Η διαπραγμάτευση για τη νέα δανειακή σύμβαση της χώρας άρχισε. Μετά τη σημαντική επίσκεψη του προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, φτάνει σήμερα στην Αθήνα ο επικεφαλής του Eurogroup Γερούν Ντάισεμπλουμ, ενώ την ίδια ώρα κορυφαίοι παράγοντες της Ευρώπης, με τον τρόπο του ο καθένας, εκπέμπουν μηνύματα προς τη νέα κυβέρνηση. Σώφρον θα ήταν να εξετάζουμε όλα αυτά τα μηνύματα ως μέρος της διαπραγμάτευσης και όχι ως τελικές λύσεις, ως το αποτέλεσμα αυτής της ίδιας της διαπραγμάτευσης.
Στην Αθήνα υπάρχει τώρα μια νέα κατάσταση που προέκυψε από εκλογές. Κανείς δεν θέτει θέμα πολιτικής νομιμοποίησης της νέας κυβέρνησης. Ίσως μάλιστα η πολιτική νομιμοποίηση της νέας κυβέρνησης, ειδικότερα στο κρίσιμο θέμα της επαναδιαπραγμάτευσης, να αποδειχθεί ότι υπερβαίνει την κοινοβουλευτική της βάση. Ο πρωθυπουργός έχει προεκλογικά δεσμευτεί ότι θα συγκροτήσει εθνική διαπραγματευτική ομάδα και σε κάθε περίπτωση πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα ενημερώνονται οι πολιτικοί αρχηγοί για όλες τις κρίσιμες εξελίξεις. Επομένως είναι πολύ πιθανό, πέραν των διαφορών που υπάρχουν για το πλαίσιο των θέσεων της επαναδιαπραγμάτευσης να επιτυγχάνεται ευρύτερη συνεννόηση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων. Αυτό το στοιχείο αποτελεί ποιοτική διαφορά σε σχέση με τη γραμμή πλεύσης της κυβέρνησης Σαμαρά, που δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι δεν εκπροσωπούσε ούτε καν τον εαυτό της. Κατά συνέπεια, η ετυμηγορία του ελληνικού λαού θα παίξει ρόλο, αν και δεν θα καθορίσει τις εξελίξεις.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός συχνά κατά την προεκλογική περίοδο προσδιόρισε το έδαφος της πιθανής λύσης μιλώντας για "αμοιβαία επωφελή λύση" για το μη βιώσιμο χρέος. Ταυτόχρονα έχει δεσμευτεί ότι θα σεβαστεί τη "θεσμική υποχρέωση του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού", πράγμα που σημαίνει ότι η υλοποίηση των μέτρων που πρόκειται να πάρει η νέα κυβέρνηση, σύμφωνα και με τις προεκλογικές της δεσμεύσεις, θα πρέπει να μην θέτει εν αμφιβόλω αυτή τη δέσμευσή της. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι ανυπόμονοι υπουργοί θα χρειαστεί να κάνουν κάποια ιεράρχηση στην πορεία υλοποίησης των μέτρων, που πρόκειται να πάρει η κυβέρνηση συνεργασίας και άλλοι να δώσουν σκληρή μάχη για να ενισχυθούν τα δημόσια ταμεία. Είναι επίσης βάσιμο να υποθέσει κανείς ότι, παρά τις δημοσιονομικές δεσμεύσεις, δεν θα μπει κανένα φρένο στα μέτρα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, τα οποία αποτελούν αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Ένα ακόμη στοιχείο, το οποίο φαίνεται ότι συνθέτει τη νέα διαπραγματευτική γραμμή της ελληνικής κυβέρνησης, είναι οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται να κάνει η χώρα όχι για την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων ή την περαιτέρω υποβάθμιση της εργασίας, όπως γινόταν μέχρι σήμερα, αλλά για την καταπολέμηση της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής, της γραφειοκρατίας και των πελατειακών σχέσεων. Οι προτεραιότητες αυτές πρέπει να θεωρούνται δεδομένες και η δέσμευση της κυβέρνησης για την υλοποίησή τους θα αποτελέσει ένα από τα ισχυρά διαπραγματευτικά της χαρτιά.
Αν επομένως οι δανειστές - εταίροι επιδείξουν πνεύμα αμοιβαιότητας για τη σύναψη της νέας δανειακής σύμβασης, η οποία δεν θα προκαλεί συνθήκες ύφεσης στην ελληνική οικονομία, αλλά αντιθέτως θα ενδυναμώνει την ανασυγκρότηση και την αναπτυξιακή της πορεία, η δυνατότητα εξεύρεσης μιας "αμοιβαία επωφελούς λύσης" θα είναι μεγάλη. Άλλωστε είναι κοινό μυστικό για όσους δεν έχουν χάσει την επαφή με την πραγματικότητα ότι η όποια δυνατότητα αποπληρωμής τού μη βιώσιμου χρέους συναρτάται με την αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Διαφορετικά όλοι θα είναι χαμένοι. Και επειδή κανείς δεν θα ήθελε να είναι χαμένος, μια αρνητική εξέλιξη θα έδειχνε έλλειψη πολιτικής οξυδέρκειας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να θεωρείται πως συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες.
Σταύρος Καπάκος
