Ένας αιώνας μας χωρίζει από την πολύκροτη δίκη του Ναυπλίου. Μια δίκη στην οποία η ακραία συντήρηση του τόπου επιχείρησε να φιμώσει την παιδαγωγική σκέψη και ευαισθησία, όπως εκφράστηκε από τον σπουδαίο παιδαγωγό μας Αλέξανδρο Δελμούζο και βρήκε πεδίο εφαρμογής τα τρία χρόνια λειτουργίας του Παρθεναγωγείου του Βόλου. Ένας αιώνας που φαίνεται να μην πήγε και πολύ μπροστά τον τρόπο με τον οποίο οι κρατούντες αντιλαμβάνονται το σχολείο.
Κι όπως η απαλλοτρίωση κάθε δημόσιου αγαθού μάς έγινε συνήθεια, απαλλοτρίωση αιγιαλών, δασών, λιμανιών, συστήματος ασφάλισης, υγείας, ατάραχοι φαίνεται να παρακολουθούμε να μπήγεται όλο και πιο βαθιά το μαχαίρι στο ψαχνό της Παιδείας: περικοπές, συγχωνεύσεις, διαθεσιμότητες, γνωματεύσεις των «συμβουλίων» των ΑΕΙ για τις πολιτικές απόψεις των πανεπιστημιακών δασκάλων που οδηγούν σε ιδιότυπους εκβιασμούς και αποκλεισμούς. Οι δάσκαλοι πρώτης και δεύτερης βαθμίδας αξιολογούνται με το υποδεκάμετρο κατά πόσο αποκλίνουν από εντολές, οι μαθητές με το εξετασιοκεντρικό σύστημα μετατρέπονται σε ρομπότ που οφείλουν να εξάγουν προκαθορισμένα αποτελέσματα. Η έρευνα, ο πειραματισμός, η πρωτότυπη σκέψη και η παιδαγωγική ευελιξία δεν έχουν θέση. Κι αν προσεγγίσουμε τον πυρήνα της εκπαιδευτικής διαδικασίας, το τι, δηλαδή, συμβαίνει μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας, αντιλαμβανόμαστε την ένταση που προκαλεί ο μηχανισμός που ελέγχει την εφαρμογή ενός μονοδιάστατου παιδαγωγικού μοντέλου που δεν παίρνει υπόψη του τη διαφορετική προσωπικότητα του κάθε εφήβου και που, εφαρμόζοντας προκρούστειες μεθόδους, προσπαθεί να ταιριάξει όλους και όλες σε ένα θεωρητικό μοντέλο «άριστου μαθητή», εκείνου που με απαλλοτριωμένο τον προσωπικό χρόνο επιδίδεται σε αγώνα να ανταποκριθεί στις αλλεπάλληλες αξιολογήσεις.
Όλοι συμφωνούν πως το ελληνικό σχολείο χρειάζεται επαναπροσανατολισμό και ουσιαστικές αλλαγές. Μακρύς ο κατάλογος των επιχειρούμενων μεταρρυθμίσεων των τελευταίων δεκαετιών μόνο που βρισκόμαστε στο ίδιο σημείο: από την εκπαιδευτική επανάσταση που υποσχόταν το «ηλεκτρονικό σχολείο» του ΓΑΠ, φτάσαμε στην ηλεκτρονική τράπεζα θεμάτων του κ. Αρβανιτόπουλου που θέτει εκτός σχολείου χιλιάδες μαθητές. Κι αφού κάθε προσπάθεια ήταν μια ακόμα «μεταρρύθμιση που δεν έγινε» -για να θυμηθούμε τον Αλέξη Δημαρά- ο νυν υπουργός, με τις γνωστές κοινωνικές του ευαισθησίες, εξαγγέλλει τη δική του καινοτομία κάτω από τον εύηχο τίτλο «κοινωνικό σχολείο» και με βασικούς εμπνευστές αθλητές, δημοσιογράφους, ηθοποιούς, συζύγους πολιτικών, διατροφολόγους. Εκατό χρόνια μετά τη δίκη του Ναυπλίου, σε εποχή που όλη η εκπαιδευτική κοινότητα δοκιμάζεται κάτω από τη μέγγενη της ποδηγέτησης μέσω των αξιολογήσεων, η πορεία της Παιδείας μας καθορίζεται από άτομα που δύσκολα περνούν τη βάση σε επιστημονική, παιδαγωγική κατάρτιση και κοινωνική ευαισθησία.
Και η παιδαγωγική σκέψη παρακολουθεί εξόριστη την Παιδεία μας να προχωράει έρμαιο μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων. Εκατό χρόνια μετά...
