Πώς μπορεί μια αριστερή κυβέρνηση σε συντονισμό με τους εργαζόμενους να αντεπιτεθούν στην ταυτόχρονη απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και την αποδυνάμωση των κοινωνικών δομών;
Αυτό το απόλυτα επίκαιρο ερώτημα, μετά τα "χειρουργικά" χτυπήματα της τρόικας σε ΣΣΕ και σε μηχανισμούς προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων, επιχειρήθηκε να απαντηθεί στο δεύτερο πάνελ της ημερίδας «Συλλογικές συμβάσεις και εργασιακή απορρύθμιση. Πώς οι δυνάμεις της εργασίας θα ανακτήσουν το χαμένο έδαφος», που οργάνωσε η ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ μαζί με το Τμήμα Εργατικής Πολιτικής.
Ρεπορτάζ: Ανδρέας Πετρόπουλος
Μετά την εισήγηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Κώστα Χρυσόγονου, ο καθηγητής του ΑΠΘ Άρις Καζάκος, αφού ανέλυσε γιατί η προς τα κάτω ρύθμιση του μισθού που είναι απαραίτητη για τον ευρωπαϊκό Βορρά οδηγεί σε κατάρρευση τις οικονομίες του Νότου, εστίασε στην παράλυση του μηχανισμού των ΣΣΕ με τα χειρουργικά χτυπήματα που κατέφεραν οι μνημονιακές ρυθμίσεις στον βασικό νόμο για τις συμβάσεις και έδωσε έμφαση στην ανάγκη αποκατάστασης του μηχανισμού της διαιτησίας, στο πνεύμα της σχετικής απόφασης του ΣτΕ. «Αν δεν υπάρξει ο επικουρικός μηχανισμός της διαιτησίας, για την οποία το κλειδί είναι η μονομερής προσφυγή, η ρύθμιση του μισθού επιστρέφει στα χέρια του εργοδότη» είπε ο κ. Καζάκος και χαρακτήρισε μεγαλόστομη κενολογία τις «βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές».
Τέλος, εκτίμησε ότι το καθεστώς αποκατάστασης των συλλογικών συμβάσεων που προβλέπει το τρίτο Μνημόνιο «δεν το αντέχει ούτε η κυβέρνηση, ούτε η κοινωνία».
Μάχη σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο για τις ΣΣΕ
Ο Σαλβατόρε Μάρα, από την Ιταλική Συνομοσπονδία Εργασίας (CGIL), τόνισε ότι η "αποκέντρωση των συλλογικών συμβάσεων έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό της αγοράς εργασίας και της κοινωνίας".
Χαρακτήρισε ένα μεγάλο μηδέν την εξαγγελία της Κομισιόν περί επανεγκαθίδρυσης του κοινωνικού διαλόγου στην Ε.Ε. και τόνισε την ανάγκη μεταρρύθμισης των ίδιων των συνδικάτων, ώστε να περιλάβουν τους επισφαλείς εργαζόμενους, αλλά και την παγκοσμιοποιημένη παραγωγή και διανομή των αγαθών.
«Πάρτε το παράδειγμα του iPhone. Τα μικρά εξαρτήματά του κατασκευάζονται στην Κίνα με εκμετάλλευση παιδιών ή γυναικών. Στη συνέχεια συναρμολογούνται κάπου στην Ταϊβάν. Μετά έρχονται σε ένα κατάστημα της Ιταλίας ή της Ελλάδας και πωλούνται από υπαλλήλους που υποαμείβονται. Νομίζετε ότι μπορούμε να έχουμε αποτελέσματα γι' αυτά τα προβλήματα με δράση τοπική; Πρέπει να δώσουμε εξουσίες σε ευρωπαϊκό και διεθνικό επίπεδο. Χρειαζόμαστε παγκόσμια συνδικαλιστική δράση σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας» είπε χαρακτηριστικά ο Σ. Μάρα.
Η Τάνια Πέρες, εκπρόσωπος των Comisiones Obreras της Ισπανίας, περιέγραψε την αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων στη χώρα της από το 2010 και μετά, με τις ρυθμίσεις που προώθησε η δεξιά κυβέρνηση Ραχόι. Η βασική παρέμβαση έδωσε στους επιχειρηματίες το δικαίωμα να αυτοεξαιρούνται από τις συλλογικές συμβάσεις, ενώ κατάργησε και τη μετενέργειά τους. Ωστόσο, σημείωσε ότι τα ισπανικά συνδικάτα έχουν καταφέρει να διατηρήσουν ζωντανό τον κοινωνικό διάλογο και τον περασμένο Ιούνιο πέτυχαν μια συμφωνία με τους εργοδότες για την αλλαγή των όρων των προηγούμενων εργασιακών μεταρρυθμίσεων.
Το "άβατο" της COSCO
Η Αναστασία Φραντζεσκάκη, από το σωματείο υπαλλήλων ΟΛΠ, αναφέρθηκε στην εμπειρία τής ιδιωτικοποίησης του λιμανιού και στις συνέπειες του γεγονότος ότι ήδη από την πρώτη παραχώρηση, το 2009, δεν υπήρξε καμιά πρόβλεψη για τη ρύθμιση των εργασιακών σχέσεων στο λιμάνι. «Στον Πειραιά συνδικάτο δεν υπάρχει. Η COSCO έχει κάνει συμφωνία με άλλη εταιρεία που την προμηθεύει με εργαζόμενους λιμενεργάτες. Πετύχαμε να κάνουμε συνδικάτο, όμως η COSCO δεν το αναγνωρίζει. Δεν υπάρχει συλλογική σύμβαση, ούτε ασθενοφόρο μπαίνει στον χώρο. Οι ελεγκτικές αρχές που τον επισκέπτονται εντοπίζουν παραβιάσεις από τους εργολάβους της διακίνησης, όμως η COSCO δεν εμφανίζεται πουθενά» είπε η κ. Φραντζεσκάκη, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «H COSCO 'πουλάει' το λιμάνι του Πειραιά στους πελάτες της ως ένα σταθερό λιμάνι στο οποίο δεν υπάρχουν απεργίες, άρα δεν υπάρχουν καθυστερήσεις».
Η "μετενέργεια" της απορρύθμισης
Το τρίτο πάνελ της ημερίδας, με τίτλο «Απλήρωτη - αδήλωτη εργασία, η 'μετενέργεια' της απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων», συντόνισε ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιος Κούλογλου.
«Προσπαθούμε να επιτύχουμε τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης χωρίς να έχουμε καταλήξει πώς θα αντιμετωπίσουμε τη μισθωτή εργασία και τη βιωσιμότητά της. Μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι βρίσκονται εκτός ασφάλισης και νομιμότητας τόνισε ο Απόστολος Καψάλης, πρώην ειδικός γραμματέας ΣΕΠΕ, συνδέοντας την αυξημένη εργοδοτική παραβατικότητα με τη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
«Δεν έχει γίνει ακόμα προσαρμογή στις νέες συνθήκες κατεδάφισης της εργασίας που έχουν δημιουργήσει τα Μνημόνια. Πώς αντιστρέφεται η κατάσταση; Με την ενεργοποίηση των συνδικάτων και την κοινωνική διαπραγμάτευση, αλλά και με εθνική στρατηγική, ώστε να μπει τέλος στην εργοδοτική αυθαιρεσία και στην αδήλωτη και απλήρωτη εργασία. Νομίζω ότι σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, με μια ισοπεδωμένη αγορά εργασίας στην Ελλάδα, μόνο με ρήξη μπορεί να αντιστραφεί ένα τόσο δυσοίωνο εργασιακό περιβάλλον» κατέληξε ο Απ. Καψάλης.
Η Σοφία Παπαοικονόμου, νομικός και συνεργάτης της Κ. Κούνεβα, παρέθεσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία «το 1/3 του οικονομικά ενεργού πληθυσμού της χώρας πληρώνεται με πολλούς μήνες καθυστέρησης, την ώρα που έχουν μειωθεί κατώτατος μισθός και εργοδοτικές εισφορές». Χαρακτήρισε το φαινόμενο σύγχρονη δουλεία, παραθέτοντας τις πολλές άτυπες μορφές που παίρνει η απλήρωτη δουλειά (εθελοντισμός, κατάργηση υπερωριών, μετατροπή σύμβασης αορίστου σε ορισμένου χρόνου κ.ο.κ.).
«Για να καταπολεμηθεί η απλήρωτη εργασία, απαιτείται ολιστική προσέγγιση από πλευράς κυβέρνησης. Προϋπόθεση σε αυτόν τον στόχο είναι η αποκατάσταση των ΣΣΕ, η αύξηση του κατώτατου μισθού, η μείωση της ανεργίας, η δημιουργία θέσεων εργασίας αλλά και η δημιουργία νέων θεσμών ταχείας απονομής δικαιοσύνης, όπως τα εργατοδικεία» σημείωσε.
Από την άμυνα στη διεκδίκηση
Ο Κώστας Κουμπούνης, από την Ομοσπονδία Εργατών Μετάλλου Βελγίου (FGTB), τόνισε ότι "σημαντικό ρόλο στην παραβατικότητα παίζει η εργοδοσία, η οποία είναι συνένοχη στις πολιτικές που εφαρμόζονται σήμερα στην Ευρώπη. Γιατί αυτές οι φιλελεύθερες πολιτικές δεν σέβονται τίποτα. Μιλάμε για μαφία. Αλλά δεν πρέπει να απογοητευόμαστε. Έχουμε τη δύναμη να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να οργανωθούμε. Ο συνδικαλισμός πρέπει να αποδεικνύει τον ρόλο του. Τα εθνικά και τα ευρωπαϊκά συνδικάτα έχουν έναν σημαντικό ρόλο. Πρέπει να βρούμε ποιες συμμαχίες μάς χρειάζονται, χωρίς να απορρίπτουμε κανέναν. Πρέπει στην καθημερινότητά μας να αποδεικνύουμε ότι είμαστε αριστεροί. Πρέπει να περάσουμε από την περίοδο άμυνας στην περίοδο διεκδίκησης. Η αισιοδοξία είναι το μεγαλύτερο κίνητρο για τον δύσκολο αγώνα που μας περιμένει. Αγώνα που θα τον κερδίσουμε».
Τέλος, τη διάχυση της επισφάλειας στην εργασία σκιαγράγησε στην παρέμβασή του ο Χρήστος Γιαμπουράνης, μέλος Δ.Σ. ΕΚΑ, τονίζοντας: «Ακόμα και μέσα στην επισφάλεια, οι εργοδότες φροντίζουν ώστε οι εργαζόμενοί τους να έχουν διαφορετικά καθεστώτα αμοιβής και απασχόλησης. Χρειάζεται νομοθετική παρέμβαση, καθώς είναι δύσκολο να ενωθούν οι εργαζόμενοι όσο υπάρχουν σημαντικές μισθολογικές διαφορές. Το σύστημα του franchise αύξησε την ανομία. Δεν πληρώνονται ένσημα και μισθοί και σε πολλές περιπτώσεις δεν κόβονται καν δελτία αποστολής, που σημαίνει και φοροδιαφυγή. Οι κλαδικές συμβάσεις, το να μπορεί ο εργαζόμενος να διεκδικεί τα δικαιώματά του, πριν από όλα είναι θέμα Δημοκρατίας. Στην αρχή της κρίσης λέγαμε ότι η Ελλάδα χρησιμοποιείται ως πειραματόζωο στην Ευρώπη, στον εργασιακό τομέα και αυτό πλέον είναι κοινή παραδοχή. Ωστόσο, υπάρχουν δυνατότητες, παρά τις δυσκολίες, μέσα από αγώνες να αντιληφθούμε ότι οι κινητοποιήσεις είναι προς όφελός μας. Και να ξαναδώσουμε στον συνδικαλισμό τη θετική έννοια που είχε κάποτε».
