Τι πραγματικά έκανε το Τμήμα Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και απαντήσεις στις κατηγορίες - σκιές που αφήνουν οι καταγγελίες Πανούση δίνει η βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ, Βασιλική Κατριβάνου μιλώντας στην "Αυγή" της Κυριακής
Συνέντευξη στην Έλλη Ζώτου
* To Τμήμα Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ έχει βρεθεί συχνά στο επίκεντρο της κριτικής, όπως και τις προηγούμενες μέρες, με τις καταγγελίες Γ. Πανούση. Ακούσαμε πολλά, ότι οι «δικαιωματικοί» έχουν πάρε - δώσε με τις φυλακές, διαπραγματεύονταν με τους κρατούμενους κ.λπ. Τι απαντάτε;
Φυσικά και επισκεπτόμασταν, και συνεχίζουμε, φυλακές, αστυνομικά τμήματα και κρατητήρια, κέντρα κράτησης μεταναστών. Τι γυρεύουμε σε όλα αυτά; Μου φαίνεται αυτονόητο: Προσπαθούμε να έχουμε παρουσία σε όλους τους χώρους όπου απειλούνται και καταπατούνται δικαιώματα και ιδίως ευάλωτων ομάδων, ανθρώπων «αόρατων» και συχνά χωρίς φωνή. Πέρα από τη συμπόνια, τη φροντίδα, την αγάπη (τις θεωρώ πολύ σημαντικές, δεν πρέπει να τις υποτιμάμε), το κάνουμε για δύο πολύ σοβαρούς λόγους: Γιατί έτσι αποκτάμε εικόνα του τι συμβαίνει, μαθαίνουμε τις συνθήκες κράτησης, ακούμε τους ανθρώπους και τις ανάγκες τους. Και γιατί, έτσι, στην πράξη, υπερασπιζόμαστε το δίκιο και τα δικαιώματα. Δεν μπορεί κανείς να τα υπερασπίζεται γενικά και αφηρημένα, έξω από τον κόσμο, αδιαφορώντας για τους πραγματικούς ανθρώπους και τα δικαιώματά τους.
Ειδικότερα για την κουβέντα των ημερών, από τη στιγμή που κάποιος είναι κρατούμενος, δηλαδή η ζωή του είναι στην ευθύνη της πολιτείας, πρέπει να έχει την έγνοια της πολιτείας, χωρίς κανέναν «αστερίσκο». Φαντάζεστε να εξαρτάται το δικαίωμα ενός κρατούμενου στην επικοινωνία και την υγεία, στο να μη βασανίζεται κ.λπ. από το είδος ή τη βαρύτητα του αδικήματος; Αν δεχτούμε κάτι τέτοιο, κατεδαφίζουμε το κράτος δικαίου. Οφείλουμε, λοιπόν, να έχουμε επαφή με το σύνολο των κρατουμένων, ανεξαρτήτως αδικήματος και ποινής και αυτό κάνουμε.
Το Τμήμα δεν ασχολείται μόνο τις φυλακές. Επιγραμματικά θα πω μόνο ότι υπερασπίζεται τα δικαιώματα των ΑμεΑ, της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, των μεταναστών και των προσφύγων, των Ρομά, των αντιρρησιών συνείδησης, των τοξικοεξαρτημένων. Η αστυνομική βία και αυθαιρεσία, ο ρατσισμός και η δράση των νεοναζί είναι ακόμα κάποια από τα μεγάλα θέματα στα παρεμβαίνουμε.
* Ο νόμος για το σωφρονιστικό, στον οποίο ήσασταν εισηγήτρια, υπήρξε ένα από τα σημαντικά νομοθετήματα του πρώτης κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Είχε προξενήσει, ωστόσο, έντονες αντιδράσεις, επικεντρωμένες ιδιαίτερα στη δυνατότητα αποφυλάκισης του Σάββα Ξηρού.
Είναι ένας πολύ σημαντικός νόμος και στο Τμήμα Δικαιωμάτων είμαστε πραγματικά υπερήφανοι γι' αυτόν. Κατάργησε τις φυλακές τύπου Γ', τον κουκουλονόμο, έδωσε μια μεγάλη ανάσα ζωής (και γι' αυτούς που βγήκαν και γι' αυτούς που έμειναν στις φυλακές σε λιγότερο ασφυκτικές συνθήκες) με τις αποφυλακίσεις αρρώστων, ανάπηρων, υπέργηρων, ανηλίκων, την ένταξη τοξικοεξαρτημένων σε δομές. Ασφαλώς δεν αρκεί, αλλά αποτελεί δείγμα μιας άλλης αντίληψης για το σωφρονιστικό, κομμάτι μιας πορείας με στόχο την κοινωνική επανένταξη στον αντίποδα του αγριανθρωπισμού. Και είναι θλιβερό που από τα κανάλια και μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου (και όχι μόνο τη Δεξιά) αντιμετωπίστηκε τόσο μικρόψυχα και δημαγωγικά σαν «το νομοσχέδιο του Ξηρού». Η εν λόγω ρύθμιση δεν είναι φωτογραφική ούτε εξατομικευμένη. Αφορά όλους τους κρατουμένους που εμπίπτουν σε μια κατηγορία λόγω της κατάστασης της υγείας τους. Αν εξαιρούσε ειδικά τον Ξηρό, λόγω των αντιλήψεών του ή των αδικημάτων που έχει διαπράξει, τότε θα ήταν «φωτογραφική». Το να παλεύεις για τα δικαιώματα, όπως είπα και παραπάνω, είναι μια στάση συνολική, χωρίς εξαιρέσεις: υπερασπίζεσαι τα δικαιώματα του κρατούμενου γενικά, όποιος κι αν είναι.
* Επανερχόμενη στην επικαιρότητα, πώς σχολιάζετε τις αποκαλύψεις Πανούση και την εμπλοκή του ονόματός σας;
Η συνέντευξη Πανούση στο "Πρώτο Θέμα", από όπου ξεκίνησε όλη η ιστορία, κάτω από τον τίτλο «Πολιτικοί που έχουν σχέση με τρομοκράτες απειλούν τη ζωή μου» περιέχει πολλά: αποσπάσματα από διηγήματα που θα εκδώσει ο πρώην υπουργός, ένα «αστυνομικό κείμενο» που κατέθεσε σε συμβολαιογράφο, κριτική εναντίον του Ν. Παρασκευόπουλου και της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ, αλλά τίποτα απολύτως επί της ουσίας. Όποιος τη διαβάσει βγάζει τα συμπεράσματά του για τη φαιδρότητα της ιστορίας. Ωστόσο, όσα ακολούθησαν κάθε άλλο παρά φαιδρά είναι. Γιατί τις επόμενες μέρες παρακολουθήσαμε ένα επικίνδυνο παιχνίδι, όπου διασύρονται άνθρωποι, δημοσιοποιούνται αγνώστου προέλευσης και φερεγγυότητας υποκλαπέντα κομμάτια συνομιλιών, κυκλοφορούν «πληροφορίες», απαξιώνεται ένας ολόκληρος χώρος, των δικαιωμάτων - και μαζί και τα ίδια τα δικαιώματα. Όλα αυτά, που παραπέμπουν σε τακτικές εκβιασμού, παρακράτους και χειραγώγησης, δεν έχουν σχέση με την ενημέρωση, καθώς καταπατούν βασικούς κανόνες του κράτους δικαίου. Μέσα σε αυτό το ζοφερό κλίμα, ο Πάνος Λάμπρος (υπεύθυνος Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ εκ μέρους της Π.Γ.), ένας σύντροφος από τους λίγους, ένας άνθρωπος - διαμάντι, ταυτισμένος με την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, και ειδικά των δικαιωμάτων των αδύναμων, συκοφαντείται βάναυσα. Το θετικό σε αυτή την εφιαλτική ιστορία είναι η αλληλεγγύη που εκδηλώθηκε στο πρόσωπο του Πάνου και στην αντίληψη που αυτός υπερασπίζεται.
Όσον αφορά το όνομά μου τώρα. Το πρόβλημα ακριβώς - και αυτό είναι ενδεικτικό του όλου κλίματος και των μεθοδεύσεων- είναι ότι, όπως και άλλα ονόματα, γενικώς σύρεται, λέγεται και δεν λέγεται μαζί, «κυκλοφορεί» θολά, χωρίς να διευκρινίζεται σε τι εμπλέκεται. Σε τι εμπλέκομαι λοιπόν; Αν το επίδικο είναι οι επισκέψεις μου στις φυλακές, η υπεράσπιση των δικαιωμάτων, χωρίς καμιά διάκριση, όπως το εξήγησα παραπάνω, η υποστήριξη του σωφρονιστικού νόμου, αυτά τα θεωρώ τιμή μου. Αν το επίδικο είναι η εμπλοκή μου, με οποιονδήποτε τρόπο, σε σχέδια που απειλούν τη ζωή του Γ. Πανούση (!), δεν ξέρω πώς να το χαρακτηρίσω: τερατώδες, εξοργιστικό ή γελοίο; Και τα τρία μαζί νομίζω!
* Ο χώρος των δικαιωμάτων έχει δεχτεί συχνά την κριτική ότι "το παρακάνει με τα δικαιώματα». Ότι βλέπει μόνο την ελευθερία και όχι την ασφάλεια.
Βλέπω τις δύο έννοιες όχι αντιθετικά, αλλά συμπληρωματικά. Χωρίς τη μία, δεν έχεις την άλλη. Στην ασφάλεια δεν βλέπω μόνο την αστυνομία και τον έλεγχο, αλλά και όλους εκείνους τους θεσμούς και τις πολιτικές που παλεύουν να κρατήσουν μια κοινωνία συνολικά ασφαλή: από τη δυνατότητα της μητέρας να έχει παιδικό σταθμό να πάει το παιδί της για να δουλέψει η ίδια, τη δυνατότητα όλων να έχουν πρόσβαση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, τη δυνατότητά μας να κυκλοφορούμε σε δρόμους με ασφάλεια. Η νίκη της τρομοκρατίας είναι να κάνει τους ανθρώπους να διαλέγουν την ασφάλεια εκχωρώντας άκριτα την ελευθερία τους. Έστω και σε αυτές τις δύσκολες στιγμές, μετά το φρικαλέο μαζικό έγκλημα στο Παρίσι, έχει νόημα να διεκδικούμε «ελευθερία με ασφάλεια». Αν δεχθούμε το «ασφάλεια χωρίς ελευθερία», τότε χάνουμε αμέσως και βραχυπρόθεσμα την ελευθερία μας, αλλά, λίγο πιο μακροπρόθεσμα, και την ασφάλειά μας.
