Το τελευταίο διάστημα, όταν συζητώ με φίλους από το εξωτερικό για την κρίση στη χώρα μας συνηθίζω να τους παραπέμπω στη σελίδα της Wikipedia με τη λίστα χωρών βάσει της κατά κεφαλήν αμυντικής δαπάνης. Η Ελλάδα της κρίσης παραμένει Νο1 στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σταθερά στην πρώτη δεκάδα της παγκόσμιας κατάταξης.
Δεν σκοπεύω στο άρθρο αυτό να κρίνω αν η επιλογή των τελευταίων εξήντα (ναι, 60!) ετών να κάνουμε τεράστιου ύψους αμυντικές δαπάνες ήταν σωστή ή όχι. Θα πω όμως ότι δύο πράγματα τουλάχιστον θα έπρεπε να είχαν συμβεί: Να έχουμε πανίσχυρες ένοπλες δυνάμεις και ιδιαίτερα ανεπτυγμένη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας. Το παράδειγμα του Ισραήλ αλλά και των Σκανδιναβικών κρατών επιβεβαιώνουν την υπόθεση αυτή.
Η πραγματικότητα, όμως, δυστυχώς είναι πολύ διαφορετική. Αν είχαμε πανίσχυρες ένοπλες δυνάμεις, αν μη τι άλλο θα εφαρμόζαμε ό,τι προβλέπει το διεθνές δίκαιο για τα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Πολύ περισσότερο, παρά τα ενθαρρυντικά μηνύματα του τελευταίου διαστήματος, μακράν απέχουμε από το να πούμε ότι η Ελλάδα είναι αξιόλογος παίχτης στο διεθνές σκηνικό της αγοράς υψηλής τεχνολογίας.
Η τύπου Λατινικής Αμερικής, ή ίσως και Βόρειας Αφρικής, διαφθορά που παρατηρήθηκε μεταπολεμικά στην Ελλάδα είναι η αιτία της παραπάνω στρατηγικής, υποτίθεται, επιλογής. Με απλά λόγια, ένα σημαντικό ποσό από τις αμυντικές δαπάνες αντί να πάει στον σκοπό του έγινε είτε πολυτελής κατοικία βορείως των Αθηνών ή κατάθεση σε τράπεζα της Ζυρίχης. Η κάστα, η κλειστή κοινωνική αυτή ομάδα που οργάνωσε και επωφελήθηκε από την ανεπανάληπτη αυτή διασπάθιση του δημόσιου χρήματος περιγράφεται, μάλλον ευγενικά, με τον όρο "οικονομική ολιγαρχία".
Μια σημαντική παράμετρος που πρέπει να σημειωθεί είναι και η αισχρή στάση των "εταίρων" μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ειδικά από το 2009 και μετά. Θα αρκούσε μια ανακοίνωση ότι οι χώρες της Ε.Ε. από κοινού εγγυούνται την ασφάλεια της Ελλάδας, άντε να σταθμεύσουν μερικά Eurofighters και κάνα δυο υποβρύχια (αληθινά, όχι από αυτά που γέρνουν) κάπου στο Αιγαίο, ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να μειώσει κατά 75% με 80% την αμυντική δαπάνη της και μακροπρόθεσμα να μη χρειάζεται κανένα πακέτο διάσωσης, πάρα μόνο ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Οι μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες, όμως, σε ΗΠΑ, Γερμανία και Γαλλία δεν θα άφηναν ποτέ να συμβεί αυτό! Αντιθέτως, Έλληνες και υπόλοιποι Ευρωπαίοι γίναμε μάρτυρες του αδιανόητου: Ένα μεγάλο ποσό από τα πακέτα διάσωσης να πηγαίνει για τις πληρωμές των "αμυντικών συστημάτων", άρα εν μέρει και στις πολυτελείς κατοικίες βορείως των Αθηνών, όπως και στους λογαριασμούς της Ζυρίχης. Μόνο να το ήξεραν αυτό οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι...
Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δει κανείς τους μηχανισμούς που χρησιμοποίησε η οικονομική ολιγαρχία αφενός για να διατηρεί την πλουτοπαραγωγική μηχανή της επί έξι δεκαετίες, αφετέρου για να προφυλαχθεί κατά τα τελευταία πέντε έτη της πρωτόγνωρης οικονομικής κρίσης. Βασικά έκανε χρήση δύο κυρίων εργαλείων: Του "πολιτικού" συστήματος και των μέσων μαζικής "ενημέρωσης". Το δεύτερο βασικά χρησιμοποιείται για να εξασφαλίζει πως μόνο "αυτοί που πρέπει" από τους πρώτους θα έχουν πρόσβαση στην, υποτιθέμενη, εξουσία.
Η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού αυτού υπήρξε κατά γενική ομολογία εντυπωσιακή. "Ο θεός του ψεύδους αποκαθηλώνεται", έγραφε μεγάλης κυκλοφορίας κυριακάτικη εφημερίδα τον Ιούνιο του 1989, χωρίς καμιά ντροπή, όμως, στήριξε τη "μεγάλη επιστροφή" του Ανδρέα Παπανδρέου το 1993. Και όμως ο Έλληνας πολίτης συνέχισε και συνεχίζει να αγοράζει την εφημερίδα αυτή και τόσες άλλες που δίχως πρόσχημα κανένα παίζουν τέτοια αισχρά παιχνίδια.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια η σημασία των εφημερίδων υποχώρησε και η οικονομική ολιγαρχία λάτρεψε τα τηλεοπτικά κανάλια. Ήθελες να μπεις στην πολιτική; Έπρεπε να πληρώσεις τα τηλεοπτικά διόδια. Αν δεν δεχόσουν, ήσουν απλώς εκτός παιχνιδιού, καταδικασμένος στο μηδέν κόμμα κάτι τοις εκατό. Οι συνταγματάρχες δεν θα έπεφταν ποτέ αν είχαν στη διάθεσή τους αυτό το εργαλείο.
Δεν ήταν λίγες οι φορές που υποτίθεται επιτυχημένοι "δημοσιογράφοι" έκαναν το βήμα προς την απέναντι όχθη, γινόμενοι "πολιτικοί". Ποιος άραγε μπορεί να ξεχάσει τον κορυφαίο υπουργό Παιδείας, μεταπολεμικά, που διέπρεψε την εποχή του σεισμού και του εκσυχρονισμού;
Ένα άλλο τέτοιο αγαπημένο τέκνο του συστήματος της οικονομικής ολιγαρχίας εμφανίστηκε πρόσφατα ως χρυσή εφεδρεία. Lifestyle, intellectual, ιδανικό περιτύλιγμα για την ύστατη λύση διάσωσης ενός συστήματος που το μόνο που θέλει είναι η διατήρηση της εξουσίας του με οποιοδήποτε κόστος για τη χώρα. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μια νέα ΕΠΕΝ.
Η υποκρισία τους δεν έχει όριο κανένα. Εκείνοι που έριξαν το πλοίο στα βράχια προτείνουν τους μούτσους τους ως τέλειους καπετάνιους. Έλεος, όμως, κάπου. Για πόσο ακόμα θα ανεχόμαστε να μας περνούν για ηλίθιους;
H λύση στη δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζουμε είναι απλή και ξεκάθαρη: Η χώρα χρειάζεται μια δημιουργική επανάσταση που θα οδηγήσει σε βιώσιμη παραγωγική ανασυγκρότηση. Πρέπει να αναπτύξουμε μια νέα σχέση με την εργασία που θα έχει στο επίκεντρο της τη δημιουργία. Να εμπνεύσουμε τη νέα γενιά ώστε να ψάξει την αυτοπραγμάτωσή της σε ό,τι παράγει, σε αντίθεση με όλους εμάς που την αναζητήσαμε στην κατανάλωση.
Η οικονομία της συνεργασίας και της δημιουργικότητας θα είναι μια νέα σελίδα για την Ελλάδα και ένα πρότυπο για την Ευρώπη. Η απάντηση στην υποκρισία της οικονομικής ολιγαρχίας θα είναι σκληρή και θα δοθεί στο μέτωπο της δημιουργίας.
* Ο Δημήτρης Τσίγκος είναι πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Νέων Επιχειρηματιών και της Ελληνικής Ένωσης Νεοφυών Επιχειρήσεων
