Του Γρηγόρη Αγγελόπουλου*
28 Οκτωβρίου 1940: Από τις πρωινές ώρες πυκνό ακούεται το κανονίδι. Το πρωί με ξύπνησε ο Κώστας, που στο βλέμμα του φαίνονταν η σπουδή και η ανησυχία... Άρχισε το πατιρντί! - Όχι δα, τα Ιταλικά γυμνάσια είναι στο φόρτε τους... Πίστευα πως δεν συνέφερε στους ιταλούς να ανοίξουν για την ώρα και ’δώ μέτωπο. Μήπως μετά το Ρουμανικό πήγαινε ο Άξων για τα Στενά; Ή η Αγγλία μάς παρέσυρε για να εκβιάσει τη ρωσική στάση ταχέως κατά του Άξονος; Δεν είναι απίθανο μια και φαίνεται ότι με την ανοχή του Βασιλιά και της ελληνικής κυβέρνησης χρησιμοποιούσε την Κρήτη και άλλα μέρη ως βάσεις. Το δεύτερο μου φαινόταν πιο σωστό, γιατί δεν νόμισα πως ήρθε η στιγμή να τα βάλει ο Άξονας με τη Ρωσία, ούτε ότι εμμέσως θα χάριζε η Ρωσία μια νίκη στην Αγγλία. Αυτά σκεπτόμουν ετοιμάζοντας τα πράγματά μου. Αυτή την ημέρα δεν είχαμε και ειδήσεις. Με σπουδή πηγαινορχόντουσαν ανώτεροι αξιωματικοί. Όλοι μιλούσαν ότι δεχτήκαμε επίθεση· μιλούσαν με χαρά για συμμαχία Τουρκίας - Σερβίας - Ρωσίας - Ελλάδας. Ο διοικητής του τάγματος μας μετέφρασε πως υπάρχουν πηγές σίγουρες τροφίμων και αεροπλάνων.- Είμαστε όλοι εν αναμονή και υπ’ ατμόν με το συνεχή εκνευρισμό από τη μονομαχία του Πυροβολικού.
Γάβρος, 30 Οκτωβρίου 1940: Ούτε ταχυδρομείο ούτε εφημερίδες. Διαδόσεις για τρανές επιτυχίες στο Μέτωπο. Επιδρομές αεροπλάνων σε Αθήνα, Κόρινθο, Πάτρα, Σαλονίκη. Είδαμε και αεροπλάνα που αλληλοκυνηγιόντουσαν στα κεφάλια μας, χωρίς να τα γνωρίζουμε ούτε με τα κυάλια. Οι αξιωματικοί μιλούσαν για την προάσπιση της ελευθερίας και ανεξαρτησίας μας, ενώ συγχρόνως βιαζόντουσαν να μπούμε στην Κορυτσά. Η Αγγλία, που μας «προστατεύει» με τον στόλο της, βομβαρδίζει το Δυρράχιο. Τι ανάγκη έχουμε; Ας κάνουμε ήσυχοι κανένα ψιλό ποκεράκι... Το βράδυ έρχεται διαταγή να ξεκινήσουμε την επομένη για το Μαλιμάδι.
Μαλιμάδι, 31 Οκτωβρίου 1940:
Τα αεροπλάνα δεν έχουν δείξει μέχρι σήμερα καμία δράση εγγύς του Μετώπου. Ξεκινάμε υπό βροχήν στις 8 το πρωί, ανεβαίνουμε έναν πετρώδη ανήφορο με λάσπες και γλίστρες. Πολλοί εξαντλημένοι ελονοσούντες πέφτουν. Απομεσήμερο φθάνουμε στην κορυφή - αληθινό φυσικό φρούριο. Κρύο, πείνα. Όλο το Τάγμα βρίσκεται εις κίνηση. Το βράδυ παίρνω διαταγή να πάρω τραυματιοφορείς και φορεία, να πάρω τη χαράδρα που γίνεται από το Μαλιμάδι και τη Σαμοβίτσα Γκρέκα και να τραβήξω απέναντι στην πυραμίδα, όπου το ύψωμα Σμαρδέσι. Σιωπηλός και σύνους, δίχως προσανατολισμό, προχωρούμε έως 1 ώρα έναν απαίσιο κατήφορο μες στο δάσος. Ο Ντορής μου τρομάζει να περπατεί. Από ενωρίτερα η πυραμίδα, που είχε καταληφθεί από τους δικούς μας, με αιχμαλώτους, λάφυρα και κατορθώματα!, εβομβαρδίστη αγρίως από τους Ιταλούς. Η διμοιρία μας διελύθη, εγκαταλείψασα το ύψωμα. Συναντούμε στον δρόμο στρατιώτες που ερχόντουσαν φοβισμένοι· μιλούν πως εσώθηκαν ως εκ θαύματος αλλά δεν ξέρουν αν υπάρχουν θύματα. Στην πυραμίδα πια δεν υπάρχει κανείς. Για πρώτη φορά με έπιασε το όξος του αγνώστου. Όπως είμαστε ακροβολισμένοι, οι τραυματιοφορείς μ’ άφησαν σχεδόν μόνο. Βρισκόμουν στη χαράδρα, σ’ ένα άλσος προ του υψώματος, όταν έπεσαν επάνω στην πλαγιά του υψώματος τρεις βόμπες. Σκέφτηκα πως δεν είχα λόγο να προχωρώ πλέον· τραυματίας κανείς δεν φαινόταν· γυρίζω, συμμαζεύω τους τραυματιοφορείς, και στις 10 η ώρα φθάνω στην αφετηρία μου. Πόσο με απογοήτευσε αυτή η περιπέτεια... Ανάφερα ό,τι είχα στον διοικητή του συντάγματος και έφαγα ψωμί και ελιές μαζί με τον Κώστα, ο οποίος μου είπε ότι την επομένη το τάγμα μας επιτίθεται στα προ του 38 Φυλακίου υψώματα Ταλίκ. Με ανησυχία αλλά και εξάντληση έπεσα να κοιμηθώ λίγο σε μια πρόχειρη σκηνή, πάνω στα νερά.
*Απόσπασμα από το πρώτο τμήμα του ημερολογίου (28 Οκτωβρίου-31 Δεκεμβρίου 1940) που κράτησε ο γιατρός Γρηγόρης Αγγελόπουλος (1914-1989) κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Πηγή: Γρηγόρης Αγγελόπουλος, Ημερολόγιο πολέμου (1940-1941) μεταγραφή-επιμέλεια: Κώστας Γ. Τσικνάκης, Σειρά: Μαρτυρίες (περίοδος Β’), συνέκδοση ΑΣΚΙ - εκδ. Βιβλιόραμα, Αθήνα 2011.
