Ρεπορτάζ: Νίκος Παπαδημητρίου
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης -όποτε συμβεί αυτή...- ανοίγει, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, ένα θέμα που εκτιμάται ότι θα ταράξει τα πολιτικά ύδατα: θα ζητηθούν οι απόψεις των κομμάτων για τον υπό σύσταση εκλογικό νόμο, με στόχο μάλιστα, να ισχύσει από τις αμέσως επόμενες εκλογές!
Όπως εξηγούσε εξάλλου στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα, δεν είναι στις προθέσεις του να αιφνιδιάσει. Χωρίς μικροκομματικές λογικές, θα επιδιώξει ουσιαστικό πολιτικό διάλογο με τα άλλα κόμματα. Με βασικό ζητούμενο, έναν αναλογικότερο εκλογικό νόμο, που θα διατηρεί κάποια μορφή bonus.
Η πρόθεση πάντως του Μεγάρου Μαξίμου να ισχύσει ο νέος εκλογικός νόμος στην επόμενη αναμέτρηση έχει και τις προϋποθέσεις της... Τη συναίνεση, ειδικότερα, των 2/3 της παρούσας εθνικής αντιπροσωπείας, δηλαδή τουλάχιστον 200 βουλευτές. Τούτο όμως σημαίνει ότι, εκτός της κυβερνητικής πλειοψηφίας, θα πρέπει να ψηφίσουν τον εκλογικό νόμο και οι βουλευτές όλων των κομμάτων της δημοκρατικής ήσσονος αντιπολίτευσης (η Ν.Δ. διαθέτει 75 βουλευτές).
Ήδη ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έχει εκμυστηρευτεί τις προθέσεις του στους αρχηγούς των άλλων κομμάτων, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να παραπέμπει το θέμα στη συνταγματική αναθεώρηση, αλλά τους υπόλοιπους αρχηγούς να εμφανίζονται κατ' αρχήν θετικοί να ανοίξει τώρα η συζήτηση. Σύμφωνα δε με πληροφορίες από το περιβάλλον του Παναγιώτη Κουρουμπλή, φαίνεται ότι έχει αρχίσει μια πρώτη επεξεργασία για τις γενικές αρχές που θα πρέπει να διέπουν τον νόμο.
Εν πρώτοις, από το υπουργείο Εσωτερικών διαψεύδουν τη φημολογία που θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ να προετοιμάζει εκλογικό σύστημα που θα ευνοεί το δεύτερο κόμμα, γιατί, τάχα, κυβέρνηση και Κουμουνδούρου έχουν συμβιβαστεί με την ιδέα της ήττας στις επερχόμενες εκλογές. Το αντίθετο: πρόθεση του αρμόδιου υπουργείου είναι να πριμοδοτεί εκείνον που θα κόβει πρώτος το νήμα. Με ποιο τρόπο; Με δεδομένο το γεγονός ότι το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να προσεγγίζει την απλή αναλογική σε επίπεδο νομού ή και ευρύτερα, τούτο σημαίνει ότι θα μένουν αδιάθετες περί τις 25-30 έδρες της 3ης κατανομής, που θα «εκχωρούνται» στον νικητή.
Αναγκαία διευκρίνιση, ότι νικητής θα θεωρείται όχι κατ' ανάγκην το πρώτο κόμμα, αλλά μπορεί και μια συμμαχία, με άλλα λόγια ο εκλογικός νομοθέτης θα ευνοεί τις προγραμματικές προεκλογικές συμμαχίες, με κοινή κάθοδο στις εκλογές και κοινό ψηφοδέλτιο. Εξετάζεται πάντως η θέσπιση όρων, υπό τους οποίους θα δίδεται το bonus, όπως ποσοστά άνω του 40%, επίσης τουλάχιστον μία μονάδα διαφορά από τον δεύτερο.
Παραλλήλως, εν αντιθέσει προς όσα ακούγονται, οι αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες κλίνουν υπέρ της διατήρησης του 3% ως ορίου για την είσοδο στη Βουλή.
Δεδομένη θα πρέπει να θεωρείται η απόφαση της κυβέρνησης για «σπάσιμο» των τεσσάρων μεγαλύτερων εκλογικών περιφερειών: η Α' Αθηνών που έχει σήμερα 10 έδρες, η Β' Αθηνών με 44 (!) βουλευτές, η Αττική με 15 και η Α' Θεσσαλονίκης με 16. Το επιτελείο Κουρουμπλή σκέπτεται να προτείνει καμία περιφέρεια να μην ξεπερνά τους 9 βουλευτές. Το «σπάσιμο» των μεγάλων περιφερειών είναι αρκετά παλιό, καμία ωστόσο από τις προηγούμενες κυβερνήσεις δεν είχε τολμήσει να προχωρήσει. Παρά το γεγονός δε ότι κοινή αφετηρία όσων είχαν εξαγγείλει τη σχετική πρωτοβουλία ήταν «η καταπολέμηση των προϋποθέσεων διαφθοράς», όπως σημείωνε ο αρμόδιος υπουργός προ ημερών.
Μια άλλη πρωτοβουλία που εκτιμάται ότι θα πάρει η παρούσα κυβέρνηση είναι να τεθεί «οροφή» στη βουλευτική θητεία: «12 χρόνια και ούτε λεπτό παραπάνω», σημείωνε χαρακτηριστικά κυβερνητικός παράγων.
Ταυτοχρόνως, τέλος, ο νομοθέτης θα αποπειραθεί να απαντήσει στο ερώτημα «σταυρός ή λίστα;», με ένα μεικτό σύστημα. Με άλλα λόγια, είναι ενδεχόμενο να προταθεί, οι δύο πρώτοι κάθε ψηφοδελτίου να αποτελούν πρόταση του αρχηγού του κόμματος και οι υπόλοιποι να αναδεικνύονται μέσω προκριματικών εκλογών, μεταξύ είτε των ψηφοφόρων είτε των μελών του κόμματος στην αντίστοιχη περιφέρεια.
