ΤΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΥ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΝΙΚΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
"Επίθεση" φιλίας εξαπολύει προς τη γείτονα ο Αλέξης Τσίπρας, επισημαίνοντας ότι είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών να επιλύσουν παλιές και νέες διαφορές. Μάλιστα, ο Έλληνας πρωθυπουργός φρόντισε να... αιφνιδιάσει από χθες την άλλη πλευρά, με άρθρο του στην εφημερίδα «Σαμπάχ», στο οποίο ξετυλίγει την πρότασή του, δηλαδή μία ημέρα πριν από τις σημερινές συναντήσεις πρώτα με τον ομόλογό του Αχμέτ Νταβούτογλου (κατ' ιδίαν αρχικά, και με τη συμμετοχή των δύο αντιπροσωπειών εν συνεχεία), και αργότερα με τον πρόεδρο Ερντογάν.
Επικοινωνία με Μέρκελ πριν από το ταξίδι
Εκ των πραγμάτων, η διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος είναι στην κορυφή της ατζέντας και ας σημειωθεί, στο σημείο αυτό, ότι λίγο πριν φτάσει στην Κωνσταντινούπολη, πρώτο σταθμό της επίσκεψής του, ο Αλ. Τσίπρας είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ. Η Γερμανίδα καγκελάριος ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για τις επαφές της με την τουρκική ηγεσία στο περιθώριο της συνόδου των G20 στην Αττάλεια αναφορικά με το προσφυγικό. Παράλληλα, αντάλλαξαν απόψεις σε σχέση με το ταξίδι τού πρωθυπουργού στην Τουρκία.
Στο «διά ταύτα» της σχετικής με το προσφυγικό αναφοράς του στη «Σαμπάχ», ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει, και σε αυτό το θέμα, τη σημασία ενίσχυσης της ελληνοτουρκικής συνεργασίας. Πριν από αυτό όμως, "είναι σαφές ότι χωρίς ειρήνη στη Συρία και στο Ιράκ και σταθερότητα στο Αφγανιστάν, δεν υπάρχει προοπτική επιστροφής των πολιτών των χωρών αυτών στα σπίτια τους και ένα τέλος στην προσφυγική και μεταναστευτική κρίση που αντιμετωπίζουμε. Γι' αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να εργαστούμε από κοινού στο πώς μπορούμε να διαχειριστούμε αυτές τις ροές με έναν ανθρώπινο και αποτελεσματικό τρόπο".
"Η Τουρκία, μαζί με το Λίβανο και την Ιορδανία", αναγνωρίζει ο πρωθυπουργός, «έχουν επωμιστεί το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό βάρος της υποστήριξης εκατομμυρίων προσφύγων και μεταναστών όλα αυτά τα χρόνια. Την ίδια στιγμή, οι 650.000 άνθρωποι, που περνούν τα ελληνοτουρκικά σύνορα προς την Ε.Ε. κατά τους τελευταίους μήνες, έχουν δημιουργήσει μια αφόρητη κατάσταση στην Ελλάδα και την Ευρώπη γενικότερα», θέμα που, όπως υπονοεί, πρέπει να αναγνωρίσουν κάποιοι άλλοι...
"Ελάτε να συνεργαστούμε στο προσφυγικό"
Παρά ταύτα, «ο ελληνικός λαός και οι ελληνικές αρχές, παρά τις μεγάλες οικονομικές προκλήσεις, κάνουν ό,τι μπορούν για να διαχειριστούν αυτές τις ροές και να παρέχουν υποστήριξη σε όσους το έχουν ανάγκη. Στο πλαίσιο αυτό, είναι πολύ σημαντικό να προχωρήσουμε σε μια ουσιαστική συμφωνία μεταξύ της Ε.Ε. και της Τουρκίας: για τη διαχείριση αυτών των ρευμάτων στο εσωτερικό της χώρας, για την υποστήριξη των προσφύγων, καθώς και για έναν ισχυρό μηχανισμό επανεγκατάστασης για τη νόμιμη είσοδό τους σε τρίτες χώρες. Ένα κρίσιμο στοιχείο αυτής της συμφωνίας, ωστόσο, είναι η ενίσχυση της ελληνοτουρκικής συνεργασίας: πρέπει να μιλήσουμε περισσότερο για το πώς θα καταπολεμήσουμε τα δίκτυα διακίνησης, για την εφαρμογή της διμερούς συμφωνίας μας για επανεισδοχή και για το πώς θα συντονιζόμαστε και θα συνεργαζόμαστε στα ζητήματα μετανάστευσης, αστυνόμευσης και ακτοφυλακής».
Κυπριακό και ελληνοτουρκικά στη βάση του διεθνούς δικαίου
Και, παρ' ότι «επίσκεψη εργασίας» αυτή που πραγματοποιεί ο πρωθυπουργός, συνεπώς με συγκεκριμένο θέμα (προσφυγικό), εν τούτοις ανοίγει και τα πάγια θέματα, Κυπριακό και ελληνοτουρκικές σχέσεις. «Πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία που έχει για την περιοχή μας και τις διμερείς μας σχέσεις η επίτευξη δίκαιης και διαρκούς λύσης στο Κυπριακό στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ» καλεί την άλλη πλευρά. Μια λύση που δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο από «ένα ελεύθερο, ενωμένο κράτος - μέλος της Ε.Ε. που διασφαλίζει την ασφάλεια για όλο τον λαό του -Ελληνοκύπριους, Τουρκοκύπριους και άλλες κοινότητες- χωρίς αναχρονιστικές μετα-αποικιακές ρυθμίσεις» επισημαίνει δηκτικά.
Και για τα ελληνοτουρκικά, ο Αλ. Τσίπρας τα προσεγγίζει κάτω από ένα ευρύτερο πρίσμα: «η προώθηση της ασφάλειας στην περιοχή μας», λέει στη «Σαμπάχ», «δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς την ασφάλεια στο Αιγαίο. Αυτό δεν μπορεί να γίνει υπό την απειλή πολέμου, ή με αυξημένες παραβιάσεις του ελληνικoύ εναέριου χώρου. Ένα από τα πρώτα βήματα αυτής της κυβέρνησης ήταν να συμφωνήσει με την Τουρκία στην αναζωογόνηση του διαλόγου για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Πρέπει να επεκτείνουμε αυτόν τον διάλογο και να εργαστούμε στις διερευνητικές συνομιλίες για την υφαλοκρηπίδα. Μόνο με τη διασφάλιση των σχέσεων καλής γειτονίας επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου μπορούμε να χτίσουμε σταθερά θεμέλια για τη μελλοντική συνεργασία μας» είναι το μήνυμα που στέλνει, και σήμερα, στην άλλη άκρη του τραπεζιού.
Όχι εμπλοκή στη βάση αποτυχημένων δράσεων
Είναι αναπόφευκτο, πάντως, οι ανταλλαγές απόψεων των δύο χωρών να γίνονται μέσα στον εξαιρετικά βίαιο κόσμο μας. Γι' αυτό και ο πρωθυπουργός υπογραμμίζει ότι «στο ψευδοδίλημμα μεταξύ μιλιταριστικών δικτατοριών και βίαιου ισλαμικού φονταμενταλισμού, η επιλογή μας είναι σαφής: απορρίπτουμε και τα δύο». Θέση της Αθήνας είναι «να μείνουμε ενωμένοι και αποφασισμένοι ενάντια στις δυνάμεις που χρησιμοποιούν τον τρόμο για να ενισχύσουν την εξουσία τους... Είτε μόνοι μας, είτε ως μέλη των Ηνωμένων Εθνών, του ΟΑΣΕ και του ΝΑΤΟ, δεν μπορούμε να στηρίζουμε την εμπλοκή μας στην περιοχή μας σε σχήματα και δράσεις που απέτυχαν παταγωδώς στο παρελθόν... Δράσεις που στοχεύουν πραγματικά σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να εξετάζονται και να συναποφασίζονται και από τους παράγοντες εκείνους που γνωρίζουν καλύτερα τις δυναμικές της περιοχής. Γι' αυτό πρέπει να εμβαθύνουμε τη διμερή και περιφερειακή - πολυμερή μας συνεργασία σε αυτά τα θέματα». Μια προσέγγιση που έρχεται να αναδείξει τον ενισχυμένο ρόλο που μπορεί να παίξει η Ελλάδα στην ευρύτερη, εύφλεκτη περιοχή. Άλλωστε, «οι καιροί είναι δύσκολοι για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή. Καλούν για ένα νέο επίπεδο επικοινωνίας και επαφών μεταξύ των χωρών που έχουν τις δυνατότητες και τη βούληση να το εξασφαλίσουν. Με βάση την ειλικρίνεια και με στόχο τη συνεργασία (όπου είναι δυνατόν, όχι μόνο όπου είναι απαραίτητο) επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου» προτάσσει στο άρθρο - παρέμβαση ο πρωθυπουργός («Για μια νέα εποχή συνεργασίας» είναι και ο χαρακτηριστικός τίτλος του).
"Έχουμε κρίσιμο ρόλο στη σύνδεση τριών ηπείρων"
Ζητούμενο, συμπερασματικά, το πέρασμα σε μια νέα εποχή, εκεί όπου η οικονομική ανάπτυξη παίζει τον δικό της, ιδιαίτερο ρόλο. Και, όπως τόνισε ο Αλ. Τσίπρας, «η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν κρίσιμο ρόλο στη σύνδεση των τριών ηπείρων, με τη δημιουργία νέων δικτύων στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, του τουρισμού, του πολιτισμού και του εμπορίου... Το διμερές Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο στο πλαίσιο αυτό. Για τη μελλοντική 4η συνεδρίασή του πρέπει να επικεντρωθούμε σε λίγες, αλλά ουσιαστικές και προωθημένες συμφωνίες για το μέλλον στους παραπάνω τομείς».
Υποστήριξη στην ενταξιακή πορεία
Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει εξάλλου την ενταξιακή διαδικασία της γείτονος, «αναγνωρίζοντας τα αμοιβαία οφέλη της για την Ε.Ε. και την Τουρκία, καθώς και τη σημασία της για τις διμερείς σχέσεις και την ευρύτερη περιοχή». Έπεται, άλλωστε, η ευρωτουρκική σύνοδος στις 29 Νοεμβρίου, στις Βρυξέλλες.
Συνάντηση σήμερα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη
Σήμερα το πρωί, τέλος, ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί που είναι μαζί του (Νίκος Κοτζιάς, Γιάννης Μουζάλας, Όλγα Γεροβασίλη και ο διευθυντής του διπλωματικού του γραφείου Βαγγέλης Καλπαδάκης), προτού μεταβούν στην Άγκυρα για τις συνομιλίες, θα επισκεφθούν τον Οικουμενικό Πατριάρχη στο Φανάρι.
Ο κ. Βαρθολομαίος χθες είχε επισκεφθεί τις Βρυξέλλες, όπου, μεταξύ άλλων επαφών που είχε, συναντήθηκε και με τον αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Δημήτρη Παπαδημούλη. Στη διάρκεια της συζήτησης, συμφώνησαν απολύτως για τον σημαντικό ρόλο που έχει αυτή την περίοδο η ενίσχυση του διαθρησκευτικού διαλόγου για την αντιμετώπιση των μεγάλων σημερινών προκλήσεων, όπως είναι το μεταναστευτικό και προσφυγικό ζήτημα, οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές κρίσεις.
Συμφώνησαν επίσης ότι οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης του διαλόγου των θρησκευτικών ηγετών τόσο μεταξύ τους, όσο και με τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκαν πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να προωθηθούν με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εξετάστηκε το ενδεχόμενο πρόσκλησης και ομιλίας του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μέσα στο 2016.
