ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ, ΧΡ. ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Ελπίδες για θεαματική αλλαγή τού μέχρι τώρα χαοτικού σκηνικού για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη αλλά και σοβαρές ανησυχίες για τη νομιμότητα της πρότασης για επιστροφές προσφύγων στην Τουρκία συγκεντρώνει η ευρωτουρκική συμφωνία της Δευτέρας.
Ειδικότερα, η επί της αρχής συμφωνία των 28 με τον Τούρκο πρωθυπουργό Αχμέτ Νταβούτογλου πάνω σε ένα σχήμα απευθείας επανεγκατάστασης προσφύγων από την Τουρκία, με ταυτόχρονη επιστροφή ισάριθμων προσφύγων στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά χαρακτηρίστηκε «ριζοσπαστική» από τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, καθώς, «εφόσον εφαρμοστεί», θα δώσει τη χαριστική βολή στο επιχειρηματικό μοντέλο των δικτύων διακινητών που λειτουργούν στο Αιγαίο. Το μήνυμα που θέλει να περάσει η Ε.Ε., σύμφωνα με τους ιθύνοντες, είναι ότι όλοι οι οικονομικοί μετανάστες θα επιστρέφονται και ότι οι πρόσφυγες από τις εμπόλεμες ζώνες θα πρέπει να καταθέτουν τις αιτήσεις ασύλου στην Τουρκία και να μη ρισκάρουν τις ζωές τους περνώντας παράνομα στα ελληνικά νησιά. «Οι μέρες της παράνομης μετανάστευσης προς την Ευρώπη τελειώνουν» δήλωσε χαρακτηριστικά χθες τα ξημερώματα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ, ενώ ο πρόεδρος τη Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ υπογράμμισε την ανάγκη να υποστηριχθεί η Ελλάδα.
Εντούτοις, στα ερωτήματα για το κατά πόσο θα είναι αποτελεσματική η εφαρμογή της εν λόγω πρότασης μετά τις αντιδράσεις από τις χώρες κυρίως του Βίσεγκραντ προστίθεται και η αναφορά στην τελική ανακοίνωση της Δευτέρας περί εφαρμογής «των υφιστάμενων δεσμεύσεων επανεγκατάστασης». Οι εν λόγω δεσμεύσεις αφορούν έναν πολύ μικρό αριθμό προσφύγων, ήτοι 22.000 επανεγκαταστάσεις από τις τρίτες χώρες, στον οποίο θα μπορούσαν να προστεθούν οι 54.000 θέσεις μετεγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα κατανεμηθεί.
Συγχρόνως, υπό αμφισβήτηση έθεσαν χθες διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων τη συμβατότητα των εν λόγω αποφάσεων με το Διεθνές Δίκαιο - και ειδικότερα με τη Συνθήκη της Γενεύης.
Ο εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Γουίλιαμ Σπίντλερ σε δηλώσεις του εξέφρασε τις ανησυχίες του οργανισμού για «κάθε ρύθμιση που αφορά τη μαζική επιστροφή ατόμων από τη μία χώρα στην άλλη, χωρίς να έχουν επαρκώς διευκρινιστεί οι εγγυήσεις για την προστασία των προσφύγων σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις». «Η συλλογική απέλαση αλλοδαπών απαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα» δήλωσε από την πλευρά του, ο υπεύθυνος του ευρωπαϊκού γραφείου του οργανισμού.
Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι με αυτή τη συμφωνία «υπογράφηκε το ένταλμα θανάτου του ασύλου στην Ευρώπη», ενώ η εκπρόσωπος της UNICEF υπενθύμισε «ότι τα παιδιά αποτελούν περίπου το 40% των μεταναστών που φτάνουν στην Ελλάδα», καλώντας τους αρμόδιους φορείς να αναλάβουν «τις ευθύνες τους», έτσι ώστε να υπάρχει «ασφαλής και νόμιμη πρόσβαση των παιδιών στα κατάλληλα μέσα, όπως είναι η επανένωση με τις οικογένειές τους».
Ερωτηθείς σχετικά με τις εν λόγω αντιδράσεις, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Αλεξάντερ Βιντερστάιν ανέφερε πως τις επόμενες ημέρες και μέχρι τη σύνοδο κορυφής της 17ης - 18ης Μαρτίου, οι λεπτομέρειες της συμφωνίας θα έχουν τελειοποιηθεί σε πλήρη συμβατότητα με το Διεθνές και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η παραπομπή της τελικής συμφωνίας στην επόμενη σύνοδο κατέστη αναγκαία για πολλές χώρες - μέλη της Ε.Ε., οι οποίες ζήτησαν χρόνο έτσι ώστε να διαβουλευθούν επί των λεπτομερειών της συμφωνίας με τα Κοινοβούλιά τους. Άλλωστε, οι περαιτέρω απαιτήσεις της Τουρκίας για διπλασιασμό της χρηματοδότησής της μέχρι το 2018, για άνοιγμα των πέντε ενταξιακών κεφαλαίων και για επίσπευση των διαδικασιών για την απελευθέρωση των θεωρήσεων βίζα προκάλεσαν τη δυσαρέσκεια ορισμένων κρατών - μελών. Ωστόσο, ο Τούρκος πρωθυπουργός υπεραμύνθηκε των τουρκικών αξιώσεων, σημειώνοντας μετά το πέρας της συνεδρίασης ότι η Τουρκία έχει δαπανήσει πάνω από 10 δισ. δολάρια για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης και συνεπώς έχει κάθε δικαίωμα να επιζητεί τη βοήθεια της Ε.Ε., τονίζοντας ότι αυτοί που ευθύνονται για την ανθρωπιστική τραγωδία θα πρέπει να δραστηριοποιηθούν για την κατάπαυση του πυρός στην περιοχή.
