1. Η ανεργία έχει τσακίσει την ελληνική κοινωνία και η νεολαία είναι η κοινωνική κατηγορία που έχει πληγεί περισσότερο. Όντας από τους «προνομιούχους» που κατάφεραν να βρουν εργασία, δεν σας κρύβω ότι τον πρώτο καιρό, οριακά, αισθανόμουν άσχημα όταν συζητούσα ότι είχα βρει δουλειά με γνωστούς μου, που ήξερα ότι είναι άνεργοι.
Οι επισφαλείς μορφές εργασίας είχαν επικρατήσει πολύ πριν την κρίση στους χώρους των νέων επιστημόνων και λόγω της ουσιαστικής ανυπαρξίας συλλογικών δικαιωμάτων στους κλάδους τους, αφού οι περισσότεροι δούλευαν τα προηγούμενα χρόνια ως ελεύθεροι επαγγελματίες. Με την κρίση, βέβαια, τα πράγματα χειροτέρευσαν δραματικά, το «μπλοκάκι» είναι πλέον μια καλή εκδοχή, σήμερα πολλοί συνάδελφοι δουλεύουν ωρομίσθιοι, με «voucher», ακόμα και δωρεάν σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η άμεση αντιμετώπιση δεν είναι δυνατόν να λύσει το πρόβλημα ριζικά, με δεδομένο το σημείο εκκίνησης. Παρ' όλα αυτά, μια σειρά μέτρων (αύξηση του βασικού μισθού, προσλήψεις σε τομείς του δημόσιου τομέα που αφορούν την υγεία, την παιδεία και τις προνοιακές δομές, ο επανασχεδιασμός των προγραμμάτων ΕΣΠΑ, ώστε να επιδοτούνται πραγματικές θέσεις εργασίας, και όχι η ανακύκλωση των ανέργων σε καθεστώτα σκληρής εκμετάλλευσης, στήριξη των αυτοδιαχειριζόμενων και συνεταιριστικών εγχειρημάτων), δίνει διέξοδο διά της δημιουργικότητας στους νέους που έχουν εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους. Ταυτόχρονα, επιτρέπει τη διεύρυνση ενός άλλου μοντέλου παραγωγής, στο οποίο οι ίδιοι οι παραγωγοί αποφασίζουν για το τι θα παράγουν.
2. Τα περισσότερα αλληλέγγυα εγχειρήματα, τα οποία ρίζωσαν και πολλαπλασιάστηκαν στα χρόνια της κρίσης, έχουν αφετηρία την κάλυψη βασικών αναγκών. Υπ' αυτή την έννοια δεν αφορούν άμεσα τη νεολαία, καθώς η αδυναμία εύρεσης αξιοπρεπούς εργασίας καθηλώνει τους νέους ανθρώπους στο παιδικό δωμάτιο, όπου τα βασικά εξαρτώνται από τους γονείς.
Υπάρχουν όμως άλλοι τομείς στους οποίους απλώνεται η αλληλεγγύη, από τα αλληλέγγυα μαθήματα μέχρι τις τράπεζες χρόνου - υπάρχει επομένως και στη νέα γενιά ανάγκη για τέτοιες πρωτοβουλίες. Νομίζω ότι η αλληλέγγυα δράση σε επίπεδο νεολαίας πρέπει να διακρίνεται από δύο στοιχεία. Το ένα είναι η δημοκρατική διάρθρωση: όσοι συμμετέχουν να μπορούν να συναποφασίζουν τον τρόπο λειτουργίας. Το δεύτερο θα πρέπει να επικεντρώνεται στην αξιοποίηση της διανόησης της νέας γενιάς, σε μια διαδικασία αποεμπορευματοποίησης πραγμάτων.
3. Και τα δύο! Τόσο ο αθλητισμός (και εννοώ την ενεργό άθληση, όχι την απλή παρακολούθηση) όσο και ο πολιτισμός είναι στοιχεία αναγκαία για τη δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου. Σήμερα, υπάρχουν νέοι που διασκεδάζουν με όρους αποκλειστικά εκτονωτικούς, ενώ άλλοι δεν διασκεδάζουν παρά ελάχιστα, είτε λόγω της έλλειψης χρόνου λόγω δουλειάς χωρίς ωράρια είτε λόγω της αυτοπεριθωριοποίησης στην οποία οδηγεί η μακροχρόνια ανεργία.
Ασφαλώς υπάρχει ριζοσπαστική προσέγγιση στον ελεύθερο χρόνο. Το περιεχόμενο της διασκέδασης και της ψυχαγωγίας είναι η μια όψη αυτής της προσέγγισης και η Αριστερά έχει επενδύσει χρόνια σε αυτό, με κορυφαίες στιγμές τα φεστιβάλ της. Υπάρχει και μια ακόμη όψη όμως, που αφορά τη συλλογική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου. Θέλω να αναφερθώ σε δύο τέτοια εγχειρήματα, το «Καρπούζι» στα Εξάρχεια και το «Στίγμα» στα Βορειοανατολικά της Αθήνας, στα οποία νέοι άνθρωποι όχι μόνο περνούν μαζί τον ελεύθερο χρόνο τους, αλλά σχεδιάζουν και πώς θα γίνει αυτό.
4. Είναι η δυνατότητά μας να ζήσουμε αξιοπρεπώς ως γενιά και να μην κλείνονται οι νέοι άνθρωποι ούτε στο παιδικό δωμάτιο ούτε σε μονά δωμάτια του ευρωπαϊκού Βορρά. Ταυτόχρονα, η πρώτη κυβέρνηση της Αριστεράς στην Ελλάδα θα διανοίξει τεράστιες δυνατότητες για τον κοινωνικό μετασχηματισμό και μια νέα προσπάθεια οικοδόμησης του σοσιαλισμού, τόσο στη χώρα μας όσο και πανευρωπαϊκά.
