Όταν η συζήτηση αφορά τα δάση και τις δασικές εκτάσεις, συνήθως αναδεικνύεται η περιβαλλοντική "σκοπιά" του θέματος, με αναφορές στα άρθρα του Συντάγματος και της δασικής νομοθεσίας. Ίσως γιατί το "δάσος και οι δασικές εκτάσεις" στη χώρα μας ουδέποτε συμπεριελήφθησαν σε έναν συνολικό σχεδιασμό με στόχο τη στήριξη των δασόβιων και παραδασόβιων πληθυσμών, καθώς και την ανάπτυξη της υπαίθρου.
Η κυβέρνηση κατέθεσε πρόσφατα σχέδιο νόμου για τα δάση. Το υπό συζήτηση νομοσχέδιο αντίκειται καταφανώς στο άρθρο 24 του Συντάγματος. Η έντονη κριτική που ασκείται με στόχο την απόσυρσή του, περιορίζεται μέχρι στιγμής σε λόγους που αφορούν την προστασία του δάσους και των δασικών οικοσυστημάτων.
Υπάρχει όμως κι ένας πρόσθετος, σοβαρός λόγος που κάνει επιτακτική την ανάγκη για άμεση απόσυρση αυτού του σχεδίου νόμου. Αυτός της σταδιακής συρρίκνωσης και καταστροφής της ελληνικής κτηνοτροφίας και των Ελλήνων κτηνοτρόφων, που θα είναι ένα από τα αποτελέσματα της εφαρμογής του.
Στη χώρα μας, η ανάπτυξη της υπαίθρου συνδέθηκε βάναυσα τα τελευταία 25 χρόνια με την ανάπτυξη του "τουρισμού υπαίθρου" και τον "αγροτουρισμό". Επιπλωμένες επαύλεις, επιπλωμένες κατοικίες με υποχρέωση πισίνας, κατοικίες χλιδής με μάρμαρα και με κλιματιστικά μηχανήματα, ακόμη και όταν βρίσκονται σε μεγάλο υψόμετρο, ακόμη και όταν χτίζονται με προδιαγραφές "βιοκλιματικών" κτηρίων, χτίστηκαν τα τελευταία 25 χρόνια στην ελληνική ύπαιθρο.
Η ελληνική πολιτεία έπαιξε τον ρόλο του "εργολάβου οικοδομών", προτρέποντας τους Έλληνες γεωργούς και κτηνοτρόφους να διαφοροποιήσουν τη δραστηριότητά τους με «τουριστικές δραστηριότητες υπαίθρου» (sic!). Πολλοί ανέλαβαν τεράστιο επιχειρηματικό ρίσκο για "επιχειρήσεις" μη βιώσιμες, πολλές εκ των οποίων έχουν μετατραπεί, νόμιμα, δυστυχώς, σε πρώτη ή παραθεριστική κατοικία του ιδιοκτήτη και των παιδιών του στην καλύτερη περίπτωση (παρέλευση υποχρεωτικής πενταετίας λειτουργίας του ξενώνα ως καταλύματος). Σε κάποιες περιπτώσεις, οι ιδιοκτήτες τα πούλησαν σε τιμές υπερβάλλουσες σε σχέση με το κόστος που εκείνοι είχαν αναλάβει (συμπεριλαμβανομένης και της επιχορήγησης επί του συνολικού κόστους του ξενώνα). Έβγαλαν κέρδος, δηλαδή, από τα συγχρηματοδοτούμενα! Ενδεικτικά, η χρηματοδότηση τουριστικών καταλυμάτων στην ύπαιθρο την περίοδο 2000-2006 επιχορηγείτο με 450.000 ευρώ και την περίοδο 2007-2014 με 650.000 ευρώ.
Οι "παραινέσεις" της πολιτείας προς αυτή την κατεύθυνση σταμάτησαν απότομα στο μέσο της 4ης προγραμματικής περιόδου ΕΣΠΑ 2007-2014. Έλλειψη ρευστότητας, λόγω της άρνησης των τραπεζών να δανειοδοτήσουν όποιους ζητούσαν δάνεια κ.λπ.
Το δάσος όλα αυτά τα χρόνια λοιδορήθηκε ως αναπτυξιακός πόρος. Το γεγονός δε των συνεχόμενων πυρκαγιών και των οικιστικών πιέσεων που ασκούσαν επάνω του εργολαβικά οικιστικά συμφέροντα περιόρισε το πεδίο "παρέμβασης" σχεδόν αποκλειστικά σε αυτό της προστασίας του.
Η οικονομική κρίση "βοηθά" το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να "ανακαλύψει" την πρωτογενή παραγωγή (!) και κυρίως την κτηνοτροφία. Η μέθοδος, γνωστή. Ατελείωτος κατάλογος υποσχέσεων.
* Υπόσχεται να προστατεύσει τις γαλακτοπαραγωγικές μονάδες.
* Υπόσχεται να προστατεύσει την ελεύθερη (αγελαία) μορφή της κτηνοτροφίας.
* Υπόσχεται καλύτερη μεταχείριση τόσο μέσα από την αναμόρφωση της νέας ΚΑΠ όσο και μέσα από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 και 2014-2020.
* Υπόσχεται επιχορηγήσεις διατήρησης σπάνιων φυλών και βιολογικής κτηνοτροφίας.
* Με εργαλείο τον Κανόνα de minimis, υπόσχεται χρηματοδότηση της αγοράς ζωοτροφών.
* Υπόσχεται "κτηνοτροφικά πάρκα" με πιλοτική εφαρμογή στην Πελοπόννησο.
* Δεσμεύεται, μέσα από τοποθετήσεις υπουργών στην ελληνική Βουλή, ότι "το ζήτημα των κτηνοτρόφων λύνεται" και για να το αποδείξει προχωρά σε νομοθετική πρωτοβουλία διά της μεθόδου κατάθεσης τροπολογίας περί "βοσκοτόπων" τον Μάιο του 2014, σε άσχετο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης (!).
Γιατί επελέγη αυτή η μέθοδος και όχι η ένταξη της τροπολογίας σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ρυθμίσεων, με μορφή νόμου, που να δίνει λύση στο πρόβλημα των βοσκήσιμων εκτάσεων; Η απάντηση σ' αυτό δείχνει με γλαφυρό τρόπο το αποκρουστικό πρόσωπο μιας διακυβέρνησης που κοροϊδεύει συστηματικά τους πολίτες "διασκεδάζοντας" με ψεύδη τις ζωές και το μέλλον τους. Εν προκειμένω των κτηνοτρόφων.
Η τροπολογία αυτή ήταν αναπόσπαστο τμήμα ενός σχεδίου νόμου με τίτλο: «Δασικά οικοσυστήματα: ορισμοί, μέτρα προστασίας, ανάπτυξης και διαχείρισης» (το σχέδιο αυτό βρίσκεται ακόμη στην ιστοσελίδα διαβούλευσης του opengov). Ένα σχέδιο νόμου προβληματικό μεν, αλλά που έβαζε κάποιους λίγους φραγμούς στην έξαλλη διάθεση "εργολάβου οικοδομών" που έχει συνεπάρει την κυβέρνηση.
Τα βήματα ήταν συστηματικά μελετημένα: επιλέχθηκε η "απόσχιση" του άρθρου περί βοσκήσιμων γαιών/βοσκοτόπων για ψήφιση από τη Βουλή, αλλά χωρίς πλαίσιο εφαρμογής! Το λοιπό σχέδιο, με τροποποιήσεις επί τα χείρω, "ενσωματώθηκε" σε νέο σχέδιο νόμου, αυτό που φαίνεται πως θα συζητηθεί τις επόμενες ημέρες στην Ολομέλεια της Βουλής με τίτλο : «Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ιδιωτική πολεοδόμηση, ρυθμίσεις δασικής νομοθεσίας».
Ομολογώ πως είναι μια "μαεστρική" κίνηση. Η επιλογή της κυβέρνησης να μην αντιταχθεί στα αφόρητα οικιστικά συμφέροντα την οδήγησε σε συμφωνία για να παραχωρηθούν στους οικοδομικούς συνεταιρισμούς και σε άλλους οι γαίες που η «τροπολογία» ονομάζει βοσκήσιμες και βοσκοτόπους. Δασικές και δημόσιες χορτολιβαδικές του σχεδίου νόμου και "βοσκήσιμες" / βοσκότοποι της τροπολογίας είναι οι ίδιες και αυτές γαίες. Αυτές στις οποίες παραδοσιακά ασκείται η βόσκηση.
Το ποιο αποκρουστικό, όμως, είναι ότι οι δασικές εκτάσεις και οι δημόσιες χορτολιβαδικές που παραχωρούνται στους οικοδομικούς συνεταιρισμούς και στον κάθε επίδοξο επιχειρηματία του τουρισμού είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι ίδιες γαίες που δηλώνονται από τους Έλληνες κτηνοτρόφους για την καταβολή, από την Ε.Ε, της Ενιαίας Ενίσχυσης! Είναι οι ίδιες γαίες που η "τροπολογία" του Μαΐου διαβεβαίωνε πως θα περισώσει εις όφελος των κτηνοτρόφων!
Με έναν σμπάρο δυο τρυγόνια, που λέει και ο σοφός λαός. Οι κτηνοτρόφοι "κοιμούνται" ήσυχοι μετά την "τροπολογία" που τους "διασφαλίζει" (ενώ παράλληλα, και εν αγνοία τους, το υπό συζήτηση σχέδιο νόμου τους οδηγεί σε αφανισμό). Τα οικιστικά λόμπι ικανοποιούνται και για μία ακόμη φορά σε αυτή τη χώρα θα κερδοσκοπήσουν εις βάρος της δημόσιας γης.
Η κυβέρνηση, ενώ γνωρίζει πολύ καλά ότι οι επιδοτήσεις με τη νέα ΚΑΠ στηρίζονται στην ύπαρξη εκτατικών δικαιωμάτων, δηλαδή γης που δηλώνεται από τους γεωργούς και κτηνοτρόφους, υποβάλλει σχέδιο νόμου με το οποίο οι γαίες των κτηνοτρόφων, στην πλειοψηφία τους, παραχωρούνται (κατά χρήση). Αυτές οι γαίες δεν ξαναγυρίζουν στην κτηνοτροφία!
Διπλό το έγκλημα: τόσο εις βάρος των δασικών οικοσυστημάτων όσο και εις βάρος της ελληνικής κτηνοτροφίας και των κτηνοτρόφων. Αν η κυβερνητική επιλογή ήταν διαφορετική, η ολοκληρωμένη, δηλαδή, συζήτηση σε ξεχωριστό σχέδιο νόμου αντί των «ξεκάρφωτων» τροπολογιών, η κυβέρνηση θα είχε να αντιμετωπίσει και να δώσει απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα που δυστυχώς δεν έχουν απαντηθεί μέχρι σήμερα, όπως:
* Ποιες ορίζονται επιτέλους βοσκήσιμες γαίες στη χώρα μας;
* Έχουν ή δεν έχουν οι βοσκήσιμες γαίες / βοσκότοποι σχέση με τη δασική νομοθεσία; Και αφού έχουν, γιατί δεν γίνεται καμία αναφορά στις βοσκήσιμες γαίες στο υπό συζήτηση σχέδιο νόμου;
* Ποιες είναι αυτές οι δασικές εκτάσεις και οι δημόσιες χορτολιβαδικές που παραχωρούνται "κατά χρήση" στους οικοδομικούς συνεταιρισμούς και άλλους ιδιώτες για τη δημιουργία τουριστικών εγκαταστάσεων;
* Γιατί η κυβέρνηση επαίρεται για την κατάργηση του ελάχιστου ορίου αρτιότητας;
* Πώς θα ελέγχεται η εγκυρότητα των πολεοδομικών μελετών όταν η χώρα δεν διαθέτει χαρτογράφηση εδαφών, υπογείων υδάτων, ποιότητα υδάτων, βοσκοϊκανότητα κ.λπ.;
* Πώς θα ελέγχονται τα θέματα ιδιοκτησίας επί των ακινήτων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης όταν, παρά τον Ν. 4061/2011, το υπουργείο βρίσκεται σε πλήρη αδυναμία να καταγράψει ποιες είναι και πώς διατίθενται οι εποικιστικές γαίες ή τι συμβαίνει με τα παραχωρητήρια και τους τίτλους;
Η εφαρμογή του υπό συζήτηση νόμου μπορεί να αναιρεθεί από το ΣτΕ για τα θέματα που αφορούν την προστασία του δάσους. Αλλά μέχρι τότε η καταστροφή των Ελλήνων κτηνοτρόφων θα είναι τετελεσμένο γεγονός και δυστυχώς μη αντιστρέψιμο.
* Η Δήμητρα Χαλικιά είναι δασολόγος, με μεταπτυχιακές εξειδικεύσεις στη Χωροταξία Αγροτικών Περιοχών, στην Ανάπτυξη της Υπαίθρου και στη Διαχείριση Περιβάλλοντος. Εργάζεται στη Μονάδα Οργάνωσης Διαχείρισης ΜΟΔ Α.Ε.
