εγώ επέστρεψαν από εναλλακτικές διαδρομές για να αποφύγουν το μπλόκο και να αντιμετωπίσουν τη φωτιά, ανησυχώντας για τις περιουσίες τους. Η κατάσταση ήταν οριακή καθώς λίγο έλειψε να πάρουν φωτιά τα κτήρια της Εύρηκα, γεγονός που θα λειτουργούσε σαν ντόμινο για τις γειτονικές κτηριακές εγκαταστάσεις, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την οικονομική ζωή του τόπου».
Δεν έλαβαν υπόψη τις αναζωπυρώσεις
Την Πέμπτη, δεύτερη μέρας της φωτιάς στη Ν. Αγχίαλο, όπως τονίζει η κ. Τουφεξή, «χάθηκε τελείως η μπάλα», καθώς ήταν σαφές ότι υποτιμήθηκε η φωτιά. Αυτό συνέβη διότι οι αρμόδιοι φορείς, σε συνεργασία με κυβερνητικούς παράγοντες, «δεν έλαβαν υπόψιν στον επιχειρησιακό σχεδιασμό τις αναζωπυρώσεις». Το αποτέλεσμα ήταν, προσθέτει, «να ξεκινήσουν οι αναζωπυρώσεις στη Νέα Αγχίαλο και ταυτόχρονα ο αέρας να πάρει κατεύθυνση από τις βιομηχανικές περιοχές, προς τη Νέα Αγχίαλο».
Αποκαλυπτική για το χάος και το κρατικό αλαλούμ που επικράτησε την Πέμπτη 27 Ιουλίου είναι η μαρτυρία της Μαρίας Πολάτου, συνταξιούχου, κατοίκου της Νέας Αγχιάλου, η οποία ανέφερε εξαρχής ότι «αυτό που συνέβη στη Νέα Αγχίαλο δεν έχει προηγούμενο, καθώς από τύχη δεν θρηνήσαμε θύματα», συμπληρώνοντας ότι «εάν τα θραύσματα δεν είχαν κατευθυνθεί προς οινοποιείο που καταστράφηκε ολοσχερώς, τότε ενδεχομένως θα είχαμε θύματα και μεγάλη καταστροφή». Το οινοποιείο που αναφέρει η κ. Πολάτου είναι το κτηριακό συγκρότημα του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού «Η Δήμητρα», το οποίο ήταν σε απόσταση αναπνοής από τους χώρους των στρατιωτικών εγκαταστάσεων όπου έγιναν οι αλλεπάλληλες μεγάλες εκρήξεις το απόγευμα, με αποτέλεσμα η φωτιά να φτάσει στους υπαίθριους χώρους του Συνεταιρισμού και στη συνέχεια να παραδοθούν στις φλόγες όλες οι κτηριακές εγκαταστάσεις. Ο Συνεταιρισμός έχει ιστορικό χαρακτήρα για την περιοχή, καθώς ιδρύθηκε το 1918 και έκτοτε δραστηριοποιείται σε πολλούς τομείς της μεταποίησης και εμπορίας αγροτικών προϊόντων στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του (Οινοποιείο και Εμφιαλωτήριο οίνων, Αποσταγματοποιείο - Ποτοποιείο, Ελαιουργείο).
Ελλειψη συντονισμού και στις εκκενώσεις
Παράλληλα, η Μαρία Πολάτου ανέδειξε με εμφατικό τρόπο την έλλειψη συντονισμού σε ό,τι αφορά το επιχειρησιακό σχέδιο των εκκενώσεων. Χαρακτηριστικά, όπως επεσήμανε, «οι εκκενώσεις ξεκίνησαν από την περιοχή Στουπί, προς τη Νέα Αγχίαλο, γύρω στις 3 το μεσημέρι. Μετά από δύο ώρες, όπου άρχισαν οι εκρήξεις στις αποθήκες πυρομαχικών, επικράτησε πανικός και κομφούζιο. Οι εντολές που δεχτήκαμε ήταν αντιφατικές, καθώς μερικοί αστυνομικοί έλεγαν να κατευθυνθούμε προς τον Βόλο και άλλοι προς τον Αλμυρό». Εκτός από τα μέσα πυρόσβεσης, οι ελλείψεις του κρατικού μηχανισμού αποτυπώθηκαν και στην ανεπάρκεια των μέσων εκκένωσης και των ασθενοφόρων. «Τα ασθενοφόρα δεν επαρκούσαν για τη μεταφορά ανθρώπων με κινητικά προβλήματα, ενώ και τα λεωφορεία για την πραγματοποίηση των εκκενώσεων ήταν λίγα, με αποτέλεσμα να επικρατήσουν στιγμές πανικού και τρόμου. Άλλοι έφευγαν με αυτοκίνητα και άλλοι με πλωτά μέσα, αφήνοντας πίσω τα σπίτια τους και τα κατοικίδιά τους» σημείωσε η κ. Πολάτου. Ενδεικτική εικόνα για το χάος που επικράτησε είναι ότι «αστυνομικοί μετέφεραν ηλικιωμένους, που σε κάποιες περιπτώσεις φορούσαν μόνο τα εσώρουχά τους». Όλα αυτά εκτυλίσσονταν τη στιγμή που το ωστικό κύμα και τα θραύσματα από τα πυρομαχικά έσπαγαν τζαμαρίες, πατζούρια και μπαλκονόπορτες, ενώ, όπως είπε, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις «των ανθρώπων που παρασύρθηκαν μετά την έκρηξη, δίχως ευτυχώς κάποιο σοβαρό τραυματισμό».
«Θύμιζε πολεμικό πεδίο»
Σοκαριστικά είναι τα όσο περιγράφει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής και ο Νίκος Αθανασός, ο οποίος έβγαλε το βίντεο που έγινε viral, με το «μανιτάρι» καπνού, στην αποθήκη πυρομαχικών, στην 111 Πτέρυγα Μάχης. Όπως αναφέρει ο 27χρονος ελεύθερος επαγγελματίας, «μένω στον Βόλο και πήγα στη Νέα Αγχίαλο για να δείξω την αλληλεγγύη μου και εθελοντικά να βοηθήσω, ώστε να αντιμετωπιστούν οι φλόγες». Ο Νίκος Αθανασός σημειώνει ότι το «απόγευμα της Πέμπτης η κατάσταση είχε ξεφύγει και η περιοχή θύμιζε πολεμικό πεδίο. Ήδη από τις 5 το απόγευμα ακούγονταν αρκετές εκρήξεις και το αποκορύφωμα, ήταν στις 19:17». Εκείνη τη στιγμή, προσθέτει, «ήμουν περίπου στα 150-200 μέτρα από το σημείο της έκρηξης. Μόλις ακούστηκε το μπαμ, όπου βγήκε το βίντεο με τον καπνό - “μανιτάρι”, ταρακουνήθηκα και φοβήθηκα». Αμέσως, προσθέτει, «ανέβηκα στο μηχανάκι μου και απομακρύνθηκα από την περιοχή». Οι εικόνες που ακολούθησαν ήταν χαοτικές, επισημαίνει, διότι «είχε έρθει μήνυμα να εκκενωθεί η ευρύτερη περιοχή σε απόσταση 3 χιλιομέτρων». Παράλληλα, ο Νίκος Αθανασός σημειώνει ότι «είναι αδιανόητο κρατικές δομές όπως τα στρατόπεδα, που θα έπρεπε να είναι σύμβολα ασφάλειας, να μετατρέπονται σε πεδία ανασφάλειας» για τους πολίτες.
Αμεση προτεραιότητα, η αντιμετώπιση της οικολογικής καταστροφής
Η επόμενη μέρα στην περιοχή της Μαγνησίας, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές και τις εκρήξεις, γεννάει νέους κινδύνους, καθώς, όπως ανέφερε Στο Κόκκινο ο καθηγητής Φυσιολογίας Ζωικών Οργανισμών - Τοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και τακτικό μέλος της Παγκόσμιας Ακαδημίας Επιστημών Δημήτρης Κουρέτας, πρέπει άμεσα να γίνει απομάκρυνση της καύσιμης ύλης από το έδαφος της καμένης γης, καθώς με την πρώτη βροχή θα περάσουν στο υπέδαφος καρκινογόνες ουσίες.
Χαρακτηριστικά, ανέφερε ότι «αν αρχίσει να βρέχει, όλες αυτές οι ουσίες που έχουν κάτσει στο χώμα θα πάνε στο νερό και θα τις φάμε εμείς», προσθέτοντας ότι έπρεπε «από χθες» να γίνουν μετρήσεις και να αρχίσει η απομάκρυνση με ειδικά συνεργεία. Επισημαίνεται ότι σε όλες τις χώρες οι οποίες έχουν περάσει τέτοιες πυρκαγιές και τέτοιες φωτιές το νούμερο ένα πράγμα που κάνουν είναι να απομακρύνουν γρήγορα την καύσιμη ύλη. Παράλληλα, ο Δ. Κουρέτας σημείωσε, σε δημόσια παρέμβασή του, ότι «πρέπει να βρεθούν τα χρήματα που απαιτούνται γι' αυτή τη δράση αποκατάστασης, η οποία θα πρέπει να γίνει σε πάχος περίπου 15 χιλιομέτρων, διότι αν αρχίσει να βρέχει, όλο αυτό το πράγμα, οι καρκινογόνες ουσίες που έχουν αφήσει πάνω στο χώμα στα καμένα, θα πάνε στο νερό». Το ζήτημα της δημόσιας υγείας θα πρέπει να είναι η απόλυτη προτεραιότητα και γι' αυτό «οι ενέργειες αυτές οφείλουν να γίνουν μέσα στο επόμενο 15νθήμερο. Αυτό κάνουν οι σύγχρονες ευρωπαϊκές χώρες», συμπλήρωσε ο καθηγητής Φυσιολογίας Ζωικών Οργανισμών - Τοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και τακτικό μέλος της Παγκόσμιας Ακαδημίας Επιστημών.
Αναγκαίο ένα σχέδιο αντιπλημμυρικής θωράκισης
Επίσης, ένα μείζον ζήτημα που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης είναι ο κίνδυνος από τις πλημμύρες, καθώς σε πολλές περιοχές η βλάστηση έχει καταστραφεί, με αποτέλεσμα να υπάρχει έντονος φόβος από τους κατοίκους. Γι' αυτόν τον λόγο είναι αναγκαίο να συγκροτηθεί ένα ολιστικό σχέδιο αντιπλημμυρικής θωράκισης.
Καταστράφηκε το 80% του ζωικού κεφαλαίου
Η τελευταία φράση που είπε στην ΑΥΓΗ της Κυριακής η Μαρία Πολάτου, κάτοικος της Νέας Αγχιάλου, είναι ότι θα πρέπει για να επέλθει η ομαλότητα να αποκατασταθούν άμεσα οι οικονομικές ζημιές. Οι μεγαλύτερες ζημιές έγιναν στα χωριά του Αγίου Γεωργίου και του Σέσλου, καθώς χιλιάδες ζώα σκοτώθηκαν στον Άγιο Γεώργιο Φερών. Η αποζημίωση για να μπορέσουν οι κτηνοτρόφοι να αγοράσουν νέα ζώα πρέπει να είναι άμεση, όπως και η οικονομική ενίσχυση για την ανακατασκευή των κτηνοτροφικών μονάδων που καταστράφηκαν. Σύμφωνα με τις δημόσιες εκτιμήσεις της προέδρου του Συλλόγου Κτηνοτρόφων Μαγνησίας Χαρούλας Διβάνη, το 80% του ζωικού κεφαλαίου της Μαγνησίας καταστράφηκε.
Παράλληλα, σοβαρά πλήγματα έχει δεχτεί όλη η αγορά, η οποία στηρίζεται σε τοπικές και μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνική αναπαραγωγή στην περιοχή. Είναι ενδεικτικό ότι πάνω από 100 επιχειρήσεις, έως τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, είχαν υποβάλει αίτηση για αποζημίωση, ενώ ξεπερνούν τις 200 οι αντίστοιχες αιτήσεις ιδιοκτητών ιδιωτικών κατοικιών.
