Η σταδιακή ηρεμία που διαμορφώνεται στη διαπραγμάτευση δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να αφοσιωθεί περισσότερο στα ουσιαστικά προβλήματα της καθημερινότητας. Άλλωστε, στο Μαξίμου είναι σαφές ότι σε καμία περίπτωση δεν έχουν ξεπεραστεί τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν η χώρα και οι πολίτες της και υπάρχει αποφασιστικότητα να επιταχύνει το έργο για την επίλυση τους.
Επόμενος σταθμός, αμέσως μετά τις ολιγοήμερες διακοπές του Δεκαπενταύγουστου, αναμένεται να είναι η ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές άδειες, ενώ για τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ προγραμματίζεται να παρουσιαστούν περαιτέρω βήματα στον σχεδιασμό για την ανάπτυξη και την κοινωνική πολιτική. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει ανοίξει και τον τρίτο πυλώνα της πολιτικής της (τις θεσμικές αλλαγές) και έχει ξεκινήσει ήδη την προετοιμασία για τη δεύτερη αξιολόγηση, η οποία φαίνεται ότι θα διαφέρει σημαντικά από την πρώτη τόσο σε διάρκεια όσο και σε ένταση.
Τρίγωνο μηδενιστικής αντιπολίτευσης
Αντιθέτως, σε όλο και πιο οξεία -έως ανερμάτιστη- αντιπολιτευτική στάση διολισθαίνει η Ν.Δ. απέναντι σε οτιδήποτε επιχειρεί η κυβέρνηση, παρασέρνοντας μαζί της το ΠΑΣΟΚ και το Ποτάμι. Όπως όλα δείχνουν, το τρίγωνο της “συστημικής” αντιπολίτευσης έχει βρεθεί προ του αδιεξόδου που το ίδιο διαμόρφωσε, καθώς ολόκληρη η στρατηγική του είχε στηριχθεί στην εκτίμηση ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝ.ΕΛΛ. θα καταρρεύσει. Τώρα που αυτό δεν επιβεβαιώνεται και ενώ όλο και λιγοστεύουν πολιτικά γεγονότα που θα μπορούσαν να στηρίξουν μια οξεία πολιτική αντιπαράθεση (οδεύοντας και προς τον Αύγουστο), ο λόγος της αντιπολίτευσης ρέπει προς στον στείρο οπαδισμό.
Την εβδομάδα που πέρασε σημειώθηκε μπαράζ τέτοιων περιστατικών: Η επιχειρηματολογία Μητσοτάκη για την πρώτη περίοδο της διαπραγμάτευσης, το ζήτημα “της κουστωδίας της Πάρου”, η στάση της Ν.Δ. στην Επιτροπή για τις γερμανικές αποζημιώσεις, το αμόκ του Δημήτρη Σταμάτη κατά της Αννέτας Καββαδία, η επιμονή για την πρωτοκαθεδρία στον αντιδικτατορικό αγώνα.
Σε όλα τα παραπάνω γεγονότα έγινε προσπάθεια να ανέβουν οι τόνοι κατακόρυφα, χωρίς ωστόσο να γίνεται η αντίστοιχη προσπάθεια να αναδειχθεί κάποια αντιπρόταση. Πολύ περισσότερο απέχει δε ο λόγος της αντιπολίτευσης από μια συνολική συνεκτική αντιπρόταση εξουσίας.
Έναν χρόνο μετά, συζήτηση με λάθος νούμερα
Ο διάχυτος εκνευρισμός της αντιπολίτευσης εκφράστηκε με τον πλέον “ζωηρό” τρόπο κατά τη συζήτηση της Τρίτης στη Βουλή, σχετικά με την πρόταση της Ν.Δ. για την Εξεταστική Επιτροπή για την περίοδο Βαρουφάκη, που συγκέντρωσε μόλις 96 θετικές ψήφους. Σε αυτήν, ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος δεν μπόρεσε ουσιαστικά να ολοκληρώσει τη δευτερολογία του εξαιτίας των συνεχών διακοπών.
Την Τρίτη λοιπόν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε για πολλοστή φορά την επιχειρηματολογία περί του κόστους της διαπραγμάτευσης του ΣΥΡΙΖΑ: 86 δισ. επιπλέον κόστος δανεισμού, 21 δισ. λιγότερο ΑΕΠ.
Όμως, η αριθμητική της Ν.Δ. αποδομήθηκε πλήρως από την κυβέρνηση. Για παράδειγμα, τα 21 δισ. υποτιθέμενα διαφυγόντα κέρδη από τη μη επιστροφή στην ανάπτυξη το 2015 και το 2016 είναι λάθος υπολογισμένα. Ακόμα κι αν αποδεχθεί κανείς ότι η ανάπτυξη θα ήταν 2,5% το 2015 και 3,5% το 2016 -όπως ισχυρίστηκε παλιότερα ο Κλάους Ρέγκλινγκ-, σωρρευτικά δεν θα σήμαινε περισσότερο από 6% του ΑΕΠ. Επομένως, τα διαφυγόντα κέρδη θα ήταν 10 δισ. και όχι 20 δισ., με δεδομένο ότι το ελληνικό ΑΕΠ φτάνει στα περίπου 180 δισ. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι όλα αυτά δεν είναι παρά απλές εκτιμήσεις γι' αυτό που θα γινόταν και όχι για αυτό που πραγματικά έγινε, όπως δεκάδες άλλες που διαψεύστηκαν κατά το παρελθόν. Μάλιστα, η αδυναμία της κυβέρνησης Σαμαρά να κλείσει την πέμπτη αξιολόγηση ήταν ένας προφανής λόγος για τον οποίο θα διαψεύδονταν.
Όσον αφορά τα 86 δισ. επιβάρυνσης του δημόσιου χρέους, δηλαδή το ύψος της νέα δανειακής σύμβασης, η κυβέρνηση έχει απαντήσει επανειλημμένα ότι πρόκειται για ανακύκλωση χρέους και όχι νέο δάνειο. Συγκεκριμένα, τα 54 δισ. ευρώ θα διατεθούν για την αποπληρωμή παλιών δανείων, τα 25 δισ. είχαν υπολογιστεί για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, από τα οποία μόνο τα 5 δισ. χρειάστηκαν τελικά και τα 7 δισ. θα πάνε στις ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου. Ενδεικτικό ότι δεν προέκυψε αύξηση του χρέους από την διαπραγμάτευση είναι ότι το δημόσιο χρέος στις 31.12.2014 ήταν 324 δισ., ενώ στις 31.12.2015 ήταν 321 δισ. Επιπλέον, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης υπενθύμισε στη Βουλή -καταθέτοντας αναλυτικά επίσημα στοιχεία- ότι η κυβέρνηση τον Ιανουάριο του 2015 παρέλαβε κράτος σε κατάσταση ασφυξίας, με εξαντλημένο το όριο των 14,8 δισ. στα έντοκα γραμμάτια, ενώ τα repos, από το μηδέν τον Φεβρουάριο του 2014, είχαν ανέβει στα 10 δισ. τον Δεκέμβριο του 2014.
Σε κάθε περίπτωση, το αδιέξοδο των κομμάτων της αντιπολίτευσης καθίσταται εμφανές από το ότι επιμένουν να ανοίγουν μια συζήτηση η οποία έχει κλείσει επί της ουσίας από τις εκλογές του προηγούμενου Σεπτεμβρίου. Αντιθέτως, η κυβέρνηση μοιάζει να επιδιώκει να κλείσει την παρελθοντολογία για ένα θέμα που έχει εξαντληθεί. Γι' αυτό και η απουσία του Αλέξη Τσίπρα την Τρίτη από τη Βουλή δεν θα πρέπει να θεωρηθεί τυχαία.
Γενική απορρύθμιση και εκνευρισμός
Πάντως η συζήτηση της Τρίτης αποτέλεσε μόνο την αρχή. Την Τετάρτη υπήρξε το ξέσπασμα του Δημήτρη Σταμάτη, ο οποίος σε κριτική της Αννέτα Καββαδία για το «μαύρο στην ΕΡΤ της απάντησε φωνάζοντας δυνατά: «Δεν σας επιτρέπω να με κριτικάρετε. Είσαι άσχετη με το θέμα. Είσαι εκτός θέματος. Όταν είχε... σαν εσάς, καλά κάναμε και την κλείσαμε. Ήσασταν φερέφωνα και ιεροκήρυκες του ΣΥΡΙΖΑ». Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι μόλις μία μέρα μετά ο στενός συνεργάτης του Αντώνη Σαμαρά δήλωσε πως «Από τη σκέψη του πρωθυπουργού περνάει να κάνει όσο πιο γρήγορα εκλογές, μέσα στον Οκτώβριο ή μέχρι το τέλος του '16». Το γεγονός αυτό σκιαγραφεί μάλλον ότι η Ν.Δ. βρίσκεται σε έναν φαύλο κύκλο διάψευσης προσδοκιών, εκνευρισμού και παραγωγής νέων λανθασμένων εκτιμήσεων με βάση την επιθυμία.
Αυτός ο εκνευρισμός επιβεβαιώθηκε και στην παρουσίαση της έκθεση της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για το ζήτημα της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών την Πέμπτη, κατά την οποία η Ν.Δ. εξαπέλυσε επίθεση ανεξήγητα και χωρίς να έχει εκδηλώσει την παραμικρή διαφωνία το προηγούμενο διάστημα. Εξάλλου, μόνο σε έλλειψη ψυχραιμίας και σε εμπάθεια μπορεί να καταλογιστεί το μέτωπο που επιχείρησε να ανοίξει την προηγούμενη και αυτή την εβδομάδα η οικογένεια Μητσοτάκη για το θέμα της πρωτοκαθεδρίας στην αντίσταση εναντίον της χούντας.
Χαμηλοί τόνοι από την κυβέρνηση
Στο Μαξίμου έχει καταγραφεί η υπάρχουσα “ψυχοσύνθεση” στην αξιωματική αντιπολίτευση και επιδίωξη είναι να αποφεύγονται οι προκλήσεις που μπορούν να ανεβάσουν τους τόνους, μια και ο στόχος είναι το όσο γίνεται ομαλότερο κλίμα στην οικονομία και η μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση στις μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζονται.
Εντονότερη είναι η ανησυχία στον ΣΥΡΙΖΑ για το γεγονός ότι τη στάση της Ν.Δ. ακολουθεί κατά πόδας ο χώρος του Κέντρου, με μελανότερο όλων το παράδειγμα της απλής αναλογικής. Η στάση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ για το συγκεκριμένο ζήτημα φαίνεται πως έχει διαφοροποιήσει ελαφρά τις εκτιμήσεις του ΣΥΡΙΖΑ για την Κεντροαριστερά. Πλέον, αυτό που θεωρείται ως πιθανότερο είναι μια δυναμική ανασυνθέσεων του χώρου, στην προοπτική της μακράς περιόδου και μέσα από διαφορετικά σχήματα και ηγεσίες.
