Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει μια κοινωνία τις συλλογικές (ή, έστω, συλλογικής αξίας) επιτυχίες της αποκαλύπτει περισσότερα απ' όσα ο τρόπος αντιμετώπισης των αποτυχιών. Από προχθές τη νύχτα η Ελλάδα, από τα μίντια μέχρι τα σύγχρονα καφενεία (τα κοινωνικά δίκτυα, με άλλα λόγια) και τις καφετέριες, πανηγυρίζει την πρόκριση της εθνικής ποδοσφαίρου στους "16". Πανηγυρίζει χωρίς πουθενά να αναφέρει ότι αυτή επιτεύχθηκε με ένα συζητήσιμο πέναλτι!
Δεν είναι μόνον που κανείς δεν το αναφέρει, ούτε καν στα πηγαδάκια μπροστά στις οθόνες. Δεν είναι που δεν υπάρχει καμιά αναφορά στα πρωτοσέλιδα ή στις ανταποκρίσεις. Φτάσαμε να ακούμε ότι ο Σαμαράς "βάζει σωστά το σώμα του, ο Ιβοριανός μπλέκεται στα πόδια του", ή ότι "συζητήσιμο ή όχι το πέναλτι δεν έχει καμία σημασία" καθώς η Ελλάδα "ήταν καλύτερη", "είχε τρία δοκάρια", "δικαιούνταν τη νίκη"...
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Στο ποδόσφαιρο, ειδικά στα μονά παιχνίδια (και τέτοιας φύσης ήταν το παιχνίδι με την Ακτή Ελεφαντοστού), δεν κερδίζει πάντα ο καλύτερος. Στο συγκεκριμένο παιχνίδι η ελληνική ομάδα έκανε όντως το καλύτερό της παιχνίδι εδώ και πολλά χρόνια, ήταν πραγματικά καλύτερη από τους πολλούς ποδοσφαιρικά επώνυμους (και ακριβοπληρωμένους) Ιβοριανούς ποδοσφαιριστές, αλλά... Αλλά μέχρι το 93' έχανε την πρόκριση διότι είχε βάλει ένα γκολ (και είχε τρία δοκάρια και μερικές πολύ καλές ευκαιρίες), όπως ένα γκολ είχαν βάλει και οι πολύ λιγότερο ομαδικοί αντίπαλοί της. 1-1 ήταν το σκορ. Και στο 93' σφυρίχτηκε ένα συζητήσιμο πέναλτι (ο γράφων θεωρεί πως δεν υπήρξε). Αν η φάση αφορούσε οποιαδήποτε άλλη ομάδα, λ.χ. είχε σφυριχτεί υπέρ της Γερμανίας, θα μιλούσαμε χωρίς δεύτερη συζήτηση για "δώρο της FIFA" στους μεγάλους κ.ο.κ. Εδώ πανηγυρίζουμε (λογικά) και δεν συζητάμε τίποτε...
Κανείς δεν έχει την απαίτηση από έναν ποδοσφαιριστή να σηκωθεί εκείνη την ώρα να πει στον διαιτητή ότι δεν υπήρξε ανατροπή, ακόμα και αν το πίστευε! Βέβαια, έχει συμβεί στα γήπεδα κάποιες σπάνιες, σπανιότατες, φορές αλλά ποτέ σε τόσο κρίσιμη καμπή ενός τόσο κρίσιμου παιχνιδιού. Αυτά δεν γίνονται σε ένα ποδοσφαιρικό ματς. Άλλωστε, το "λάθος", ακόμα και η κοροϊδία -που εδώ, πάντως, δεν φαίνεται να υπάρχει- είναι μέρος του ποδοσφαιρικού παιχνιδιού, ακριβώς επειδή είναι παιχνίδι. Και τιμωρείται όποτε και αν γίνει αντιληπτό.
Αλλά, εν προκειμένω, το ζήτημα δεν είναι επ' ουδενί η στάση των ποδοσφαιριστών. Το γεγονός ότι δεν συζητιέται καν αυτό που έγινε μπροστά στα μάτια μας μπορεί να θεωρηθεί ακόμα και εύλογο τις πρώτες στιγμές της ευφορίας. Μετά όμως, ιδίως όταν συνοδεύεται από μια προσπάθεια -στο όνομα του δίκαιου, της καλής απόδοσης, του μεγαλείου της ομάδας, του έθνους και πάει λέγοντας- να μην συζητήσουμε καν, είναι κάτι άλλο. Προδίδει μια σταθερή έφεση να πιστεύουμε ότι η ζωή μάς χρωστάει. Και επομένως, ό,τι μπορεί να είναι άδικο για τους άλλους, γίνεται αυτομάτως σωστό και δίκαιο για μας.
Κάπως έτσι νομιμοποιήθηκαν, από τη "δημιουργική λογιστική" μέχρι τα απανωτά success story. Κάπως έτσι στήνονται οι "εθνικές αφηγήσεις" και οι "εθνικοί μύθοι". Κάπως έτσι νομιμοποιείται η υπέρβαση κανόνων και Συνταγμάτων στο όνομα ενός "ανώτερου" σκοπού, για χάρη μιας "ανώτερης" δύναμης, κάστας, φυλής, τάξης. Ο παρονομαστής είναι κοινός...
