ΒΡΥΞΕΛΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗ:ΚΑΚΗ ΜΠΑΛΗ
Ψυχραιμία είναι το ζητούμενο αυτών των ημερών. Ψυχραιμία από όλες τις πλευρές, καθώς οι βόλτες της τελευταίας εβδομάδας με το τρενάκι του τρόμου, αφενός κούρασαν τους πάντες, αφετέρου αποδείχθηκαν εντελώς αναποτελεσματικές. Οι πιέσεις, οι υψηλές κορώνες, οι δογματισμοί, ακόμη και οι απειλές, βεβαίως, στήνουν το σκηνικό για την τελική διαπραγμάτευση. Αλλά υπάρχει ένα όριο, που -φαίνεται ότι- κανείς δεν θέλει να το υπερβεί: αυτό της διάλυσης του ευρωπαϊκού σπιτιού, μέσω της οριστικής ρήξης τώρα με την Ελλάδα και αύριο...
Στην άτυπη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, που ακολούθησε το ναυάγιο του έκτακτου Eurogroup της Τετάρτης για την Ελλάδα, έγινε σαφές ότι τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν στη λογική των έντιμων συμβιβασμών, ότι προσπαθούν συστηματικά να αποφύγουν τις ρήξεις.
Η πρώτη στροφή
Ενώ η μέρα ξημέρωσε με κυρίαρχη στα διεθνή μέσα ενημέρωσης την εντύπωση ότι η -απομονωμένη στο Eurogroup- Ελλάδα θα βρεθεί απελπιστικά μόνη και στη σύνοδο κορυφής, το κλίμα άλλαξε γρήγορα. Προς το θετικότερο. Ήταν η διαπραγματευτική στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης που έκανε το θαύμα; Ήταν η πρωτοβουλία των εταίρων -μέσω του προέδρου του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ- να γεφυρώσουν πιο συστηματικά τις διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών, με τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων και από τις δύο πλευρές; Ήταν ο συνδυασμός και των δύο;
Σίγουρα βοήθησε και η συνετή... πυγμή της ελληνικής πλευράς και η θεσμική... ευελιξία της ευρωπαϊκής. Αλλά σαφώς βοήθησε και η βαθιά ριζωμένη παράδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που λέει ότι όταν κάτι μοιάζει να οδηγεί σε αδιέξοδο, κάνουμε χώρο –έστω με μισή καρδιά- για να αναζητήσουμε μια βιώσιμη διέξοδο. Αυτό φάνηκε ήδη από τη νύχτα της Τετάρτης, κι από τη δήλωση του «άσημου» αντιπροέδρου της Κομισιόν, αρμόδιου για το ευρώ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, καθώς έφευγε από το Eurogroup και πριν ξεκινήσουν οι συνεντεύξεις Τύπου: «Δεν καταλήξαμε σε κοινό ανακοινωθέν», είπε, «αλλά μέχρι το απόγευμα της Δευτέρας θα εργαστούν όλοι σκληρά για να βρούμε στο τακτικό Eurogroup μια λύση».
Μπορεί μέσα στο φορτισμένο κλίμα των αντικρουόμενων διαρροών -«η Ελλάδα συμφώνησε να ζητήσει παράταση του προγράμματος», «οι εταίροι συμφώνησαν σε επέκταση και τροποποίηση του προγράμματος», «η Ελλάδα πρώτα είπε 'ναι' και μετά είπε 'όχι'», κ.λπ., που τελικά διαψεύσθηκαν από την... τελική πραγματικότητα- η ήσυχη ατάκα του Ντομπρόβσκις να πέρασε απαρατήρητη. Την επόμενη μέρα, όμως, αποδείχθηκε αληθινή.
Οι πρώτες γέφυρες
Ήδη πριν από την έναρξη της συνόδου, το τρενάκι του τρόμου είχε κόψει ταχύτητα. Το κλίμα σε βάρος της Ελλάδας άρχισε να αποφορτίζεται. Και σ' αυτό συνέβαλαν τα μέγιστα οι δύο «μονομάχοι» -σύμφωνα με την πρωτίστως μιντιακή αφήγηση που έχει στηθεί από καιρό- ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ. Ο πρώτος εμφανίστηκε ψύχραιμος και κυρίως "φρέσκος" για τα βρυξελλιώτικα δεδομένα, πολύ διαφορετικός από τον «αντιθεσμικό διάολο» που περίμεναν κάποιοι. Δήλωσε «βέβαιος» ότι μπορεί να βρεθεί μια «αμοιβαία αποδεκτή και βιώσιμη λύση» που θα θεραπεύσει τις πληγές της λιτότητας και θα αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση στην Ευρώπη, διεθνοποιώντας -έστω κι αν ήταν λίγα τα ευήκοα ώτα- το πρόβλημα του ελληνικού λαού.
Η δεύτερη ήταν αυτή που έκανε την έκπληξη. Με το «φωτοστέφανο» της ειρηνοποιού -καθώς όλη τη μέρα και τη νύχτα της Τετάρτης έδινε μάχη μαζί με τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ να πείσουν τους προέδρους της Ουκρανίας και της Ρωσίας, Πέτρο Ποροσένκο και Βλαντίμιρ Πούτιν, να εφαρμόσουν τη συμφωνία εκεχειρίας του Μινσκ- η Μέρκελ φάνηκε αποφασισμένη να ρίξει γέφυρες και με την Ελλάδα: «Ξέρετε ότι η επιτυχία της Ευρώπης στηρίζεται στην εξεύρεση συμβιβασμών. Οι συμβιβασμοί είναι εφικτοί όταν τα πλεονεκτήματα ξεπερνούν τα μειονεκτήματα. Η Γερμανία είναι έτοιμη να κάνει κάτι τέτοιο», είπε. Αυτή η ατάκα της ερμηνεύτηκε αμέσως από τους Γερμανούς σχολιαστές κυριολεκτικά: «η καγκελάριος είναι έτοιμη να συμβιβαστεί με τους Έλληνες». Ακόμη κι αν η ερμηνεία είναι υπερβολική, η δήλωση συνέβαλε στο να πέσουν οι τόνοι, να υποχωρήσει η περιρρέουσα -έστω μιντιακή- αγωνία, να ξεκινήσει η σύνοδος με τη συνήθη της ευρωπαϊκή... κανονικότητα.
Επιχείρηση γοητείας
Το τι έγινε μέσα στη σύνοδο -και μάλιστα άτυπη, άρα με παρόντες μόνο τους πρωθυπουργούς γύρω από το τραπέζι- δεν το ξέρουμε. Ο καθένας κάνει τις διαρροές του -και κανείς δεν λέει ψέματα, αλλά πάντα μόνο το μέρος της αλήθειας που επιλέγει- και από τις συγκλίνουσες διαρροές, αλλά και από τις επίσημες δηλώσεις των ηγετών μετά το πέρας της συνόδου, προκύπτει ότι η παρθενική τοποθέτηση του Έλληνα πρωθυπουργού ήταν «αρκετά πειστική» και «σίγουρα εποικοδομητική». Μέχρι και δύο εκ του «σκληρού» μετώπου, οι πρωθυπουργοί της Φινλανδίας και της Ιρλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ και Έντα Κένι, είχαν καλά λόγια να πουν για τη «σοβαρότητα και τα επιχειρήματα» του Αλέξη Τσίπρα, αν και σε πολλά διαφωνούν. Μεγάλη παραφωνία ο Ισπανός πρωθυπουργός, Μαριάνο Ραχόι, ο οποίος δεν κατάφερε καν να διατηρήσει την ψυχραιμία του όσο κρατούσε η -σύντομη- τοποθέτηση Τσίπρα στη σύνοδο κορυφής.
Γενικά η εικόνα στους διαδρόμους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ήταν ότι η παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού ήταν καλή, αν και επέμεινε στις θέσεις του, οι οποίες βεβαίως δεν θεωρούνται καλές για το ευρωπαϊκό κατεστημένο. Το σημαντικό, όμως, είναι ότι η σύνοδος έδωσε την... ευχή της στη δουλειά των εμπειρογνωμόνων που ανέλαβαν να ετοιμάσουν μέχρι αύριο την «τεχνική βάση» για να βρεθεί μια λύση στην ελληνική... εκκρεμότητα με το υφιστάμενο πρόγραμμα.
