Το μαζικό κόμμα των μελών, ο διάλογος με άλλους πολιτικούς χώρους, τα μέτρα κοινωνικής ελάφρυνσης, αλλά και οι σχέσεις Πολιτείας - Εκκλησίας ήταν μερικά από τα θέματα που σφράγισαν τις τοποθετήσεις των υπουργών που πήραν τον λόγο κατά τη συζήτηση για τη λειτουργία του κόμματος, στο 2ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Τα ζητήματα που έθεσε ο πρωθυπουργός την Πέμπτη το βράδυ στην ομιλία του στο γήπεδο του Τάε Κβον Ντο έγιναν την επόμενη ημέρα κεντρικά πολιτικά θέματα στις παρεμβάσεις των κομματικών στελεχών.
Τι κόμμα θέλουμε
Στην ανάγκη να υπάρξει μαζικό κόμμα των μελών επικεντρώθηκαν πολλά από τα κυβερνητικά στελέχη που μίλησαν στο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ μέχρι αργά το βράδυ της Παρασκευής. Ουσιαστικά, έπιασαν το νήμα από την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος έδειξε την κατεύθυνση ο ΣΥΡΙΖΑ να γίνει ένα κόμμα των μελών, επισημαίνοντας παράλληλα τις δυσκολίες ή και τις αρρυθμίες που εμφανίζονται στην άλλη περίπτωση. Όπως είπε υπήρξαν φαινόμενα “η Δημοκρατία να περιορίζεται εντός τάσεων και δυστυχώς πολλές φορές μηχανισμών και να συρρικνώνεται απολύτως στη ζωή του κόμματος, αφού τα μέλη μας που δεν επέλεγαν να εντάσσονται σε τάσεις στερούνταν του δικαιώματος να λαμβάνουν ουσιαστικά μέρος στη λήψη των αποφάσεων”. Έτσι, σχολίασε πως “ακόμη δεν μπορούμε να πούμε ότι η απόφασή του 1ου Συνεδρίου για ΣΥΡΙΖΑ κόμμα των μελών έχει υλοποιηθεί και οφείλουμε να πάρουμε μέτρα για να υλοποιηθεί”.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης έκανε λόγο, από την πλευρά του, για ένα νέο ξεκίνημα, το οποίο, όπως είπε δεν είναι μόνο αναγκαίο, αλλά και δυνατό. Σημείωσε πως υπάρχει πλέον ένα πλαίσιο ενότητας προσανατολισμών, στόχων και επιδιώξεων. Από τη δική του μεριά, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Πάνος Σκουρλέτης τόνισε ότι το κόμμα είναι ενιαίο και “θα έχουμε αποκαταστήσει τον πραγματικό χαρακτήρα των τάσεων ως συλλογικά όργανα και όχι με συνεννοήσεις από πριν” και ότι “χρειάζεται ένα πολιτικό κέντρο”, που πρέπει να είναι στο κόμμα και προφανώς δεν θα υποκαθιστά την κυβέρνηση. Ζήτησε δε "να ανατρέχουμε στα μεγάλα ιδανικά μας για να στοχεύουμε στον ορίζοντα του κοινωνικού μετασχηματισμού".
Ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρης Παπαδημούλης, περιγράφοντας στην ομιλία του τη φυσιογνωμία που πρέπει να αποκτήσει το κόμμα, είπε ότι αυτή τη στιγμή κρίνεται αναγκαίο να υπάρξει ένα κόμμα της Αριστεράς και όχι φυσικά της Σοσιαλδημοκρατίας, κόμμα ανοιχτό σε νέες ιδέες και ερμητικά κλειστό στα λαμόγια και στους ιδιοτελείς, ενιαίο, χωρίς φέουδα και καπετανάτα. Περιέγραψε έναν ΣΥΡΙΖΑ που να μη μοιάζει με έναν ανασφαλή σκαντζόχοιρο. Είπε πως πρέπει επιτέλους τα λόγια να γίνουν πράξη, δηλαδή, εξήγησε, χρειάζονται λιγότερα συνθήματα και πιο πολλή δουλειά, με κριτική υποστήριξη της κυβέρνησης.
Κυβερνητικό έργο και αριστερή πολιτική
Παράλληλα, υπογράμμισαν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, ότι το κυβερνητικό έργο περιλαμβάνει μια σειρά από βαθιές μεταρρυθμιστικές τομές, αλλά και θετικά μέτρα στην κατεύθυνση της ανακούφισης των πολιτών. Κοινό τόπο αποτέλεσε το στοίχημα μιας ισχυρής ένωσης του κόμματος με την κοινωνία, αλλά βεβαίως και με την κυβέρνηση. Ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς σε αυτό το ζήτημα αναφέρθηκε στη σύνοδο της Αθήνας στην οποία συμμετείχαν όλες οι μεσογειακές χώρες της Ε.Ε. Διερωτήθηκε ποιος θα το πίστευε πριν από έναν χρόνο ότι κάτι τέτοιο θα διεξαγόταν στην Ελλάδα με αυτή την επιτυχία. Είπε, ακόμη, πως δεν συμφωνεί με όσους υποστηρίζουν ότι ασκούνται ακραία νεοφιλελεύθερα προγράμματα. Σε αυτό αντέταξε το επιχείρημα ότι η συμφωνία του Ιουλίου του 2015 ήταν ένα μείγμα που αποτύπωνε και την πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο τα μέτρα που απαιτούσαν οι θεσμοί. Ως εκ τούτου, ο Νίκος Παππάς αναφέρθηκε στο άγχος των αντιπάλων του ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο είναι να αποχωρήσει από τη διακυβέρνηση της χώρας και να ζητήσει συγγνώμη που τη διεκδίκησε. "Αυτό είναι το άγχος όλων των 'πορφυρογέννητων'" είπε.
Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, στην παρέμβασή του για τις προσπάθειες που καταβάλλει αυτή η κυβέρνηση ήδη από τον Ιανουάριο του 2015 τόνισε το πόσο κάποιοι κύκλοι ήθελαν να αποτύχει η Αριστερά. Είπε με έμφαση ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τη στρατηγική που ακολουθείται και ανέφερε με χιουμοριστική διάθεση ότι και ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός να ήταν και ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης στη θέση του Βαρουφάκη, τα ίδια θα έλεγαν για την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης.
Από την πλευρά του, ο Πάνος Σκουρλέτης σημείωσε ότι αν η απομείωση του χρέους συνοδεύεται από νέο Μνημόνιο, αυτό θα πρέπει να απαντηθεί. Ξεκαθάρισε ότι το κόμμα και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορούν να γίνουν φορείς ακραίων νεοφιλελεύθερων πολιτικών που βλέπουν την Υγεία ή την Παιδεία ως εμπόρευμα. "Δεν υιοθετούμε το πρόγραμμα, είναι ξένο με μας επισήμανε".
Ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Δημήτρης Παπαδημούλης σημείωσε πως τα οικονομικά δεδομένα είναι αισιόδοξα, συνεχίζοντας μια μαχητική διαπραγμάτευση, αλλά η θετική αλλαγή της τάσης της οικονομίας δεν διοχετεύεται στην κοινωνία. "Με αυτογνωσία και ειλικρίνεια να δούμε λάθη και να τα διορθώσουμε" είπε.
Σχέσεις κόμματος, κυβέρνησης
Η "γραμμή" που έδωσε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας από την Πέμπτη το βράδυ ως προς τις σχέσεις κόμματος και κυβέρνησης βρήκε πολλούς υποστηρικτές. Επιπλέον, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που υπογράμμισαν το γεγονός ότι η κυβέρνηση και το κόμμα βρίσκονται σε μια καμπή, όπως χαρακτηριστικά είπε ο Νίκος Φίλης και, ότι χρειάζεται ένα νέο ξεκίνημα, όπως επισήμανε ο Γιάννης Δραγασάκης.
Αρχικά, την Πέμπτη ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε: "Δεν μπορεί να χαράζεται στρατηγική για την κυβερνητική πολιτική κάπου έξω από το κόμμα, χωρίς το κόμμα. Όπως και δε μπορεί να χαράζεται στρατηγική σε ορισμένα υπουργεία, αγνοώντας τις επεξεργασίες των αντίστοιχων τμημάτων και των ΕΠΕΚΕ". Στο θέμα αυτό επέμεινε ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς. Στην παρέμβασή του υποστήριξε ότι η σχέση κυβέρνησης και κόμματος είναι κομβικό σημείο "όχι μόνο για την κυβέρνηση, αλλά για όλο το σχέδιό μας". "Όσοι διατελούμε υπουργοί οφείλουμε να εξηγήσουμε την εμπειρία της διακυβέρνησης στους συντρόφους που δεν την έχουν" ανέφερε. Και κατέληξε: “Η πυκνότητα του πολιτικού χρόνου φτιάχνει εντάσεις και πρέπει να βρούμε τρόπους να τις ξεπερνάμε στις σχέσεις κόμματος και κυβέρνησης".
Η μάχη με τη διαπλοκή
Η μάχη κατά της διαπλοκής και η αυστηρή στάση σε ζητούμενα ηθικής επίσης απασχόλησαν πολλούς από τους ομιλητές. Ο Νίκος Παππάς, ο οποίος σηκώνει το βάρος της σύγκρουσης με το παλιό κατεστημένο των μίντια, ανέφερε ότι το σύστημα αυτό δεν θα επιβάλει στην κυβέρνηση να ζητήσει συγγνώμη για τις νίκες της, στέλνοντας έτσι ξανά ακόμα ένα μήνυμα αποφασιστικότητας. Φυσικά, σε αυτό το θέμα είχε αναφερθεί και ο Αλέξης Τσίπρας την Πέμπτη το βράδυ: "Ο διαγωνισμός για τις άδειες έπειτα από 27 χρόνια εσκεμμένης ασυδοσίας, είναι πια μια πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που αποτελεί μια μεγάλη τομή για το πολιτικό μας σύστημα". Μάλιστα, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η μάχη με το παλιό και διεφθαρμένο πολιτικό και μιντιακό κατεστημένο και ενδεχομένως και τους επίδοξους νέους μιντιάρχες δεν θα είναι απλή και εύκολη υπόθεση.
Το ηθικό πλεονέκτημα
"Πρέπει να είμαστε όλοι και όλες μας παραδείγματα αυταπάρνησης, ανιδιοτέλειας και αγώνα μέσα στην κοινωνία. Σε κάθε πτυχή του δημόσιου βίου" είπε ο Αλέξης Τσίπρας και πρόσθεσε: "Χωρίς αλαζονεία, χωρίς αξιοποίηση της μικρής ή μεγαλύτερης εξουσίας μας, παρά μόνο προς όφελος των κοινωνικών δυνάμεων που εκφράζουμε". Ο πρωθυπουργός, παράλληλα, πρότεινε να συσταθεί Επιτροπή Δεοντολογίας του κόμματος, παράλληλα με την εκλογή της Κεντρικής Επιτροπής. "Προτείνω λοιπόν, πέραν της Κεντρικής Επιτροπής, να εκλεγεί και επιτροπή Δεοντολογίας που θα έχει την εξουσιοδότηση να είναι όπου χρειάζεται πολύ αυστηρή απέναντι σε μεμονωμένες περιπτώσεις" είπε χαρακτηριστικά και εξήγησε: "Γιατί δεν θα πρέπει να αφήνουμε ούτε χαραμάδα για την προπαγάνδα του παλιού πολιτικού συστήματος, που, αφού δεν μπορεί να υπερασπιστεί εαυτόν, προσπαθεί να διασπείρει την εντύπωση ότι και ο ΣΥΡΙΖΑ τους μοιάζει. Όχι δεν είμαστε ίδιοι και δεν θα γίνουμε ποτέ" ξεκαθάρισε ο πρωθυπουργός.
Στον απόλυτο τρόπο που πρέπει να αντιμετωπίζονται ζητήματα που άπτονται της αξιακής υπόστασης της Αριστεράς αναφέρθηκε και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γ. Δραγασάκης, ο οποίος υπογράμμισε πως ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αναλάβει ένα εγχείρημα μεγάλων διαστάσεων που δεν είναι δεδομένο, αλλά ζητούμενο. Έτσι κι αυτός, από την πλευρά του ζήτησε μηδενική ανοχή σε καθετί που προσβάλλει την ηθική και την αξιακή υπόσταση της Αριστεράς, "γιατί για μας η άσκηση της εξουσίας δεν είναι ούτε επάγγελμα, ούτε προνόμιο, αλλά αίσθηση ευθύνης" είπε χαρακτηριστικά.
Ο κοινωνικός ΣΥΡΙΖΑ
Ένα από τα στοιχήματα που τέθηκαν στο συνέδριο ήταν και οι σχέσεις του κόμματος με την κοινωνία. Ο πρωθυπουργός στην ομιλία του παραδέχτηκε ότι από τις σημαντικές αποφάσεις που δεν υλοποιήθηκαν ήταν το άνοιγμα και η αντιστοίχιση του κομματικού με τον κοινωνικό ΣΥΡΙΖΑ.
"Αυτό το άνοιγμα πρέπει να γίνει με εμπιστοσύνη τόσο στον λαό που θέλει να ενταχθεί στις τάξεις του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά κυρίως με εμπιστοσύνη στις δικές μας δυνάμεις. Και οφείλουμε όλοι, σύντροφοι και συντρόφισσες, να συμμετέχουμε σε αυτό το μεγάλο κοινωνικό άνοιγμα. Αλλά και να το περιφρουρήσουμε" είπε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.
Ο Γιάννης Δραγασάκης, σχετικά με την επίδραση της κυβέρνησης, επισήμανε πως αποτελεί αδύναμο κρίκο η χαμηλή δεσμευτικότητα σε σχέση με την υλοποίηση των αποφάσεων. Κλειδί της διακυβέρνησης πρέπει να είναι μια ισχυρή δεσμευτικότητα των αποφάσεών, υπογράμμισε. Επίσης τόνισε ότι "Ο αριστερισμός μας πρέπει να δοκιμαστεί στο πεδίο της ισχυροποίησης των δεσμών μας με την κοινωνία, καθώς και στο έδαφος της αριστερής κυβερνησιμότητας".
Από την πλευρά του, ο Νίκος Παππάς ζήτησε από τους συνέδρους "ένα κόμμα που θα ανοίξει τις πόρτες του στην κοινωνία", προσθέτοντας ότι αποτελεί πρώτο μέλημα "να αυξήσουμε την επιρροή μας".
Στο γυναικείο ζήτημα επικεντρώθηκε από την πλευρά του ο Ευκλείδης Τσακαλώτος. Είπε χαρακτηριστικά ότι το κόμμα είναι το φίλτρο που "θα μας σταματήσει από πράγματα που βλέπουμε και δεν μας αρέσουν". Ζήτησε έτσι κόμμα με ίση συμμετοχή ανδρών και γυναικών. Εκτίμησε πως έχει διαπιστώσει ότι οι άνδρες δεν ακούν τα αιτήματα των γυναικών και είπε ότι δεν έχει καμία εμπιστοσύνη σε ένα κόμμα που δεν ακούει τις γυναίκες.
Ο υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης στην ομιλία του ανέφερε πως ο λαός έκανε μια επιλογή που επιβεβαιώθηκε, ο λαός εμπιστεύτηκε τον ΣΥΡΙΖΑ όχι ως το μικρότερο κακό αλλά ως πορεία μετάβασης σε έναν νέο ιστορικό κύκλο. Υπογράμμισε πως η ψήφος στον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι συνδικαλιστική και ότι οι πολίτες επιλέγουν τον ΣΥΡΙΖΑ γιατί ιχνηλατούνται δρόμοι για μια διαφορετική προοπτική.
Οι συνεργασίες
Ένα ακόμα θέμα που απασχόλησε πολλούς από τους συνομιλητές ήταν εκείνο των συνεργασιών με άλλες πολιτικές δυνάμεις. "Υπάρχει τελικά περιθώριο συμμαχιών και πεδίο σύγκλισης για την Αριστερά με τις δυνάμεις της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας και της πράσινης Αριστεράς;" διερωτήθηκε ο Αλέξης Τσίπρας.
Σε αυτό το θέμα ο Γιάννης Μπαλάφας μίλησε για την ανάγκη οικοδόμησης νέων συμμαχιών, για διάλογο με τους Πράσινους και τα τμήματα της Σοσιαλδημοκρατίας που αποσπώνται από τον νεοφιλελευθερισμό, ενώ ο Αντώνης Κοτσακάς εστίασε στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ΣΥΡΙΖΑ που δεν ακυρώθηκαν “από την αντίληψη του κρατικού κεντρικού σχεδιασμού της Γ' Διεθνούς” ούτε ενσωματώθηκαν “στη διαχειριστική αντίληψη της Σοσιαλδημοκρατίας”. Θετικός σε έναν διάλογο με τη Σοσιαλδημοκρατία εμφανίστηκε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, επισημαίνοντας όμως ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα πρέπει να ξεχνά ότι είναι κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Συγκεκριμένα, ανέφερε πως δεν υπάρχουν εγγυήσεις, "αλλά πρέπει να ανοίξουμε την κάθε χαραμάδα, να συζητήσουμε με τη Σοσιαλδημοκρατία χωρίς ποτέ να ξεχνάμε ότι είμαστε κόμμα της ευρωπαϊκής Αριστεράς. Αυτή είναι η αρχή μας και η εμπιστοσύνη μας".
Θετικός ως προς αυτό το θέμα ήταν και ο υπουργός Εσωτερικών Παναγιώτης Κουρουμπλής, που αναφέρθηκε στον δυσαρεστημένο κόσμο από το ΠΑΣΟΚ, αλλά και στον διάλογο που πρέπει να ανοίξει με τις δυνάμεις της Σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη. "Κρίνεται ότι είναι αναγκαίο να υπάρξει ένα μεγάλο, προοδευτικό, δημοκρατικό μέτωπο" είπε.
Παρελθόν και μέλλον
Σε μια αποτίμηση της κατάστασης τόσο στο κόμμα, όσο και στην εφαρμοζόμενη πολιτική προχώρησαν αρκετά από τα κυβερνητικά στελέχη που πήραν τον λόγο. Μιλώντας για το κόμμα και τοποθετώντας το στην ιστορική συγκυρία, ο Γιάννης Δραγασάκης είπε πως αντιλαμβάνεται το συνέδριο αυτό ως ένα συνέδριο δικαίωσης και ευθύνης. Υπογράμμισε ότι η ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ σε πρωταγωνιστή των εξελίξεων ήταν έκφραση βαθιάς ανάγκης και όχι ένα τυχαίο γεγονός. Κατά την άποψή του, "βρισκόμαστε στην αρχή ενός νέου εγχειρήματος". Εξήγησε έτσι πως είναι ένα συνέδριο ευθύνης, καθώς είμαστε στη "μέση του ποταμού". "Νομίζω ότι αυτό που συζητούμε είναι η ιδέα ενός νέου ξεκινήματος" είπε, προσθέτοντας αμέσως μετά ότι διαμορφώνονται για πρώτη φορά οι συνθήκες για ένα άλμα προς τα μπρος. Έτσι, χαρακτήρισε ως αναγκαίο ένα συγκεκριμένο σχέδιο που θα εξειδικεύει τους στόχους για την περαιτέρω διακυβέρνηση.
Ο Νίκος Παππάς είπε ότι βιώνουμε ένα πετυχημένο ιστορικό πείραμα και έτσι συμπλήρωσε πως "δεν θα μας επιβάλουν οι αντίπαλοί μας να πούμε ότι ντρεπόμαστε που τους νικήσαμε". Μιλώντας και αυτός για την ιστορική ανάγκη, κάλεσε να "τελειώσουμε οριστικά με την Αριστερά της αυτομαστίγωσης", αλλά πρόσθεσε πως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να γίνεται αυτοκριτική.
Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ανέφερε ότι γίνεται μια πάλη όποιες κι αν είναι οι συνθήκες, όποιοι κι αν είναι οι συσχετισμοί. "Δεν ξέρουμε τι θα γίνει με την κρίση, αλλά εμείς δεν θα επιστρέψουμε στον νεοφιλελευθερισμό" τόνισε. Εκτίμησε μάλιστα πως κάτι πολύ βαθύ έχει αλλάξει σε αυτόν τον καπιταλισμό και επιτέθηκε στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης αναφέροντας πως αυτό είναι κάτι που δεν το έχει αντιληφθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Σχέση Πολιτείας - Εκκλησίας
Στα θέματα που αφορούν τις σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας αναφέρθηκε ο Νίκος Φίλης, ο οποίος απόλαυσε της συμπαράστασης από πολλά στελέχη του κόμματος με αφορμή την αναταραχή των τελευταίων ημερών με την Αρχιεπισκοπή. Ο υπουργός Παιδείας στην τοποθέτησή του υπογράμμισε ότι υπάρχουν πολλά πεδία διευθετήσεων στο θέμα των σχέσεων Εκκλησίας - Πολιτείας. Όπως ο ίδιος τόνισε, η πρόσφατη αιφνίδια ανάφλεξη στο θέμα των Θρησκευτικών, ελπίζουμε να μην επιβεβαιώσει τους φόβους για ανάμειξη της Εκκλησίας στην πολιτική". Σημείωσε ότι δεν πρόκειται για κάποια αντιπαλότητα, αλλά για υπεράσπιση του δημοκρατικού χαρακτήρα του δημόσιου σχολείου.
Το μέρος του Νίκου Φίλη πήρε στην παρέμβασή του ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ο οποίος και δήλωσε περήφανος για την κόντρα, όπως είπε, του υπουργού Παιδείας με την Εκκλησία. Παράλληλα, ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε απογοητευμένος με το πόσο λίγοι διανοούμενοι τον υποστήριξαν. Συνολικά παρατήρησε ότι έγινε ένας συμβιβασμός, αλλά έχει σημειωθεί μια αριστερή πολιτική για την Παιδεία την Υγεία προς όφελος της κοινωνίας.
