Του Γιάννη Κουτσοκώστα
Και τώρα τι θα κάνουμε χωρίς τον Ευάγγελο Βενιζέλο; Λάθος το ερώτημα. Το σωστό είναι τι θα κάνει αυτός χωρίς "εμάς". Πώς και για πόσο θα αντέξει έξω από την κεντρική πολιτική σκηνή, μακριά από την εξουσία, χωρίς καθημερινή τριβή και εμφανή ρόλο στους πολιτικούς και κομματικούς διαδρόμους;
Μια λύση θα ήταν να γίνει «Σαμαράς» στη θέση του Σαμαρά. Να προσχωρήσει δηλαδή στη Ν.Δ. και να διεκδικήσει την αρχηγία της. Μπορεί και του πάει. Μια άλλη λύση θα ήταν να γίνει... Καραμανλής. Δηλαδή... Βούδας. Να αράξει στα... ορεινά, να "μιλάει" χωρίς να λέει λέξη και να περιμένει να ξανακαλέσει την... κλάση του η Ιστορία. Δεν μπορεί και δεν του πάει.
Μπορεί κανείς να φανταστεί τον Βενιζέλο σιωπηλό και αμίλητο; Δεν νομίζω. Αν κάτι τον χαρακτήριζε σε αυτή την 25ετή πολιτική διαδρομή, ήταν κυρίως ο πληθωρικός και χειμαρρώδης λόγος του. Αυτό να λέγεται. Υπήρξε και είναι σπάνιος ρήτορας, από τους πιο καλούς, αν όχι ο καλύτερος, που πέρασε τις τελευταίες δεκαετίες από τη Βουλή. Γιατί, κατά τα άλλα, άστα να πάνε. Δεν του λείπουν οι ικανότητες, η μόρφωση, η επιστημονική επάρκεια. Του περισσεύει όμως η υπεροψία. Και η αυταρέσκεια της αυτάρκειας. Η αλαζονεία. Πίστευε και πάντα θα πιστεύει ότι είναι ταγμένος για μεγάλα πράγματα, για την κορυφή και γι' αυτό θεωρεί, πάντα θεωρούσε, εαυτόν αδικημένο από την Ιστορία.
Από αρχηγός του ΠΑΣΟΚ - υπαρχηγός του Σαμαρά
Βιαζόταν. Και γι' αυτό συχνά - πυκνά σκόνταφτε. Ενίοτε ήταν και αυτοκαταστροφικός. Με την ίδια ευκολία γέμιζε αλλά και άδειαζε την "καρδάρα". Έβλεπε την πολιτική αφ' υψηλού. Την αντιμετώπιζε περισσότερο ως επικοινωνιακή και λιγότερο έως ελάχιστο ως κοινωνική και ταξική διαδικασία. Ως ένα «παιχνίδι» επίδειξης προσωπικών ικανοτήτων, διαχείρισης εντυπώσεων και διευθετήσεων στο προσκήνιο αλλά και στο παρασκήνιο. Εν τέλει ως μια σκυταλοδρομία αξιοποίησης ευκαιριών. Διέκρινε, για παράδειγμα, ότι μετά την πτώση του Α. Παπανδρέου το 1989 θα ερχόταν η άνοδος και άρπαξε την ευκαιρία να βρεθεί δίπλα στον ιστορικό ηγέτη του ΠΑΣΟΚ όταν όλοι τον εγκατέλειπαν. Κι έτσι "τρύπωσε" σε έναν χώρο όπου λίγοι τον... άντεχαν και με λίγους μπορούσε να βρει κοινή περπατησιά. Ως ευκαιρία είδε και το πάρτι της Ολυμπιάδας της Αθήνας αλλά και τις εκλογές του 2004. Το ΠΑΣΟΚ έχασε, ο ίδιος όμως «κέρδισε» την άνοδο στη δεύτερη θέση της κομματικής ιεραρχίας. Το 2007 βιάστηκε, έκανε λάθη, σκόνταψε. Απέτυχε να... καταλάβει τη Χαριλάου Τρικούπη και την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, η οποία όμως του προσφέρθηκε μετά το ξέσπασμα της κρίσης και την κατάρρευση του Γιώργου Παπανδρέου. Εκεί, στην καρδιά της κρίσης, είδε ο Βενιζέλος και την πιο μεγάλη ευκαιρία. Ζωής και καριέρας. Και από «αντιστράτηγος» στο ΠΑΣΟΚ έγινε εν μια νυκτί "συνταγματάρχης" στην οικονομία, για να καταλήξει αντιπρόεδρος στην κυβέρνηση Σαμαρά. Μετάνιωσε; Πιθανόν.
Το βέβαιον είναι -και αυτό τού πιστώνεται - ότι πήρε μεγάλο προσωπικό και πολιτικό ρίσκο αναλαμβάνοντας το «καυτό» χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Οικονομικών όταν κανείς δεν θα ήθελε να είναι στη θέση του. Μπήκε στον... λαβύρινθο της οικονομίας με στόχο και να σκοτώσει τον... μινώταυρο της χρεοκοπίας, αλλά και να βρει τον μίτο της Αριάδνης για τον τόπο, την οικονομία, αλλά και για τον εαυτό του. Πέτυχε; Εκ του αποτελέσματος όχι.
Για έναν απλό λόγο. Γιατί ο Βενιζέλος, ενώ δείχνει να γνωρίζει τα πάντα, φαίνεται να αγνοεί τα βασικά. Αγνόησε -για παράδειγμα- ότι σωτηρία της Ελλάδας δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τους Έλληνες. Ότι η οικονομία, και μάλιστα σε συνθήκες βαθιάς κρίσης, και κοινωνικής καταστροφής, είναι βαρύ πολιτικό, κοινωνικό και ταξικό φορτίο. Ασήκωτο για όποιον είχε συνηθίσει στις επιλεκτικές διευθετήσεις υπέρ των λίγων και σε βάρος των πολλών. Δεν είναι "παιχνίδι" διαχείρισης εντυπώσεων ούτε σκαλοπάτι στη διαδρομή προσωπικών στόχων και φιλοδοξιών. Και όποιος μένει "καρφωμένος" μόνο στον δικό του στόχο και παραβλέπει το κόστος της διαδρομής, που βαρύνει τους άλλους, συνήθως τα χάνει και τα δύο. Και τον στόχο και τη διαδρομή.
Η λίστα Λαγκάρντ, το PSI και η συντριβή
Κάπως έτσι την έπαθε και ο Βενιζέλος. Έχασε και στη διαδρομή, έχασε και τον στόχο. Όταν ξεκινούσε δεν είχε... παρελθόν στον χειρισμό θεμάτων της οικονομίας. Τώρα έχει παρελθόν αλλά δεν έχει μέλλον, επί του παρόντος τουλάχιστον. "Πληρώνει" το κόστος των επιλογών του. Γιατί υπήρξε ένας από τους βασικούς "παίχτες" του πολιτικού συστήματος που οδήγησαν τη χώρα στη χρεοκοπία. Γιατί ως υπουργός Οικονομικών συνδέθηκε με σκληρές και αμφιλεγόμενες αποφάσεις και πρωτοβουλίες, όπως το PSI, το χαράτσι στα ακίνητα και η λίστα Λαγκάρντ. Και γιατί αποχωρώντας άφησε πίσω του συντρίμμια και στην οικονομία αλλά και στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο επί των ημερών του συνετρίβη πολιτικά, συρρικνώθηκε εκλογικά και απειλείται πλέον με εξαφάνιση.
Η Ιστορία είναι αυστηρή και αμείλικτη όταν αξιολογεί πολιτικά πρόσωπα. Δεν μετράει προθέσεις ούτε αναγνωρίζει ελαφρυντικά. Καταγράφει αποτελέσματα. Γιατί στην οικονομία όπως και στην πολιτική όλα κρίνονται εκ του αποτελέσματος, από το τι αφήνει κανείς πίσω του. Από τα στερνά, που τιμούν τα πρώτα. Και για τον Ευάγγελο Βενιζέλο το πιο πιθανό είναι να γράψει πολλά για τον λόγο αλλά λίγα για το έργο του.
