Η πρόσφατη κακοκαιρία που έπληξε την Αττική ανέδειξε για ακόμα μία φορά τα σημαντικά προβλήματα της οργάνωσης της Πολιτικής Προστασίας, κυρίως στο επίπεδο της προετοιμασίας. Δεν είναι δική μου αρμοδιότητα, ούτε έχω τις απαραίτητες γνώσεις για να σχολιάσω το πώς αντιμετωπίζει ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας μια φυσική καταστροφή (πλημμύρες, χιονοπτώσεις, δασικές πυρκαγιές), μπορώ όμως να σχολιάσω και συνοψίζω παρακάτω το τι θα πρέπει να γίνει και το οποίο δεν γίνεται σήμερα σε επίπεδο προετοιμασίας.
Κατ’ αρχάς, η μετεωρολογική ενημέρωση, ειδικά σε αναμενόμενα γεγονότα μεγάλης εμβέλειας, θα πρέπει να υποστηρίζεται από ομάδα επιστημόνων οι οποίοι θα προέρχονται από φορείς που έχουν αποδεδειγμένη επιχειρησιακή και ερευνητική εμπειρία στα θέματα παρατήρησης και πρόγνωσης καιρού. Η ομάδα αυτή θα πρέπει όχι μόνο να συνεργάζεται κατά τη διάρκεια των ενημερώσεων, αλλά εκ των προτέρων και σε διαρκή βάση να λειτουργεί ως μια task force, η οποία θα ανταλλάσσει δεδομένα, θα σχεδιάζει και θα αναπτύσσει υπηρεσίες και εργαλεία για την υποστήριξη της Πολιτείας. Δυστυχώς σήμερα βρισκόμαστε στο σημείο όπου οι κύριοι μετεωρολογικοί φορείς της χώρας (ΕΜΥ, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών) δεν ανταλλάσσουν πολύτιμα στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις υπηρεσίες που προσφέρουν στην κοινωνία και οι δύο φορείς.
Να ενισχυθούν τα δίκτυα παρατήρησης τόσο με μετεωρολογικά ραντάρ όσο και με μετεωρολογικούς σταθμούς, όργανα και αισθητήρες που επιτρέπουν την παρακολούθηση των φαινομένων τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη. Πληροφορούμαστε από επίσημες δηλώσεις ότι η Πολιτική Προστασία σχεδιάζει σχετικές προμήθειες. Η δική μου θεώρηση είναι πως αυτό δεν είναι αρμοδιότητα της Πολιτικής Προστασίας, αλλά των ερευνητικών και επιστημονικών φορέων που έχουν ήδη μακρόχρονη εμπειρία στα θέματα αυτά και είναι οι μοναδικοί φορείς οι οποίοι μπορούν να εξασφαλίσουν την ορθή λειτουργία των μετρητικών διατάξεων και τη δημιουργία υπηρεσιών και εργαλείων που θα βασίζονται στις μετρήσεις τους. Η Πολιτική Προστασία θα πρέπει να είναι δέκτης των δεδομένων που θα παράγει η επιτροπή των επιστημόνων χρησιμοποιώντας τα δίκτυα παρατήρησης. Προτεραιότητα της Πολιτείας θα πρέπει να είναι η βιωσιμότητα αυτών των μετρητικών συστημάτων.
Να δοθεί βάρος σε περιφερειακό επίπεδο. Η κεντρική Πολιτική Προστασία οφείλει να οργανώσει, σε συνεργασία με τους μετεωρολογικούς φορείς, την εξειδικευμένη ενημέρωση λαμβάνοντας υπόψη τα κλιματολογικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και να αναπτύξει υπηρεσίες υποστήριξης των Περιφερειών. Πληροφορούμαστε ότι σχεδιάζονται 13 περιφερειακά κέντρα Πολιτικής Προστασίας με χρηματοδότηση από το ταμείο ανάκαμψης, αλλά τίθενται δύο σημαντικά ερωτήματα: πώς και με τι ειδικότητες θα στελεχωθούν τα κέντρα αυτά; Ποιος θα αναπτύξει και θα συντηρεί τις υπηρεσίες που θα προσφέρουν; Σ’ αυτά τα ερωτήματα περιμένουμε να δούμε απαντήσεις μέσω μιας δημόσιας διαβούλευσης.
Εν κατακλείδι, η προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών δεν μπορεί να γίνεται με αποσπασματικά μέτρα, με ξεπερασμένες μεθοδολογίες, με αποκλεισμούς και αλλαγή στρατηγικών μετά από κάθε εκλογή νέας κυβέρνησης. Η Πολιτική Προστασία της χώρας οφείλει να αντιληφθεί ότι η επιστημονική γνώση και σ’ αυτόν τον τομέα είναι σε θέση να βοηθήσει αποτελεσματικά.
Δεν κρύβω την απαισιοδοξία μου για το μέλλον. Τα παραπάνω θέματα έχουν τεθεί και συζητηθεί πολλές φορές στο πρόσφατο παρελθόν με αφορμή πολλά καταστροφικά καιρικά γεγονότα που έπληξαν τη χώρα μας και στη συνέχεια ξεχάστηκαν... μέχρι την επόμενη καταστροφή.
* Ο Κώστας Λαγουβάρδος είναι μετεωρολόγος-διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Τα παραπάνω είναι προσωπικές του απόψεις που γράφτηκαν με μοναδικό σκοπό τη βελτίωση της Πολιτικής Προστασίας στη χώρα μας
